Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OW 81/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OW 81/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Irena Kamińska sędzia del. NSA Teresa Rutkowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Ś. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Ś. a Burmistrzem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku W. M. - opiekuna prawnego małoletniego M. C. z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego postanawia: wskazać Burmistrza R. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 12 maja 2011 r. Starosta Ś. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem R., przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku W. M., opiekuna prawnego małoletniego M. C. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej – zasiłku celowego.

3 W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Burmistrza R. przekazał według właściwości do Powiatowego Centrum Pomocy w Ś. wniosek W. M., opiekuna prawnego małoletniego M. C. z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej – zasiłku celowego.

4 Starosta Ś. podniósł, że W. M. zwrócił się do OPS w R. o przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych małoletniego M. C., który przebywa w Domu Matki i Dziecka "[...]" w R. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: "ustawa"), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym.

5 Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionej sprawy, małoletni M. C. przebywa w Domu Matki i Dziecka "[...]" w R., która to jednostka nie posiada statusu całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, prowadzonej przez powiat. Co do zasady (art. 86a ustawy) powiat, na terenie którego dziecko mieszkało przed umieszczeniem w instytucji pieczy zastępczej, ponosi koszty jego utrzymania, w tym opłaca pobyt dziecka w placówce lub rodzinie na terenie innego powiatu. Jeśli nie można ustalić miejsca zamieszkania dziecka, decyduje jego ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. Przepis art. 19 ustawy określa zadania powiatu w dziedzinie pomocy społecznej. Zasadniczo to powiat organizuje różne formy wsparcia związane z opieką nad rodziną i dzieckiem. Do jego zadań należy zapewnienie opieki w rodzinach zastępczych, udzielanie pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonych w tych rodzinach dzieci oraz wypłacanie wynagrodzeń za pełnienie funkcji rodziny zastępczej. Powiat ma obowiązek zapewnić opiekę i wychowanie dzieciom, które są pozbawione opieki rodziców. W tym celu organizuje i prowadzi ośrodki adopcyjno-opiekuńcze, placówki opiekuńczo-wychowawcze, ponosi koszty utrzymania w nich dzieci oraz tworzy i wdraża programy pomocy dziecku i rodzinie. W ramach opieki nad rodziną i dzieckiem powiat udziela pomocy dla dzieci i młodzieży opuszczających różne placówki socjalne, przyznaje również pomoc pieniężną na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki osobom opuszczającym placówki pomocy społecznej.

6 Wskazując na powyższe, Starosta Ś. stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W. M. o wypłatę zasiłku celowego, jak również nie jest zobowiązany w niniejszej sprawie do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniego w placówce, która nie posiada statusu całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej położonej na terenie innego powiatu.

7 W odpowiedzi na wniosek, Burmistrz R. wniósł o wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Starostę Ś. W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że właściwym do rozpatrzenia wniosku W. M. jest Starosta Ś.

8 W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jak wynika z akt sprawy, w szczególności z wywiadu środowiskowego, dziecko M. C., którego opiekunem prawnym jest wnioskujący o świadczenie W. M., przebywa w Ogólnospołecznej Fundacji Matki i Dziecka "[...]" w R., a wnioskowane świadczenie miało być przeznaczone na opłacenie pobytu dziecka w tej jednostce, tj. pokrycie kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej – zgodnie z art. 19 pkt 5 ustawy. Również z treści samego wniosku wynika, że opiekun wnosi o przyznanie środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych małoletniego M. C., przebywającego w Domu Matki i Dziecka "[...]" w R. Wprawdzie nazywa tę pomoc zasiłkiem celowym, jednakże nie wskazuje konkretnego celu na który miałby być przyznany zasiłek, stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Wskazuje jedynie, że przyznane świadczenie służyć ma zaspokojeniu potrzeb dziecka przebywającego w placówce.

9 Jak podkreślił Burmistrz R., do zadań własnych powiatu należy między innymi pomoc społeczna rozumiana jako wypełnianie zadań o charakterze ponadgminnym (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm./). Powiat winien zatem ponosić koszty utrzymania własnych dzieci na terenie innego powiatu. Gmina R., na której terenie znajduje się ośrodek Dom Matki i Dziecka "[...]", w którym znajdują się osoby potrzebujące pomocy z całego kraju, nie jest w stanie podołać potrzebom wynikającym z ich utrzymania.

10 W tej sytuacji, zdaniem Burmistrza R., nie jest on organem właściwym do rozpatrzenia wniosku W. M. o wypłatę zasiłku na zaspokojenie potrzeb bytowych małoletniego M. C., przebywającego w placówce Dom Matki i Dziecka "[...]".

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych.

13 Przez spór o właściwość, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy.

14 Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku W. M. - opiekuna prawnego małoletniego M. C. z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

15 Na wstępie należy podkreślić, że wniosek W. M. – ustanowionego na mocy zaświadczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] opiekunem prawnym małoletniego M. C. - z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczy przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł miesięcznie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych małoletniego M. C.

16 Kompetencję organu do wydania decyzji we wskazanym wyżej zakresie określa art. 17 pkt 5 ustawy, zgodnie z którym do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych. Z kolei art. 101 ust. 1 ustawy wskazuje, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

17 Ponieważ art. 101 ust. 1 ustawy nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" osoby ubiegającej się o świadczenie, pojęcie to należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest to, w którym koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania.

18 Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że od stycznia 2011 r. miejscem zamieszkania małoletniego M. C. jest Dom Matki i Dziecka "[...]" w R., gmina R., gdzie przebywa wraz ze swoją małoletnią matką E. C. Zamieszkuje tam również W. M. - opiekun prawny małoletniego M. C. - który złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego.

19 Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku W. M. o przyznanie zasiłku celowego jest Burmistrz R.

20 Natomiast odnosząc się do wzajemnych zarzutów Starosty Ś. i Burmistrza R. dotyczących właściwości organu, który ma ponosić koszty związane z opłatą za pobyt dziecka w instytucji pieczy zastępczej bądź placówce opiekuńczo – wychowawczej, to należy stwierdzić, że wykraczają one poza przedmiot niniejszego postępowania. Spory powstałe na tle realizacji zadań własnych nie są sporami w indywidualnych sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 202/08; 1 czerwca 2009 r., sygn. akt I OW 37/09; 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OW 26/11).

21 Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.