Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., I OZ 598/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., I OZ 598/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na pkt I. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 168/15 oddalające wniosek Z. R. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, skarżący Z. R. w piśmie złożonym w dniu 18 lutego 2016 r. wystąpił o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów: Ryszarda Pęka, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Tadeusza Kuczyńskiego, Julii Szczygielskiej, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej – Ilków i Ewy Kamienieckiej. W uzasadnieniu podał, że zachodzą okoliczności niewymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zaś wymienieni sędziowie są w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, gdyż zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwość co do ich bezstronności. Podał, że wydanie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 509/15 w dniu 13 października 2015 r. wyroku w postępowaniu uproszczonym i jego upublicznienie poprzez wywieszenie sentencji w sekretariacie sądu, narusza jego dobra osobiste i znieważa go, stanowi dla niego stygmatyzację, gdyż dane osobowe podlegają szczególnej ochronie i nie powinny być ujawniane osobom postronnym. Także zastosowanie trybu uproszczonego bez zawiadamiania o terminie posiedzenia narusza dobra osobiste, podmiotowość, autonomiczność i bezpieczeństwo, gdyż jako strona postępowania ma prawo aż do zamknięcia rozprawy przytaczać nowe okoliczności i fakty dla uzasadnienia skargi.

3 Sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, tj.: Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Julia Szczygielska, Anna Moskała, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski, Wanda Wiatkowska – Ilków i Ewa Kamieniecka, złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 168/15, nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., które dawałyby podstawę do ich wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy. Oświadczenie o przytoczonej treści złożyła w dniu 22 lutego 2016 r. również sędzia NSA Jolanta Sikorska, która - jak wskazuje treść znajdującego się w aktach sprawy zapisku urzędowego z 1 marca 2016 r. - została przeniesiona z dniem 1 marca 2016 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ponadto w aktach sprawy znajdują się zapiski urzędowe, z których wynika, że sędzia NSA Ryszard Pęk został przeniesiony z dniem 15 października 2015 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zaś sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 168/15, w pkt I. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, a w pkt II. umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej i sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca nie podał okoliczności przemawiających za zasadnością wyłączenia wymienionych w pkt I sentencji postanowienia sędziów, nie zachodzą też przesłanki do ich wyłączenia z mocy prawa. Powołane we wniosku argumenty co do stronniczości bazują jedynie na uczuciach i przeświadczeniu strony, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Także sędziowie w złożonych wyjaśnieniach oświadczyli, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Podstawy do wyłączenia nie stanowi także zastosowanie w sprawie o sygn. IV SA/Wr 509/15 trybu uproszczonego i związane z tym upublicznienie wyroku w sekretariacie sądu. Weryfikacja rozstrzygnięć sądowych, w tym prawidłowość zastosowanej procedury podlega kontroli instancyjnej, rozpoznając wniosek o wyłączenie sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych. Z podanych względów Sąd I instancji oddali wniosek o wyłączenie sędziów. Natomiast rozstrzygnięcie zawarte w pkt II postanowienia ma oparcie w fakcie, że na dzień orzekania wymienieni w nim sędziowie nie orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż sędzia NSA Ryszard Pęk i sędzia NSA Jolanta Sikorska zostali przeniesieni do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku. W związku z tym Sąd uznał, że postępowanie z wniosku o ich wyłączenie należało na umorzyć jako bezprzedmiotowe.

5 W zażaleniu Z. R. zakwestionował wydane postanowienie, wniósł o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych przez niego sędziów. Stwierdził, że w toku postępowania powstał stosunek osobisty uzasadniający wyłączenie. Podał, że w uzasadnieniu postanowienia o sygn. IV SA/Wr sędzia dopuścił ograniczenie prawa do sądu ze względu na wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, przez co zasugerował, że strona tym wartościom zagraża domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ze względu na wykształcenie uzyskane w okresie PRL sędziowie są niewiarygodni moralnie i zawodowo i potencjalnie skorumpowani, są agentami wpływu przeszłej komunistycznej nomenklatury, co czyni ich stronniczymi w obecnym postępowaniu. Także sędziowie, którzy przeszli do orzekania w NSA zagrażają interesom skarżącego, ze względu na solidaryzm i nepotyzm, o czym świadczy zwłoka w rozpoznawaniu jego skargi kasacyjnej w sprawie I OSK 2152/14, stanowiąca dowód stronniczości. Wnioskodawca stwierdził, że czuje się szykanowany przez władzę sądowniczą i zagrożony, a jeden z sędziów nasyła na niego policję.

6 Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

8 Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia.

9 Wskazane we wniosku, a następnie w zażaleniu powody wyłączenia wymienionych sędziów nie stanowią uprawdopodobnienia okoliczności mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a. posługuje się wyrażeniem o charakterze klauzuli generalnej i wymaga skonkretyzowania we wniosku poprzez określenia zarówno okoliczności, jak i ich wpływu na bezstronność sędziego. Nie mogą stanowić takich okoliczności fakt zastosowania procedury przewidzianej w ustawie i regulowane przez przepisy prawa upublicznienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, jak też negatywne dla strony rozstrzygnięcia wydawane w sprawach. Prawidłowość stosowania przepisów prawa podlega weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego poprzez korzystanie przez stronę ze środków zaskarżenia. Strona nie uprawdopodobniła też w żaden sposób, że pozostaje w osobistym sporze z jednym z sędziów, jak też że z jego inicjatywy doszło do inwigilacji strony przez policję. Nie uzasadnia także wyłączenia sędziego manifestowany przez stronę brak zaufania do całego systemu sądownictwa, przyczyny wyłączenia muszą być zindywidualizowane i skonkretyzowane, a nie oparte na uprzedzeniach i nieuprawnionych generalizacjach.

10 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek o wyłączenie sędziów wymienionych w pkt I postanowienia nie został poparty wskazaniem na okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w konkretnej sprawie.

11 Zasadnie także Sąd I instancji w pkt II. zaskarżonego postanowienia umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że wymienieni w nim sędziowie nie orzekają już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Wyłączenie od orzekania w sprawie może dotyczyć sędziów mogących orzekać w danym sądzie i sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania o wyłączeniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezprzedmiotowe jest także orzekanie o wyłączeniu sędziego przebywającego w stanie spoczynku, a więc nie pełniącego już czynnej służby. Dlatego również w zakresie pkt II zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe.

12 Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji o oddaleniu zażalenia.