Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2016 r., I OSK 966/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2016 r., I OSK 966/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 977/14 w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz G. K. 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 977/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę G. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

3 W uzasadnieniu wyroku wskazano, że powołanym postanowieniem organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu przez Gertrudę Kuklińską do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...], o zwrocie przez odwołującą się na rzecz Miasta Bydgoszcz, w terminie do dnia 15 lipca 2014 r., należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Nakle n. Notecią w kwocie 7.143,05 zł. Powołana decyzja została odebrana przez zainteresowaną w dniu 17 czerwca 2014 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Termin do złożenia odwołania mijał więc z dniem 1 lipca 2014 r. Mimo prawidłowego pouczenia w decyzji o terminie wniesienia odwołania, strona złożyła odwołanie w dniu 21 lipca 2014 r., uchybiając tym samym czternastodniowemu terminowi określonemu w art. 129 § 2 kpa.

4 W skardze do Sądu pierwszej instancji na omawiane postanowienie skarżąca podała, że w dniu 17 czerwca 2014 r. do Domu Pomocy Społecznej dotarł faks decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy z dnia 16 czerwca 2014 r. i w tym dniu odebrała kopię tego faxu. Oryginał decyzji dostarczono natomiast listem poleconym w dniu 7 lipca 2014 r. Skarżąca podkreśliła, że nie mogła podpisać zwrotnego potwierdzenia odbioru, gdyż to był faks i nie było jej zgody na odbiór decyzji drogą elektroniczną. Decyzję w formie pisemnej dostarczono listem poleconym w dniu 7 lipca 2014 r., zatem odwołanie z dnia 21 lipca 2014 r. wysłano w terminie.

5 Oddalając skargę G. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że dnia 17 czerwca 2014 r. skarżąca własnoręcznym podpisem potwierdziła odbiór decyzji administracyjnej z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...] Treść potwierdzenia odbioru decyzji nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i należy przyjąć, że wywołała określone skutki prawne. Skarżąca nie składała żadnych zastrzeżeń co do trybu i formy otrzymanej decyzji. Nie uchyliła się ona również od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, zatem Sąd uznał, że organ przyjmując za skuteczne oświadczenie woli, potwierdzające odbiór zaskarżonej decyzji w dniu 17 czerwca 2014 r., tj. za właściwe doręczenie pozwalające na przyjęcie, że skarżąca miała możliwość zachowania wszelkich uprawnień procesowych, tj. złożenia w terminie odwołania czy ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie naruszył prawa. Złożenie odwołania w dniu 21 lipca 2014 r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu, co uzasadniało wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa. Uwzględnienie wniosku skarżącej o ponowne doręczenie decyzji nie otwierało na nowo terminu do wniesienia odwołania.

6 W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., G. K. zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

7 - art. 7 kpa poprzez jego nie zastosowanie, z uwagi na to organ nie dążył do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego opierając swoje rozstrzygnięcie jedynie na błędnym ustaleniu, że w dniu 17 czerwca 2014 r. skutecznie doręczono skarżącej decyzję z dnia 16 czerwca 2014 r. za pomocą faksu, przy całkowitym pominięciu faktu, że skarżąca potwierdziła odbiór prawidłowo doręczonej jej decyzji za pomocą operatora pocztowego w dniu 7 lipca 2014 r.; błędnym ustaleniu przez Sąd, że organ wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, a organ zaniechał przesłuchania osoby przekazującej skarżącej faks, co mogło mieć decydujące znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, tj. ustalenie, czy skarżąca istotnie miała świadomość i wiedzę, że potwierdza odbiór faksu, czy też decyzji; takie naruszenie przez Sąd jest sprzeczne z interesem społeczny i słuszny interesem skarżącej,

8 - art. 39 i art. 391 w zw. z art. 109 § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że potwierdzenie odbioru przez skarżącą faksu, spowodowało skuteczne doręczenie decyzji i w związku z tym od daty tego doręczenia należy liczyć bieg terminu do złożenia odwołania,

9 - art. 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejsze sprawie skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania,

10 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie organu zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 39, art. 391, art. 80 i art. 109 kpa uzasadniającym jego uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organ, a w konsekwencji i Sąd, że odwołanie od decyzji z dnia 16 czerwca 2014 r. zostało złożone po terminie.

