Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2017 r., I OZ 1538/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2017 r., I OZ 1538/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3062/16, w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z dnia [...] października 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piasecznie z dnia [...] sierpnia 2016 r. o zawieszeniu postępowania postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 17 maja 2017 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3062/16 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał A. P. do uiszczenia kwoty 6 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za wydanie kopii zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 marca 2017 r.

3 W piśmie z dnia 17 czerwca 2017 r. A. P. wniosła zażalenie na wymienione zarządzenie, zarzucając naruszenie art. 2 i 45 Konstytucji i kwestionując niedoręczenie jej żądanego dokumentu. Jednocześnie ponowiła wniosek o zwolnienie w całości z kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5 Zażalenie jest zasadne.

6 Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie prawidłowość wezwania skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydanie kopii dokumentu z akt sprawy.

7 W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, o czym stanowi art. 220 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako ppsa). Ustawodawca przewidział jednak od tej zasady szereg wyjątków, obejmujących przypadki zwolnienia od kosztów sądowych z mocy prawa, przy spełnieniu kryteriów o charakterze przedmiotowym bądź podmiotowym. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ppsa takiemu ustawowemu zwolnieniu podlegają sprawy dotyczące chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. W doktrynie podkreśla się, że zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych wynikające z art. 239 pkt 1 ppsa jest zwolnieniem całkowitym, co powoduje, że skarżący – w objętych przepisem kategoriach spraw – w ogóle nie uiszcza kosztów sądowych – por.: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011 r., s. 762-763. Jak wskazuje się w literaturze, zwolnienia określone w powołanym przepisie dotyczą w większości spraw związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, co przesądza o tym, że skarżący z reguły nie będą mieli dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. W konsekwencji zwolnienia te należy interpretować szeroko, gdyż gdyby tej kategorii skarżących nie objęto ustawowym zwolnieniem, to i tak przyznawano by im zwolnienie na mocy orzeczenia sądu z uwagi na ubóstwo, co niepotrzebnie obciążałoby sądy (J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010, s. 554-555).

8 W sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3062/16 A. P. wniosła skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Postępowanie to regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.), będące postawą orzekania o stopniu niepełnosprawności. Stąd też w ocenie NSA sprawa, w której zapadło zaskarżone postanowienie, dotyczy świadczeń rehabilitacyjnych, a zatem strona skarżąca w tej sprawie podlega ustawowemu zwolnieniu od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym opłat kancelaryjnych (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I OZ 497/16, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

9 Na marginesie należy zauważyć, że A. P. złożyła w niniejszej sprawie w dniu 13 marca 2017 r. wniosek przyznanie o prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych (karta nr 18 akt), który dotychczas nie został rozpatrzony. Oznacza to, że nawet wobec braku ustawowego zwolnienia zaskarżone zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty nie mogłoby być wydane do czasu rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy.

10 W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw prawnych do wydania zarządzenia o wezwaniu skarżącej do uiszczenia opłaty.

11 Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.