Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2024 r., I OZ 450/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2024 r., I OZ 450/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1956/23 o odrzuceniu skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1956/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 października 2023 r. w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 18 grudnia 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa oraz do wskazania numeru PESEL skarżącej.

4 W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, spowoduje odrzucenie skargi.

5 Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanego wezwania wynika, że zostało ono skutecznie doręczone pełnomocnikowi w dniu 3 stycznia 2024 r. W zakreślonym terminie, który upłynął 10 stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braków formalnych skargi.

6 Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

7 Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując że braki do których uzupełnienia strona została wezwana, zostały uzupełnione poprzez dostarczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarówno nr PESEL jak i odpowiedniego pełnomocnictwa.

8 Mając na uwadze powyższe zarzucono bezpodstawne odrzucenie skargi, czym Wojewódzki Sąd Administracyjny doprowadził do złamania dyspozycji wynikającej a contrario z art. 7673 K.p.c. (omyłkowo wskazanego jako K.p.a.).

9 W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że pełnomocnik procesowy w dniu 3 stycznia 2024 r. otrzymał pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi, a mianowicie numeru PESEL skarżącej oraz odpowiedniego pełnomocnictwa. W związku z tym, że skarżąca złożyła równolegle szereg skarg na działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, rozpatrywane były przed tym samym WSA, przez ten sam skład orzekający, a co za tym idzie wezwania do uzupełnienia skarg zostały wysłane zbiorczo, w jednej kopercie. Ponadto były one zszyte w jeden plik. Doprowadziło to do sytuacji, w której omyłkowo powyższe dane uzupełnione zostały tylko w ramach postępowania o sygn. akt II SA/GI 1954/23. Niemniej jednak wszystkie postępowania w ramach których zaskarżane są równolegle

10 przez skarżącą kolejne decyzje SKO toczą się przed tym samym WSA, a co więcej są one rozpatrywane przez ten sam skład orzekający. W związku z tym, zasadnym jest przyjęcie, że WSA pomimo niezaadresowania i nieoznaczenia, że pismo uzupełniające braki formalne jest właściwe dla każdej ze spraw w tym i tej w ramach której złożono niniejsze zażalenie, miał dostęp do wymaganych informacji.

11 Z tych względów niewłaściwym jest stwierdzenie, że nie został dotrzymany obowiązek uzupełnienia wymaganych danych na wezwanie Sądu.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.

13 W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Stosownie do treści ww. przepisu, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Zgodnie natomiast z art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.

14 Z tych względów celowym było wezwanie pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia, przez podanie numeru PESEL skarżącej oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi.

15 Podkreślić przy tym trzeba, że ani przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 19), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 131 § 2 K.p.c. nie wykluczają wysyłania przez Sąd w

16 jednej przesyłce korespondencji dotyczącej kilku spraw, znajdujących się na tym samym etapie postępowania i do tego samego adresata. Takie działanie, mające na celu potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, jest zrozumiałe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1319/16).

17 Z treści zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia (w sprawie II SA/Gl 1956/23) oraz akt postępowania o sygn. II SA/Gl 1955/23 i II SA/Gl 1957/23 wynika, że wszystkie te sprawy, a także sprawa o sygn. akt II SA/Gl 1954/23 zostały zainicjowane skargami M. M., reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego R. P. We wskazanych sprawach w odniesieniu do skarżącej nie zostały dochowane warunki formalne skargi albowiem nie podano numeru PESEL skarżącej jak również nie zostało dołączone pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis do działania w imieniu strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi. W takiej sytuacji za dopuszczalne działanie Sądu należałoby przyjąć wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych wszystkich skarg i przesłanie korespondencji na adres pełnomocnika skarżącej w jednej przesyłce.

18 W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma jednakże fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi, oparł się na duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanej przesyłki, przesłanego do Sądu w wyniku postępowania reklamacyjnego przeprowadzonego przez Pocztę Polską w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1954/23 (k. 9), przyjmując że zawierała ona wezwania do nadesłania pełnomocnictw oraz do wskazania numeru PESEL skarżącej w czterech sprawach, tj. w sprawach o sygn. akt II SA/Gl 1954/23, II SA/Gl 1955/23, II SA/Gl 1956/23 oraz II SA/Gl 1957/23. Tymczasem na ww. blankiecie duplikatu znajdują się informacje o numerze nadawczym przesyłki, jej adresacie, dacie odbioru, osobie odbiorcy, odnotowano również, że przesyłka skierowana do pełnomocnika skarżącej była przesyłką poleconą. Brak jest natomiast szczegółowych danych o wszystkich sygnaturach akt spraw, których wezwanie miałoby dotyczyć (na ww. duplikacie wskazana jest jedynie sygn. akt II SA/Gl 1954/23) oraz rodzaju przesyłki, tj. wyczerpującego określenia przesłanych w nim pism. Duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki w przeciwieństwie do zwrotnego potwierdzenia odbioru nie zawiera rubryki "rodzaj przesyłki", a zatem nie wskazuje jakie elementy przesyłka w istocie zawierała. Powyższe ma istotne znaczenie bowiem dla prawidłowości dokonania we wskazany sposób doręczenia wymagane jest, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism, w tym pisma wzywającego do

19 uzupełnienia braków formalnych w kilku sprawach wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I GZ 131/18 oraz z dnia 5 lutego 2019 r. sygn. akt I OZ 32/19).

20 Z tych względów okoliczności wynikające ze znajdującego się w aktach duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru, budzą wątpliwości i zastrzeżenia co do prawidłowości przyjęcia przez Sąd I instancji, że przy piśmie z dnia 18 grudnia 2023 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej komplet zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawach zainicjowanych skargami M. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. Ponieważ wątpliwości tych nie można rozstrzygnąć na podstawie akt sprawy, kontrolowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach należało uchylić.

21 Za uwzględnieniem zażalenia przemawia również zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli bowiem w okolicznościach faktycznych danej sprawy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki – i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, a więc poprzez odrzucenie skargi – to uwzględniając okoliczności tej konkretnej sprawy należy kierować się potrzebą doprowadzenia do jej merytorycznego zbadania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1448/11, z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I OSK 2161/12, z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1388/15, z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1015/16, z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 92/17 oraz z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt III OZ 630/22).

22 W kontekście powyższych rozważań, mając na uwadze szczególne okoliczności niniejszej sprawy, odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, w sytuacji gdy Sąd I instancji dysponował wyłącznie duplikatem zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, a także z uwagi na fakt, że w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1954/23 braki formalne skargi zostały uzupełnione terminie i wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2024 r. została rozpoznana skarga M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

23 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.