Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., I OW 205/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., I OW 205/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant st. asyst. sędz. Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Zamościu a Starostą Zamojskim w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania orzeczenia stwierdzającego przejęcie pojazdu postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Zamościu ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od wniosku.

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wnioskiem z dnia 5 grudnia 2011 r. złożył wniosek o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między nim, a Starostą Zamojskim w sprawie orzeczenia stwierdzającego przejęcie usuniętego z drogi pojazdu marki Polonez nr rej. (...).

3 W uzasadnieniu wniosku organ podał, że w dniu 16 kwietnia 2009 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu wpłynęło pismo M. R. i W. R. z dnia 10 kwietnia 2009 r. prowadzących spółkę cywilną pod firmą "(...)" przy ul. M. w Z. informujące o upływie sześciomiesięcznego okresu przechowywania (parkowania) pojazdu marki Polonez nr rej. (...) w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.).

4 W piśmie z dnia 12 maja 2009 r. Komendant Miejski Policji w Zamościu poinformował, że samochód został usunięty w trybie art. 130a ust 1 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i że właściciel pojazdu, zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. nr 191, poz. 1377) został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi oraz o konsekwencjach jego nieodebrania w ciągu sześciu miesięcy z miejsca holowania; przekazano kopię tego powiadomienia wraz z potwierdzeniem jego odbioru przez adresata.

5 W dniu 20 maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu, na podstawie art. 61 K.p.a., zawiadomił właściciela pojazdu B.P. o wszczęciu postępowania administracyjnego w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa informując jednocześnie, że pojazd został odebrany z parkingu jednostki usuwającej pojazdy w dniu 26 maja 2009 r. i po uzyskaniu opinii biegłego skarbowego o złym stanie technicznym pojazdu został przekazany do punktu demontażu pojazdów. Ze sprzedaży pojazdu uzyskano 197,64 złotych, z czego 162 złotych przekazano na rachunek Urzędu Skarbowego w Zamościu. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego B.P. przedstawiła umowę sprzedaży z dnia 27 sierpnia 2006 r. z której wynikało, że pojazd nabył A. C. zamieszkały w Zamościu przy ulicy (...). W związku z zaistniałą sytuacją niemożliwe było dalsze prowadzenie postępowania, w sprawie wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją z dnia 5 listopada 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu umorzył postępowanie wobec B.P.

6 Wnioskiem z dnia 1 grudnia 2009 r. wspólnicy firmy przechowującej pojazd wystąpili o zwrot koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za jego dozór. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu przyznał wynagrodzenie w kwocie 268 złotych za dozór samochodu. W dniu 31 marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu. Natomiast wszczęte wnioskiem wspólników o zmianę postanowienia postępowanie w sprawie jego zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 K.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył, natomiast postanowieniem z dnia 26 lipca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu z dnia 15 lutego 2010 r. postanowienia. W wyniku złożonego zażalenia Minister Finansów postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011 r. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zakwestionowanego postanowienia; równocześnie nakazał przeprowadzenie procedury przewidzianej w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 152, poz. 1018).

7 W dniu 13 września 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się z wnioskiem do Starosty Zamojskiego o wystąpienie do sądu o orzeczenie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa ww. pojazdu na podstawie art. 12 § 2 w związku z art. 11 ustawy nowelizującej. Starosta w piśmie z dnia 4 listopada 2011 r. odmówił złożenia wniosku informując, że nie ma do tego podstaw prawnych, gdyż w jego ocenie miało miejsce wszczęcie postępowania likwidacyjnego. Momentem wszczęcia takiego postępowania było skierowanie do Urzędu Skarbowego powiadomienia jednostki parkującej o nieodebraniu pojazdu przez osobę uprawnioną w przewidzianym ustawowo okresie.

8 W ocenie wnioskującego Naczelnika Urzędu Skarbowego bezspornym jest, że przedmiotowy pojazd stał się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa, okoliczność ta powinna jednak zostać potwierdzona stosownym aktem administracyjnym. W związku z uchyleniem przez Trybunał Konstytucyjny przepisów dotyczących wydawania orzeczeń o przepadku pojazdów, w ich poprzednim brzmieniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego utracił możliwość wydania tego rodzaju decyzji. Naczelnik potwierdził, że pojazd został odebrany z parkingu dozorców, zlecono ocenę techniczną oraz przekazano pojazd do punktu demontażu pojazdów, a uzyskane środki pieniężne przekazano na rachunek Skarbu Państwa. Takie postępowanie podyktowane było chęcią zminimalizowania kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu. Jednak wobec tego, iż postępowanie wobec B.P. nie było możliwe, po wygaśnięciu przepisów likwidacyjnych Naczelnik umorzył postępowanie wszczęte wobec B.P. Tym samym w momencie wejścia w życie przepisów zawartych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. postępowanie w sprawie przejęcia ww. pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie było wszczęte. Zgodnie zaś z art. 12 § 2 ustawy nowelizującej w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z tym przepisem w przypadkach, w których bieg terminu określonego rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie ustawy, przepadek orzeka się na rzecz powiatu. Zatem organem właściwym do wykonania orzeczenia w takim przypadku jest Starosta. Nie ma więc przeszkód, by Starosta wystąpił z wnioskiem do Sądu o wydanie orzeczenia formalnie potwierdzającego likwidację pojazdu. Nie ma w tym przypadku znaczenia okoliczność wystawienia faktury VAT nr 9/2009 przez tutejszy organ jak i przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu jednostce parkującej. Faktura VAT została wystawiona jeszcze w okresie obowiązywania poprzednich unormowań prawnych.