11 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za skuteczne doręczenie decyzji z dnia 16 czerwca 2014 r. za pomocą faksu w dniu 17 czerwca 2014 r., gdyż została ona doręczona listem poleconym w dniu 7 lipca 2014 r. Gdyby organ pierwszej instancji uznał, że skuteczne doręczenie nastąpiło za pośrednictwem faksu, na co skarżąca nigdy nie wyrażała zgody, nie doręczałby ponownie decyzji za pomocą operatora pocztowego. Organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, gdyż nie przesłuchał osoby od której skarżąca odebrała faks, co miałoby decydujące znaczenie, czy skarżąca potwierdzając jego odbiór była przekonana, że od tej daty biegnie termin na złożenie odwołania. Doręczenie pisma za pośrednictwem faksu nie jest doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną, o którym mowa w art. 391 § 1 kpa. Faks nie jest urządzeniem informatycznym, gdyż przez tego rodzaju urządzenia należy rozumieć komputery wyposażone w pamięć umożliwiającą zapisywanie i odtwarzanie danych. Z tego względu wysyłanie informacji pomiędzy urządzeniami faksowymi nie może być uznane za komunikowanie się za pomocą urządzeń tworzących zespół teleinformatyczny. Zgodnie z art. 109 § 1 kpa, decyzję doręcza się stronie na piśmie. Powołany przepis stanowi o doręczeniu stronie decyzji, a więc jej oryginału. Strona jest uprawniona do otrzymania decyzji w oryginale, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ. Nie stanowi zatem wypełnienia dyspozycji określonej w powołanym przepisie doręczenie stronie kopii decyzji, a takie cechy nosi decyzja doręczona stronie w formie tzw. faksu, jej odpisu, czy wyciągu z protokołu posiedzenia organu. Nie zasługuje na akceptację pogląd, iż dopuszczalne było doręczenie stronie faksem decyzji, w przypadku gdy jej odbiór został potwierdzony poprzez poczynienie adnotacji zawierającej datę i adnotację "otrzymałam".

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

14 Jednoznaczne oświadczenie adresata przesyłki o jej odebraniu ze wskazaniem daty takiego odbioru - co do zasady - nie podlega wyjaśnianiu i kwestionowaniu przez organ administracji. Takie oświadczenie organ przyjmuje za wiarygodne, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że dotyczy to doręczenia przesyłki w sposób spełniający wymagania prawne.

15 Tymczasem, z oświadczenia skarżącej, opatrzonego cechami wydruku z faksu wynika, że oświadczenie to dotyczy odbioru decyzji z dnia 16 czerwca 2014 r., Nr [...]. W aktach znajduje się także zwrotne potwierdzenie odbioru powołanej decyzji gdzie, jako datę odbioru, skarżąca potwierdziła swoim podpisem - 7 lipca 2014 r.

16 Przepis art. 109 § 1 kpa stanowi, że decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ustawodawca wyraźnie więc wskazał, że przedmiotem doręczenia jest decyzja w formie pisemnej albo w formie wynikającej z przesłania jej środkami komunikacji elektronicznej, a nie jej kopia.

17 Faks nie spełnia wymagań środków komunikacji elektronicznej, o których stanowi art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2013 r. poz. 1422, ze zm.), mający zastosowanie w procedurze administracyjnej z mocy art. 391 § 1 kpa. Środkami komunikacji elektronicznej są bowiem rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności poczta elektroniczna. Z art. 391 § 1 kpa wynika zaś, że przesyłany dokument środkami komunikacji elektronicznej ma postać dokumentu elektronicznego, co wyklucza kopię przesłaną za pomocą faksu z uznania jej za dokument elektroniczny.

18 Błędnie więc zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd pierwszej instancji przyjęły dopuszczalność stosowania przepisów - określających termin do złożenia odwołania od dnia doręczenia decyzji - wobec doręczenia skarżącej jedynie kopii decyzji.

19 Za zasadny należało zatem uznać zarzut kasacyjny naruszenia art. 134 w zw. z art. 109 § 1 kpa, którym to naruszeniem dotknięty jest zarówno zaskarżony wyrok, jak i postanowienie organu z dnia 4 sierpnia 2014 r., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ppsa orzekł, jak w sentencji.

20 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.