Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2017 r., I OW 144/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2017 r., I OW 144/17

Sentencja

1 POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza X. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem X. a Starostą O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej ponoszenia opłat za pobyt W. Ch. w pieczy zastępczej postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Burmistrzowi X. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku.

Uzasadnienie

2 Burmistrz J. reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając na podstawie art. 22 § 3 pkt 2 w związku z art. 22 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. (Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w J.), a Starostą O. (Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w O.).

3 Przedmiotem sporu jest ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka – W. C. w pieczy zastępczej. Burmistrz J. wniósł o uznanie go za organ niewłaściwy do ponoszenie wskazanych opłat.

4 W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, iż powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] poinformowało Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J., że noworodek płci żeńskiej urodzony [...] lutego 2017 r. w B., córka M. C. z dniem [...] lutego 2017 r. została umieszczona w rodzinnej pieczy zastępczej. Małoletnia w dniu [...] lutego 2017 r. została odebrana ze Szpitala Powiatowego w B. z oddziału noworodkowego. Matka małoletniej jest mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w J. Do MOPS J. wpłynęła nota księgowa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], na której widniało obciążenie m.in. za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej.

5 W dniu [...] marca 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wystosował pismo, w którym zwrócił się z prośbą o wystawienie korekty do wskazanej noty z uwagi, iż nie ma podstaw do ponoszenia przez Gminę J. opłat za małoletnią, gdyż dziecko zostało pozostawione w szpitalu po urodzeniu, a matka zrzekła się praw rodzicielskich w szpitalu.

6 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. pismem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] podtrzymało swoje stanowisko, twierdząc że to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej.

7 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. w dniu [...] kwietnia 2017 r. wystosował do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. kolejne pismo, w którym podtrzymał swoje stanowisko i stwierdził, że nie ma podstaw do ponoszenia opłaty z uwagi na to, iż dziecko po pobycie w Szpitalu Powioatowym zostało umieszczone w zawodowym pogotowiu rodzinnym. Dziecko nie przebywało na terenie gminy J., zostało pozostawione bezpośrednio po urodzeniu w Szpitalu Powiatowym w B., wobec czego nie zamieszkiwało na terenie gminy Jeziorany przed umieszczeniem w pieczy zastępczej. Matka dziecka w dniu [...] lutego 2017 r. w Szpitalu Powiatowym podpisała dokumenty dotyczące zrzeczenia się praw rodzicielskich.

8 Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 191 ust. 10a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów ust. 9 i 10 nie stosuje się w przypadku dzieci, o których mowa w ust. 8 pkt 2, tj. dzieci pozostawionych bezpośrednio po urodzeniu lub dzieci, których tożsamość rodziców jest nieznana. Przepisy ustawy są jednoznaczne i zgodnie z art. 191 ust. 13 wydatki na dziecko, o których mowa w ust. 8 pkt 2 w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce pozostawienia dziecka.

9 Zdaniem Burmistrza J. przepis ustawy wskazuje jednoznacznie, że za dziecko pozostawione bezpośrednio po urodzeniu, wydatki ponosi powiat i zgodnie z ust. 10a nie ma tu zastosowania art. 191 ust. 9 i 10 ustawy o wspieraniu rodziny, wobec czego tutejszy Ośrodek nie ma podstaw do zwrotu wydatków za małoletnią.

10 Matka małoletniej jest mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w J., gdzie została skierowana przez gminę G., która płaci za jej pobyt w domu pomocy społecznej. Burmistrz Jezioran nadmienił, że zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do ośrodka.

11 W dniu [...] kwietnia 2017 r. wpłynęła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. kolejna nota księgowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., w której została ujęta opłata za kolejny miesiąc opieki zastępczej.

12 Burmistrz J., w imieniu którego działał Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., w dniu [...] kwietnia 2017 r. kolejny raz pisemnie poinformował Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O., że nie ma podstaw do ponoszenia opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej, prosząc równocześnie o wystawienie korekt do otrzymanych not księgowych.

13 Pismem z dnia [...] maja 2017 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. poinformowało, że podtrzymuje swoje stanowisko, iż to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. jest zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej oraz wezwało do uregulowania należności, przesyłając wezwanie do zapłaty.

14 W odpowiedzi na wniosek Starosta O., w imieniu którego działa Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O., stwierdził, że niniejszy spór kompetencyjny nie podlega rozstrzygnięciu przez sąd administracyjny, ponieważ organy samorządu terytorialnego: Starosta O. i Burmistrz J. objęte są kompetencją wspólnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O.

15 Starosta wniósł o odrzucenie wniosku Burmistrza J. lub umorzenie postępowania.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

18 Spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., powstaje w związku z odmienną oceną zakresu, określonej w przepisach prawa, kompetencji organów administracji publicznej. Sporem takim jest sytuacja prawna, w której między organami zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania) i przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Chodzi tu przy tym nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie należącą do jego właściwości indywidualną sprawę administracyjną rozstrzyganą przez taki organ w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. Musi więc istnieć materialnoprawna podstawa do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Omawianego trybu nie można więc stosować do rozstrzygania sporów dotyczących wykonywania zadań publicznych w innych formach niż decyzja administracyjna (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2006 r., I OW 48/06, LEX nr 321535, z 5 grudnia 2008 r. sygn. I OW 142/08 LEX 565694).

19 Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. a Starostą O., albowiem oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka W. C. w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego.

20 Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm.): "w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego". Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której – w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia – wprowadza wyjątek, przyznając właściwość sądowi administracyjnemu.

21 Art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej reguluje zatem tryb rozstrzygnięcia, na której jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Wskazać należy, iż stosownie do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ciężar ponoszenia wydatków spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego, a organ jest jedynie wykonawcą tego obowiązku, realizowanego przez czynność techniczną – wypłaty (por. postanowienie NSA z 7 października 2015 r., sygn. akt I OW 125/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

22 Spór, o rozstrzygnięcie którego wniósł Burmistrza J., jest sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z powołanym art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma miejsce tylko w razie braku takiego organu. Będący w sporze Starosta O. oraz Burmistrz J. mają wspólny organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., którego właściwość obejmuje zarówno powiat o., jak i miasto na prawach powiatu – O.

23 W związku z powyższym, w świetle powołanego na wstępie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu powinno rozpoznać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O.

24 Z tych przyczyn wniosek skierowany do sądu administracyjnego, jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a.

25 O zwrocie ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwoty [...] złotych uiszczonej przez wnioskodawcę tytułem wpisu sądowego od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.