Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., I OZ 173/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., I OZ 173/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 464/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r. sygn. akt sygn. akt II SAB/Wa 464/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy Klembów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 17 października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że W. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podając, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką małoletnich dzieci oraz rodzicami. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego rodziców (w kwocie po 992,93 zł brutto) oraz zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 524 złotych. Łączny dochód w gospodarstwie domowym został określony na 2.509,86 złotych brutto miesięcznie. Dodatkowo skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 – 150 złotych miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 złotych miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie ciężkiej pracy na roli. Na powyższe okoliczności skarżący przedstawił szereg dokumentów.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na względzie powyższe okoliczności oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co prawda deklarowany dochód rodziny w kwocie 2.509,86 złotych, po odliczeniu deklarowanych wydatków, zaspokaja jedynie bieżące potrzeby rodziny, to skarżący oświadczył, że jest właścicielem nieruchomości – domu, w którym mieszka o powierzchni 200 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Skoro wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne, to może rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Położenie nieruchomości w sąsiedztwie dużego miasta niewątpliwie wpływa na jej "atrakcyjność gospodarczą" i daje dużo możliwości jej wykorzystania. Niewykorzystywanie posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny ale i do prowadzenia spraw sądowych.

5 Odnosząc się do stanu zdrowia wnioskodawcy Sąd stwierdził, że załączone do wniosku kserokopie badań świadczą jedynie o tym, że cierpi on na pewne dolegliwości zdrowotne, leczy się i rehabilituje. Sąd podkreślił, że w stosunku do wnioskodawcy, jak również w stosunku do jego żony nie zostały wydane orzeczenia o całkowitej, czy też częściowej niezdolności do pracy. Tym samym, skoro prowadzone przez nich gospodarstwo rolne nie przynosi dochodów, to brak jest przeszkody do poszukiwania przez nich innych źródeł zarobkowania.

6 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

8 Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, zatem nie może odnieść zamierzonego skutku.

9 Co do zasady instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść nawet minimalnych kosztów postępowania z powodu ubóstwa.

10 Nie ulega wątpliwości, że okoliczności przedstawione przez W. S. nie dawały podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie takie byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący i osoby z nim wspólnie zamieszkujące uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 2.509,86 złotych. Ponadto, jak wynika z oświadczenia korzystają z plonów, jakie przynosi gospodarstwo rolne. Słusznie więc w sytuacji, w jakiej znajduje się W. S., który jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 10, 8845 ha, Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie własnym staraniem ponieść kosztów postępowania w sprawie.

11 Powyższe oznacza, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

12 Mając na uwadze wszystkie wyżej opisane okoliczności faktyczne i argumenty prawne Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie z mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.