Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2016 r., I OW 130/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2016 r., I OW 130/16

Sentencja

1 Dnia 20 września 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Sędzia NSA: Elżbieta Kremer, Marzenna Glabas, Sędzia del. WSA:, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Izby Celnej w Białej Podlaskiej a Starostą Lubelskim w przedmiocie rozpoznania wniosków S. sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie oraz R.K. – H. w Lublinie o zapłatę wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdów i ich przechowywanie postanawia: wskazać Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej, wnioskiem z dnia 10 czerwca 2016 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy organem wnioskującym a Starostą Lubelskim przez wskazanie Starosty Lubelskiego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie o zapłatę wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdów marki P. i marki F. oraz wniosku R.K. właściciela H. w Lublinie o zapłatę wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu marki H.

3 W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przechowawcy domagają się przyznania należnych kwot z tytułu holowania i przechowywania na prowadzonych parkingach pojazdów:

4 • P. za okres od 09.09.2002 r. do 07.10.2015 r. tj. 4.777 dni - kwota 47.920 zł oraz holowanie - kwota 150 zł,

5 • H. za okres od 22.01.2009 r. do dnia 08.10.2015 r. tj. 2.449 dni - kwota 24.490 zł oraz holowanie kwota - 246 zł,

6 • F. za okres od 12.01.2016 r. do dnia 12.02.2016 r. tj. 32 dni - kwota 320 zł.

7 Przechowawcy zwrócili się do Naczelnika Urzędu Celnego w Lublinie o wypłatę powyższych kwot, które to wnioski zostały przekazane Staroście Lubelskiemu jako organowi właściwemu do załatwienia sprawy. Starosta Lubelski pismami z dnia 19 kwietnia 2016 r. i 21 kwietnia 2016 r. uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał realizację wniosków Dyrektorowi Izby Celnej w Białej Podlaskiej, wskazując że stosownie do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2015 r. sygnatura I OW 232/14 i I OW 233/14, organem właściwym do uregulowania sytuacji prawnej pojazdów jest Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie. Starosta podkreślił, że przepis art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) nie może być podstawą do obciążenia Starosty kosztami przechowywania i innymi związanymi z usuwaniem pojazdu z drogi publicznej w sytuacji, kiedy własność tych pojazdów przeszła na Skarb Państwa.

8 Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił we wniosku, że wskazane przez Starostę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły uregulowania sytuacji prawnej pojazdów niezarejestrowanych w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jednakże, stosownie do art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, zaś decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Oznacza to, że na mocy powyższego przepisu właściwym organem do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków jest Starosta Lubelski.

9 W odpowiedzi na wniosek Starosta Lubelski wniósł o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej. Zdaniem Starosty art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym nie może stanowić podstawy prawnej do rozpatrzenia wniosku o zapłatę za holowanie i przechowywanie pojazdu. Przepis ten reguluje bowiem wyłącznie kwestię wydania przez starostę decyzji nakładającej na byłego właściciela pojazdu obowiązku zapłaty wyliczonych kosztów na rzecz powiatu. Nie pozwala natomiast w jakikolwiek sposób ukształtować za pomocą decyzji administracyjnej stosunków pomiędzy byłym właścicielem pojazdu a jednostką (osobą fizyczną lub innym podmiotem) wykonującą czynności w zakresie usuwania pojazdów oraz prowadzenia parkingu strzeżonego, ani między starostą a tą jednostką, a zatem nie jest to podstawa przyznawania tej jednostce kosztów (wynagrodzenia) za wykonywane czynności. Starosta stwierdził ponadto, że skuteczne domaganie się od niego zapłaty wynagrodzenia za dozór oraz koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru możliwe jest tylko wtedy, gdy własność przechowywanych pojazdów przeszła na rzecz powiatu.

10 Starosta zaznaczył również, że podstawę do orzekania w przedmiocie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz za dozór stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm.), do którego odsyła § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 z późn. zm.). Zgodnie z § 3 rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów, jak również do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów prawa celnego. W § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia określono, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o egzekucji dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do dyrektorów izb celnych, zaś pkt 2 tego przepisu dotyczy starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym. Zatem, zdaniem Starosty, intencją prawodawcy było rozdzielenie kompetencji organów do rozstrzygania w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za sprawowanie dozoru nad ruchomościami w ten sposób, że starostowie orzekają w odniesieniu do pojazdów podlegających przepadkowi na rzecz powiatu, zaś dyrektorzy izb celnych w odniesieniu do pojazdów, których sytuacja podlega uregulowaniu według przepisów prawa celnego.