9 W odpowiedzi na wniosek Starosta Zamojski wniósł o oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe odpowiednie zastosowanie art. 11 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Zamojskiego. Z akt sprawy wynika, że pojazd został przejęty przez Skarb Państwa, a następnie sprzedany osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (kopia Faktury VAT nr 9/2009 z dnia 1 czerwca 2009 r. z adnotacją o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa). Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu dokonał więc formalnego zakończenia postępowania likwidacyjnego. Brak jest podstaw do występowania przez Powiat Zamojski do sądu o wydanie orzeczenia potwierdzającego likwidację pojazdu lub przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, starosta występuje do sądu z wnioskiem wyłącznie o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu pojazdu usuniętego z drogi. Orzeczenie to ma charakter konstytutywny, zmieniający stan prawny w zakresie własności rzeczy ruchomej. Szczegółowy tryb postępowania w sprawach dotyczących przepadku pojazdów reguluje art. 6106 i art. 6107 K.p.c. Mając zatem na uwadze fakt sprzedaży pojazdu przez Skarb Państwa oraz niekwestionowanego prawa własności jego nabywcy, brak jest podstaw do uznania dopuszczalności drogi sądowej w trybie przewidzianym przepisami o przepadku pojazdów. Ewentualne działania wszelkich organów administracji podjęte w przedmiotowym zakresie naruszałyby w sposób rażący zasadę ochrony własności (art. 21 Konstytucji) oraz zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji). Ponadto wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu skierowany do Starosty Zamojskiego nie znajduje umocowania w aktualnie obowiązujących przepisach prawa materialnego. Prowadzona pomiędzy organami administracji wymiana stanowisk w sprawie dopuszczalności skierowania do sądu wniosku dotyczącego orzeczenia przepadku pojazdu, nie stanowi zainicjowania konkretnej sprawy administracyjnej wymagającej rozstrzygnięcia. Z tych względów brak jest podstaw do rozpoznania sporu i orzekania co do istoty przez Naczelny Sąd Administracyjny.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zgodnie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, a także spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Ze sporem, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., mamy do czynienia wtedy, kiedy pojawiają się rozbieżne poglądy pomiędzy organami administracji publicznej w zakresie ich właściwości (kompetencji) do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Do negatywnego sporu kompetencyjnego dochodzi wówczas, gdy w sprawie załatwianej w drodze aktu administracyjnego za niewłaściwe uznają się zarówno organ jednostki samorządu terytorialnego jak i organ administracji rządowej.

12 W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu, do sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Zamojskim nie doszło.

13 Orzekając w tej sprawie należy uwzględnić okoliczność, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, iż art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i 64 ust. 3 Konstytucji, a § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 tej ustawy oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, wskazane wyżej niekonstytucyjne przepisy utraciły moc obowiązującą. Trybunał przesądził, że sprawy przejścia własności pojazdu przekazane uprzednio do kompetencji organów administracji mają charakter cywilnoprawny. W dniu 12 czerwca 2009 r. upłynął określony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego 12-miesięczny termin, po którym przepisy art. 130a ust. 10 i ust. 11 oraz przepisy § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2002 r. przestały obowiązywać. Od tej daty nie było już podstawy prawnej do orzekania przez organy skarbowe w sprawie przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, bez którego nie jest możliwe obciążenie Skarbu Państwa kosztami i opłatami. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie wystąpienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego i wydania merytorycznej decyzji wygasła.

14 W okolicznościach sprawy przedstawionej we wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu nie mogą mieć zastosowania przepisy przejściowe ustawy nowelizującej z dnia 22 lipca 2010 r. Nie ulega wątpliwości, że z chwilą bezskutecznego upływu 6 miesięcy na odebranie pojazdu z parkingu wszczęte zostało postępowanie likwidacyjne zmierzające do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego deklaratoryjnej decyzji o przejęciu pojazdu na Skarb Państwa. Niemniej jednak, choć do wydania takiej decyzji nie doszło, to - jak słusznie stwierdził Starosta Zamojski w odpowiedzi na wniosek, a potwierdzają to dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (kopia faktury VAT nr 9/2009 z dnia 1 czerwca 2009 r.) - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu przeprowadził już postępowanie likwidacyjne pojazdu i postępowanie w przedmiocie zwrotu kosztów dozoru nad usuniętym pojazdem. Jak wynika z faktury VAT nr 9/2009 z dnia 1 czerwca 2009 r. pojazd – jako "przejęty przez Skarb Państwa na podstawie art. 130a Prawa o ruchu drogowym" - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu zbył na rzecz oznaczonego w niej przedsiębiorcy. Przestał zatem istnieć przedmiot sprawy, w której zachodziłaby konieczność wydania aktu administracyjnego.

15 Mając powyższe na względzie należy uznać, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny.

16 W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 pkt 1 P.p.s.a.