Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2008 r., I OW 2/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2008 r., I OW 2/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Jolanta Sikorska (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy w N. nad N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy N. nad N. a Prezydentem Miasta P. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie udzielenia pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej M.Ż. postanawia: wskazać jako organ właściwy do udzielenia pomocy finansowej M. Ż. Burmistrza Miasta i Gminy N. nad N.

Uzasadnienie

2 Burmistrz Miasta i Gminy w N. nad N. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Gminą P. Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w sprawie udzielenia pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej M. Ż., przebywającemu obecnie w Wielkopolskim Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P. i "przekazanie wniosku strony wraz z zebranymi w sprawie dokumentami Gminie N. nad N. Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej."

3 W uzasadnieniu wniosku podał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia M. Ż., przebywającemu w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., świadczeń z pomocy społecznej i wniosek wraz ze zgromadzoną dokumentacją przekazał do załatwienia Gminie N. nad N. Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej jako organowi właściwemu. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że M. Ż. jest osobą bezdomną, aktualnie przebywającą w Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., a ostatnim miejscem jego zameldowania jest N. nad N.. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. uznając się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia świadczenia z pomocy społecznej stronie, powołał się na art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym: w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały i sprawę przekazał Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej N. nad N..

4 Zdaniem Gminy N. nad N. stanowisko Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. jest niewłaściwe, ponieważ przepis art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określa, że w sprawach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast, zgodnie z art. 101 ust. 7 ustawy, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazują, że M. Ż. jest osobą bezdomną, chorą, żyjącą w ubóstwie, bez rodziny, a ostatnim miejscem jego pobytu do czerwca 2007r. był zakład karny. Zdaniem organu wnioskującego, przekazanie sprawy Gminie N. nad N. nie znajduje żadnego uzasadnianie, ponieważ MOPS w P. faktycznie udzielił M. Ż. schronienia w Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., co sam organ stwierdza w uzasadnieniu postanowienia, winien więc sprawę jako niecierpiącą zwłoki załatwić ostatecznie, wydając odpowiednią decyzję, ponieważ w takim zakresie Gmina P. jest organem właściwym. W tej sytuacji Gmina N. nad N. winna jedynie zwrócić Gminie P. poniesione dotychczas wydatki, jeżeli takie poniosła przyznając świadczenia osobie bezdomnej, ze względu na jej ostatnie miejsce zameldowania.

5 Mając powyższe na uwadze Burmistrz Miasta i Gminy N. nad N. wniósł o rozstrzygnięcie sporu i wskazanie organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy.

6 W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniósł: 1) o oddalenie wniosku, 2) ustalenie, że Gminą właściwą do rozpoznania sprawy jest Gmina N. nad N. - Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. nad N..

7 W uzasadnieniu podał, że bezspornym w sprawie jest to, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. postanowieniem z dnia 21 listopada 2007r. uznał się za organ niewłaściwy w sprawie udzielenia pomocy w formie opłaty za pobyt w schronisku dla bezdomnych M. Ż. przebywającemu w [...] Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P.. Stanowisko oparł na przepisie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że M. Ż. jest osobą bezdomną, a jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest N. nad N. ul. [...]. Z tego względu gminą właściwą miejscowo do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby jest zdaniem Prezydenta Miasta P., Gmina N. nad N., a nie Gmina P.. W tym konkretnym przypadku nie powinien mieć zastosowania ustęp 3 art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Udzielenie bowiem schronienia M. Ż. w żaden sposób nie można uznać za przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Prezydent Miasta P. wskazał, że M. Ż. wnioskiem z dnia 7 listopada 2007r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o udzielenie mu pomocy finansowej. W toku postępowania wyjaśnił, że nie chce wracać do swojego miejsca zamieszkania z obawy o własne bezpieczeństwo i życie. Podał także, że nie posiada żadnego źródła dochodu. Przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy pracownik socjalny po rozpoznaniu sytuacji strony uznał, że jego sytuacja uzasadnia przyznanie pomocy finansowej w miejscu pobytu na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i taką pomoc mu przyznano, a o jej refundację wystąpiono do MGOPS w N. nad N..

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

9 Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Omawiana ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w art. 101 ust. 3, można przyznać świadczenie wymienione w art. 37-42 i 47-50 ustawy.

10 Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

11 Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że jak wynika z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego, M. Ż. jest osobą bezdomną i nie posiada określonego według wskazanych wyżej reguł miejsca zamieszkania. W przypadku osoby bezdomnej, jak to już wyżej powiedziano, właściwa rzeczowo do udzielenia świadczeń z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W toku postępowania w sprawie M. Ż. podał, że nie chce wracać do swojego miejsca zamieszkania, którym jest miejsce zameldowania na pobyt stały, z obawy o własne bezpieczeństwo i życie. Powyższe okoliczności uzasadniałyby wskazanie, jako organu właściwego do załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, organu gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Podane bowiem przez M. Ż. okoliczności faktyczne należałoby uznać za przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, to jest za przypadek, o jakim mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe okoliczności dawałyby zatem podstawę do wskazania na podstawie wymienionego przepisu prawa Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem M. Ż. o udzielenie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skierowanego do M. Ż. zawiadomienia o terminie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyznaczonej na 17.04.2008r. wynika jednak, że M. Ż. wyprowadził się z Centrum Pomocy Bliźniemu [...] w P., gdzie przebywał w dacie złożenia wniosku o rozstrzygnięcie złożonego w niniejszej sprawie sporu o właściwość.

12 W tej sytuacji rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu o właściwość winno nastąpić zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego według reguły określonej w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że M. Ż. jest osobą bezdomną, ostatnim miejscem jego pobytu do czerwca 2007r. był zakład karny, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest N. nad N. ul. [...]. Powyższe okoliczności dają podstawę do określenia właściwości miejscowej gminy do rozpoznania wniosku M. Ż. o udzielenie pomocy finansowej ze środków pomocy społecznej na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a gminą właściwą na tej podstawie prawnej do rozpoznania zgłoszonego przez M. Ż. wniosku jest Gmina N. nad N., co uzasadniało wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy N. nad N. jako organu właściwego do udzielenia pomocy finansowej M. Ż..

13 Z tego względu na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.