11 Naczelny Sąd Administracyjny uznał co następuje:

12 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 846, dalej p.p.s.a.). Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie rozpoznania wniosków S. sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie oraz R.K. – H. w Lublinie o zapłatę wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu i ich przechowywanie

13 Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotowe wnioski dotyczą usunięcia i przechowywania pojazdów niemających miejsca zarejestrowania na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej, co jest okolicznością bezsporną. Tym samym, wbrew twierdzeniem Dyrektora Izby Celnej, w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że w sprawach wniosków o wynagrodzenie i przechowanie pojazdów właściwy jest Starosta. Przedmiotem rozważań sądów w sprawach przywołanych przez Dyrektora Izby Celnej na poparcie swojego stanowiska, były sytuacje, w których pojazdy zarejestrowane były na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a kwestie sporne w tych sprawach dotyczyły przede wszystkim okresu obowiązywania art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Stanowisko to nie będzie miało zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Tym bardziej, że stosownie do art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, starosta orzeka jedynie w sprawach, gdy dany pojazd przechodzi na rzecz powiatu a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

14 Jeśli przechowywany pojazd nie jest zarejestrowany w państwie członkowskim Unii Europejskiej, stosownie do treści art. 130a ust. 10 b Prawa o ruchu drogowym, pojazd ten przekazuje się właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Przepis ten wprost odnosi się wyłącznie do kwestii uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ale wskazać należy, że ma on na celu uregulowanie sytuacji gdy, ze względu na miejsce rejestracji, ustalenie właściciela pojazdu jest bardzo trudne lub niemożliwe. Należy zatem przyjąć, że w takiej sytuacji organ celny zobowiązany jest także do uregulowania wszystkich innych kwestii związanych z takim pojazdem, w tym spraw dotyczących zajęcia czy likwidacji pojazdu, a tym samym także do rozstrzygnięcia spraw związanych z żądaniem zapłaty wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznać tym samym należy, że zastosowanie w sprawie art. 130a ust. 10b Prawa o ruchu drogowym powoduje wyłączenie stosowania art. 130a ust. 10h powołanej ustawy.

15 W rezultacie kwestię organu właściwego do rozpoznania wniosków o wypłatę wynagrodzenia, jak trafnie wskazane zostało w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie niniejszego sporu, rozpatrywać należy mając na uwadze przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

16 Stosownie bowiem do § 3 pkt 2 lit. a przedmiotowego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa, jeżeli podlegają likwidacji na podstawie przepisów prawa karnego, karnego skarbowego lub celnego. Zatem przepisy te będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie. W rezultacie podstawę do rozpoznania wniosków S. sp. z o.o. z siedzibą w Lublinie oraz R.K. – H. w Lublinie o zapłatę wynagrodzenia za usunięcie z drogi pojazdu i ich przechowywanie stanowić będzie art. 102 § 2 u.e.p.a., w myśl którego organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1 ustawy. Ponadto zgodnie z § 4 pkt 1 tego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 u.e.p.a. stosuje się odpowiednio do dyrektorów izb celnych, w zakresie przechowywania i likwidacji ruchomości, które:

17 a) zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu w sprawach celnych lub w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe albo w postępowaniu dotyczącym likwidacji niepodjętych depozytów, a znajdujących się w dyspozycji organów Służby Celnej;

18 b) zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w drodze nieodpłatnego przekazania lub zrzeczenia się, w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa celnego;

19 c) znajdują się w dyspozycji organów celnych i podlegają likwidacji na podstawie przepisów o postępowaniu karnym i prawa karnego wykonawczego, prawa karnego skarbowego, prawa celnego oraz przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów.

20 W rezultacie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako organ właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy wskazują odpowiedniego dyrektora izby celnej. Za takim stanowiskiem przemawia także § 4 pkt 2 rozporządzenia, w którym wskazano, że starosta jest organem właściwym w sprawach likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym, a tym samym ustawodawca precyzyjnie w przepisach tych rozdzielił kompetencje starostów związane z sytuacją przejścia własności pojazdu na rzecz powiatu, od zakresu spraw przypisanych do kompetencji dyrektora izby celnej, czyli np. spraw związanych z ruchomościami, co do których zastosowanie mają przepisy prawa celnego. Co potwierdza słuszność wskazanego już wyżej stanowiska, iż intencją prawodawcy było rozdzielenie spraw dotyczących pojazdów zarejestrowanych na terenie państwa członkowskiego Unii Europejskiej od spraw dotyczących pojazdów nieposiadających takiego miejsca rejestracji, oraz przekazanie tych ostatnich do rozstrzygnięcia innym organom niż starosta. W przypadku pierwszej grupy pojazdów właściwy jest starosta, jeżeli jednak dany pojazd nie posiada miejsca zarejestrowania na terenie kraju będącego członkiem Unii Europejskiej, to we wszystkich sprawach dotyczących tego pojazdy właściwym jest odpowiedni organ celny, w przypadku spraw dotyczących wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego dozór, na mocy powołanych wyżej przepisów, właściwy jest odpowiedni dyrektor izby celnej.

21 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej jako organ właściwy w sprawie.