Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2011 r., I OZ 138/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2011 r., I OZ 138/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 916/10 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Po 916/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek H. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej.

3 W uzasadnieniu wskazano, że wskazany w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczyna biec od ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej zachowania terminu do dokonania czynności. Ustanie przeszkody w przedmiotowej sprawie nastąpiło w momencie uzyskania przez adw. A. M.-P. w dniu 15 listopada 2010 r. wiadomości, iż została wyznaczona jako pełnomocnik z urzędu H. D.. Od tego momentu wyznaczony pełnomocnik był, zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a., upoważniony do dokonywania w imieniu swojego mandanta wszelkich czynności w sprawie i miał rzeczywistą możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz z tą skargą.

4 Sąd Wojewódzki zaznaczył, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem wniosku jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu administracji, wobec której przygotowanie, sporządzenie oraz uzupełnienie jest znacznie mniej sformalizowane, niż sporządzenie skargi kasacyjnej. Skarżący, jak i jego pełnomocnik mogą również już po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, zwrócić się do sądu administracyjnego o rozważenie z urzędu innych – aniżeli wskazane w skardze – okoliczności i zarzutów. Dlatego zdaniem Sądu nie ma podstaw do odstąpienia od wykładni literalnej art. 87 p.p.s.a.

5 Wobec powyższego należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie ostatnim dniem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień 22 listopada 2010 r. Jakkolwiek rozpatrywany wniosek został złożony wraz z skargą w siedzibie sądu w tym właśnie dniu, to należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

6 O zachowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bezpośrednio do sądu będzie decydowała data nadania (złożenia) wniosku przez sąd do właściwego organu administracji.

7 W związku z powyższym, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu, Sekretariat Wydziału II pismem z dnia 23 listopada 2010 r. przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu wniosek pełnomocnika H. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2010 nr [...] jako mylnie skierowaną bezpośrednio do Sądu. Jak wynika z książki nadawczej Biura Podawczego tut. sądu ww. pismo wraz z skargą zostało nadane w dniu 24 listopada 2010 r. (k. 18 i 19 akt sądowych).

8 W tej sytuacji dzień 24 listopada 2010 r. należało uznać za dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, co oznacza, iż przekroczony został ustawowy terminu do jego skutecznego złożenia, który upływał w dniu 22 listopada 2010 r.

9 W zażaleniu na powyższe postanowienie działająca z pełnomocnikiem H. D. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi liczony jest od dnia doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, podczas gdy termin ten winien być liczony od dnia, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka odwoławczego, tj. ,,od dnia doręczenia zawiadomienia o wyborze stronie przez pełnomocnika w celu umożliwienia kontaktu z klientem z urzędu lub upływem terminu do odbioru przez stronę takiego zawiadomienia, ale nie późniejszy jednak niż miesiąc licząc od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem strony".

10 Jak podano dalej, zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 p.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru.

11 Zdaniem autora zażalenia należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, w świetle którego przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji. Dlatego w niniejszym wypadku za dzień, w którym ustała przyczyna do wniesienia skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 87 § 1 p.p.s.a. należy przyjąć dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia tego środka odwoławczego, ale nie późniejszy jednak niż miesiąc licząc od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem strony. Powyższy pogląd winien odnosić się także do pełnomocników z urzędu, ustanowionych w celu wniesienia skargi do sądu na orzeczenie organu II instancji.

12 W niniejszej sprawie siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi liczony być powinien od daty doręczenia skarżącej pisma od pełnomocnika, gdyż od tego dnia istniała faktyczna możliwość kontaktu z klientką i ustalenia z nią stanowiska tj. pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi i wniesienia tego środka odwoławczego.

13 Prawomocne postanowienie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu dla skarżącej dotarło do niżej podpisanego pełnomocnika już po upływie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu dopiero w dniu 15 listopada 2010 roku. Jedyną możliwością skorzystania przez stronę z jej uprawnień było zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Swoje czynności pełnomocnik podjął bez nieuzasadnionej zwłoki, kierując do skarżącej pismo z prośbą o pilny kontakt w celu przedłożenia dokumentów do skargi (pismo z dnia 15 listopada 2010 r.).

14 Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi liczony być powinien od daty doręczenia skarżącej pisma od pełnomocnika, gdyż od tego dnia istniała faktyczna możliwość kontaktu z klientką i ustalenia z nią stanowiska tj. pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia sporządzenia skargi i wniesienia tego środka odwoławczego.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Uchybienie temu terminowi skutkuje odrzuceniem wniosku (art. 88 p.p.s.a.).

17 Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, w którym momencie ustała przyczyna uchybienia przez stronę skarżącą terminowi do złożenia skargi. Należy w tej mierze podzielić pogląd Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie ustanie przeszkody nastąpiło w momencie uzyskania przez adw. A. M.-P. w dniu 15 listopada 2010 r. wiadomości, iż została wyznaczona jako pełnomocnik z urzędu H.D.. Mając bowiem na uwadze regulację art. 244 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, już w momencie doręczenia takiego zawiadomienia pełnomocnik jest zarówno uprawniony jak i ma możliwość działania w imieniu strony skarżącej. Oczywiście można przyjąć, że w konkretnej sytuacji wystąpią okoliczności powodujące, iż rzeczywista możliwość działania w imieniu strony skarżącej nastąpi później, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miało to miejsca w niniejszej sprawie.

18 Wskazać przy tym należy, co uczynił już także Sąd I instancji, że w rozpatrywanej sprawie przedmiotem wniosku jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu administracji, wobec której przygotowanie, sporządzenie oraz uzupełnienie jest znacznie mniej sformalizowane, niż sporządzenie skargi kasacyjnej.

19 Ponadto wobec w/w pisma nie obowiązuje zasada prekluzji w zakresie jego treści. Skarżący, jak i jego pełnomocnik mogą po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, zwrócić się do sądu administracyjnego o rozważenie z urzędu innych – aniżeli wskazane w skardze – okoliczności i zarzutów. Z tego powodu również należy przyjąć, iż brak jest podstaw do zastosowania innej niż literalna wykładni art. 87 p.p.s.a. (co może być natomiast uzasadnione w przypadku pisma jakim jest skarga kasacyjna – por. post. NSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 2228/09).

20 W takiej sytuacji prawidłowo uznał Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie ostatnim dniem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień 22 listopada 2010 r.

21 Zgodnie z treścią art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi.

22 W niniejszej sprawie wniosek został złożony wraz ze skargą bezpośrednio w siedzibie sądu. Wobec powyższego należy podzielić pogląd Sądu I instancji, który stwierdził, że w takiej sytuacji o zachowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do niesienia skargi, będzie decydowała data nadania (złożenia) wniosku przez sąd do właściwego organu administracji. Z akt sprawy wynika, iż ww. pismo wraz z skargą zostało nadane do organu w dniu 24 listopada 2010 r. (k. 18 i 19 akt sądowych). W tej sytuacji zasadnie uznał Sąd Wojewódzki, że to dzień 24 listopada 2010 r. należało uznać za dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

23 Skoro zaś ustawowy termin do jego skutecznego złożenia upływał w dniu 22 listopada 2010 r., to prawidłowo Sąd I instancji odrzucił wniosek jako spóźniony.

24 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.