Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., I OW 155/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2022 r., I OW 155/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie postanawia wskazać Burmistrza [...] jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z 24 września 2021 r. Wójt Gminy [...] (Wójt) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową między nim a Burmistrzem [...] przez wskazanie Burmistrza [...] (Burmistrz), jako organu właściwego w sprawie przyznania świadczeń pomocy społecznej w sprawie [...], zgodnie z wniesionym wnioskiem z 7 września 2021 roku.

3 W uzasadnieniu wyjaśnił, że [...] jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] - Gmina [...]. Został tam skierowany na mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] na pobyt stały. W dniu 7 września 2021 roku Dom Pomocy Społecznej w [...] przesłał do Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy w [...] wniosek [...] z prośbą o skierowanie go do DPS w [...]. Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] uznał się za niewłaściwy i zawiadomieniem z 10 września 2021 roku przesłał wniosek wraz z dokumentacją [...] Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] jako organowi właściwemu. W uzasadnieniu wskazano, że opiekun prawny Pana [...] jest mieszkańcem Gminy [...].

4 Wójt wskazał, że z uwagi na skierowanie [...] do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] przez Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] na pobyt stały, na podstawie art. 101 ust. 6 u.p.s. Gmina [...] wraz z momentem skierowania stała się gminą właściwą we wszystkich sprawach dotyczących go. Wójt nie jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia powyższego wniosku.

5 Wójt podkreślił, że zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki. Z posiadanych przez organ informacji, wynika, że decyzję w sprawie skierowania [...] do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...] wydał właściwy w sprawie Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]. W ten sposób Miasto i Gmina [...], zgodnie z art. 101 ust 6 u.p.s., stała się organem właściwym we wszystkich sprawach dotyczących [...], w tym również w sprawie zmiany domu pomocy społecznej. [...] cały czas spełnia przesłanki z art. 54 u.p.s. stanowiące podstawę do skorzystania ze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zapewnienia mu usług całodobowych w DPS. Obecnie zainicjowane postępowanie dotyczy tylko zmiany decyzji w sprawie świadczenia z art. 54 u.p.s. i pozostaje w ścisłym związku z decyzją wydaną w sprawie skierowania, w związku z tym w dalszym ciągu ma zastosowanie co do ustalenia właściwości gminy art. 101 ust 6 u.p.s. Zgodnie bowiem z art. 101 ust 6 u.p.s. dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do placówki. Przepis ten należy traktować jako regulację szczególną, mającą pierwszeństwo zastosowania przed ogólną regułą ustalania właściwości wyrażoną w art. 101 ust 1 u.p.s.

6 W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...] wskazał że art. 101 ust 6 u.p.s. stanowi co do zasady wyjątek od ogólnych norm dotyczących właściwości organów w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej ( art. 101 ust 1 u.p.s.). Jako wyjątek nie powinien być więc interpretowany w sposób rozszerzający. Samo zaś brzmienie art. 101 ust 6 wskazuje, iż dla mieszkańca domu pomocy społecznej lub osoby korzystającej z usług rodzinnego domu pomocy właściwa jest gmina, która skierowała mieszkańca lub osobę do tej jednostki.

7 Takie sformułowanie wskazuje więc jednoznacznie, iż właściwość gminy kierującej dotyczy skierowania do konkretnej jednostki nie zaś każdego możliwego domu pomocy społecznej. Ratio legis tego przepisu jest zrozumiałe : jednostka kierująca na wstępie powinna być tą samą, która zna bieżącą sytuacje kierowanego iub jego opiekuna. W wypadku jednak zmiany opiekuna i zmiany Domu należy ustalić początkową właściwość osoby kierowanej.

8 Burmistrz podkreślił, że w sprawie mamy do czynienia z faktem zmiany opiekuna i wnioskowaną zmianę placówki. Tym samym więc zachodzą przesłanki ogólne z art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 27 kodeksu cywilnego.

9 Mając powyższe na uwadze MGOPS w [...] uchylił już z swoją decyzję o skierowaniu i odpłatności [...] do DPS w [...] pozostawiając obowiązek dalszych działań właściwemu organowi, którym w danych okolicznościach będzie Wójt.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

11 Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 K.p.a.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

12 Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 2 lit. a. i lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

13 W niniejszej sprawie pomiędzy Wójtem [...] a Burmistrzem [...] zaistniał negatywny spór o właściwość.

14 Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje zatem istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu również w sprawach zmiany domu pomocy społecznej (por. postanowienia NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17, z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OW 122/19, czy z 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 127/21).

15 Z akt sprawy wynika, że [...] decyzją Burmistrza [...] z 22 sierpnia 2018 r. skierowany został do Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży w [...].

16 Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, zgodnie z którym wniosek [...], opiekunki prawnej [...], dotyczy zmiany decyzji wydanej przez Burmistrza [...] 22 sierpnia 2018 r. i kierującej małoletniego [...] do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Wniosek złożony przez opiekuna prawnego nie jest wnioskiem o skierowanie do domu opieki społecznej.

17 W konsekwencji organem właściwym do wydania decyzji jest Burmistrz [...].

18 Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji