Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., I OSK 959/10

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
I OSK 959/10
Data
Forma
Wyrok
Hasła
Ewidencja gruntów
Źródło
JuDDGES/pl-nsa (orzeczenia NSA i WSA z CBOSA), dokument u źródła
Otwórz w aplikacji

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 868/09 w sprawie ze skargi I. M. i R. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 869/09 oddalił skargę I. M. i R. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

3 Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

4 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2009 r.) Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie uchylił, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), w całości decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]orzekającą o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmian i odmówił wprowadzenia w tymże operacie żądanej przez I. M. i R. M. zmiany.

5 Wnioskiem z dnia 19 listopada 2007 r. I. M. i R. M. zwrócili się do Starosty L. o wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany dotyczącej oznaczenia powierzchni działki nr [...]własności M. W. powstałej z podziału działki nr [...]. We wniosku podali, iż w dniu 22 stycznia 2004 r. aktem notarialnym nr rep. [...]nabyli od Skarbu Państwa działkę nr [...]położoną w B.gm. B. o pow. 1,09 ha, która powstała z podziału działki nr [...]. Do części przedmiotowego gruntu prawo rości sobie M. W. – właścicielka sąsiedniej działki o nr [...], której powierzchnia została wykazana w operacie ewidencji gruntów na 0,80 ha. W rejestrach gruntów założonych po odnowieniu ewidencji gruntów wsi B. w 1987 r. poprzedniczka prawna M. W. – H. J. figurowała jako właścicielka działki [...]o pow. 0,44 ha.

6 Przed Sądem Rejonowym w L. toczyło się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] dot. działki wnioskodawców nr [...], które zostało zakończone wyrokiem z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt I C 9630/07 oddalającym powództwo główne i powództwo wzajemne z uwagi na to, że żądanie pozwu nie dotyczyło niezgodności stanu prawnego nieruchomości lecz niezgodności opisu nieruchomości.

7 Wnioskodawcy podnieśli, iż treść aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotycząca powierzchni nieruchomości działki [...]jest zgodna z treścią wpisu w dziale I/6 kw [...] dotyczącym oznaczenia nieruchomości. Koniecznym jest dokonanie zmian w ewidencji gruntów określającym powierzchnię tej działki jako 0,44 ha (zgodnie z rejestrem gruntów po odnowieniu ewidencji gruntów w 1987 r. i odpowiadającą graficznie działce z mapy ewidencyjnej obr. B. w skali 1:2000 zalegającej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej w L.).

8 Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Starosta L. orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w zakresie powierzchni działki nr [...], a po uchyleniu tego rozstrzygnięcia przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], Starosta L. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]z równoczesną zmianą oznaczenia i powierzchni działki nr [...]o pow. 1,09 ha na działkę nr [...]o pow. 0,73 ha oraz zmianą oznaczenia działki nr [...]o pow. 0,80 ha na działkę nr [...]o pow. 0,80 ha.

9 Na skutek odwołania I. M. i R. M. decyzja ta została decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] uchylona w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

10 Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta L. wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] z równoczesną zmianą oznaczenia i powierzchni działki nr [...] o pow. 1,07 ha na działkę nr [...]o pow. 0,71 ha oraz zmianą oznaczenia działki nr [...] o pow. 0,80 ha na działkę nr [...]o pow. 0,80 ha.

11 W uzasadnieniu podał, że działka nr [...] o pow. 1,44 ha decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1978 r. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, zaś jej właścicielce A. P. przydzielono do bezpłatnego dożywotniego użytkowania grunt o pow. 0,30 ha i oznaczono go jako działka nr [...]. Nie dokonano jednak wówczas fizycznego podziału działki nr [...]. Następnie aktem notarialnym z 17 marca 1983 r. Rep. [...]H. J. nabyła od Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0,80 ha.

12 W 1987 r. w trakcie odnowienia ewidencji gruntów i budynków dotychczasową mapę ewidencyjną w skali 1:2880 zastąpiono mapą w skali 1:2000 i po raz pierwszy wykazano granicę pomiędzy działkami nr [...]i [...], a w części opisowej operatu ewidencji gruntów wykazano ich powierzchnie – działki nr [...]– 1,09 ha i działki nr [...]– 0,44 ha (łączna powierzchnia działek 1,53 ha). Organ I instancji podniósł, iż w materiałach z odnowienia ewidencji gruntów znajduje się jedynie szkic z pomiaru zewnętrznych granic pierwotnej działki nr [...], brak jest jakiegokolwiek dokumentu pomiarowego określającego położenie punktów granicznych granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]. Obecnie działka nr [...]o pow. 0,80 ha wpisana jest w KW [...] na rzecz M. W. na podstawie aktu notarialnego – umowy darowizny od matki H. J. z dnia [...] września 1997 r. Nr Rep. [...], natomiast działka nr [...]o pow. 1,09 ha wpisana jest w KW [...] na rzecz I. M. w ½ części i R. M. w ½ części na podstawie aktu notarialnego z dnia 23 lipca 2004 r. Nr Rep. [...].

13 W dniu 30 maja 2008 r. przeprowadzona została rozprawa graniczna z udziałem zainteresowanych stron. W jej trakcie ustalono, iż wschodnia część dawnej działki nr [...] obsiana jest zbożem (zgodnie z oświadczeniem H. J. uprawiana jako grunt orny), a zachodnia część porośnięta trawą. W dniu 9 czerwca 2009 r. dokonany został na gruncie pomiar bezpośredni granic zewnętrznych, który wykazał, że łączna powierzchnia działek powstałych z pierwotnej działki nr [...] wynosi 1,53 ha, a nie jak wykazano w ewidencji gruntów i budynków 1,89 ha. Ustalono także, iż powierzchnia gruntu obsianego zbożem wynosi ponad 0,80 ha. Organ zaznaczył, iż w celu ustalenia prawnego przebiegu granicy pomiędzy działkami niezbędne jest dokonanie rozgraniczenia na wniosek jednej ze stron.

14 Organ wskazał także, iż w związku z poszerzeniem drogi powiatowej nr [...] K. P. – B. decyzją Starosty L. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], dokonano podziału działki nr [...]o pow. 1,09 ha na działki nr [...]o pow. 1,07 ha (własności I. M. i R. M.) oraz nr [...]o pow. 0,0230 ha (przeznaczonej do nabycia przez Powiat). Działka nr [...]o pow. 1,07 ha zmienia oznaczenie na działkę nr [...]o pow. 0,71 ha.

15 Po rozpatrzeniu odwołania I. M. i R. M. wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2009 r. i odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. żądanej przez I. M. i R. M. zmiany.

16 W motywach organ powołał się na przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe, z którego wynika, że wykazane w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. dane ewidencyjne działek obecnie nr [...]i [...] obarczone są błędami związanymi ze sztuką geodezyjną popełnianymi od 1982 r. Jednakże z uwagi na brak materiałów źródłowych określających przebieg granicy pomiędzy ww. działkami oraz ze względu na spór o zasięg własności nieruchomości nie jest możliwe wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany danych i wyeliminowanie błędów. Zmiana granic działek, a tym samym ich powierzchni dotyczy stanów własnościowych, a te rozstrzygane są przez sady powszechne. Ewidencja gruntów i budynków jest publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach i budynkach, podczas prowadzenia operatu mogą zostać popełnione błędy (pomiarowe, kreślarskie), ale ich eliminacja może nastąpić tylko w przypadku ich oczywistości, gdy wynikają z ewidentnych uchybień związanych ze sztuką geodezyjną i następuje to w oparciu o dokumentację geodezyjną opracowaną w wyniku pomiaru granic bezspornie wskazanych przez strony. Eliminując błędy nie można jednak decydować o tym dokąd sięga prawo własności, zwłaszcza gdy jest to sporna kwestia.

17 Organ podniósł także, iż mapa uzupełniająca włączona w dniu 4 listopada 2008 r. pod nr [...] do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. nie może stanowić podstawy do dokonania zmiany w danych ewidencyjnych działek nr [...]i [...]bowiem wykazany na niej nowy przebieg granicy pomiędzy tymi działkami został wykazany graficznie tak, by powierzchnia działki nr [...]wynosiła 0,80 ha, a to nie pokrywa się ze stanem faktycznego zagospodarowania na gruncie. Dlatego też eliminacja błędu danych ewidencyjnych działek, w tym ich powierzchni, będzie możliwa dopiero po uprzednim ustaleniu w odrębnym postępowaniu prawnej granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...].

18 Skargę na powyższą decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I. M. i R. M., wnosząc o jej uchylenie w części odmawiającej dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieorzeczenie co do istoty sprawy oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na przyjęciu, iż brak jest podstaw do wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany danych i wyeliminowania błędu, mimo że z postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, że dane dotyczące powierzchni działki nr [...]są błędne. Podnieśli, że błąd w oznaczeniu działek powstał z winy Urzędu Gminy w B. i to ten organ z urzędu winien dokonać sprostowania, nie zgodzili się również ze stwierdzeniem organu, że eliminacja błędu i uzyskanie informacji co do powierzchni działek nr [...]i [...]możliwe będzie po ustaleniu w odrębnym postępowaniu przebiegu granicy.

19 W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę I. M. i R. M. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stwierdzając, że decyzja organu II instancji jest prawidłowa.

21 Sąd wskazał, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania ewidencja gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) jest zbiorem danych, które stanowią podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami. Co do gruntów, zawiera ona informacje o ich położeniu, granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczeniu ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających (art. 20 cyt. ustawy). Spełnia ona zatem funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Ewidencja ta powinna być zachowana w stanie aktualności, co wynika z art. 20 cyt. ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów: prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów (art. 20 w zw. z art. 23 cyt. ustawy i § 46 cyt. rozporządzenia). W praktyce oznacza to, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, w tym także rozstrzygać sporów dotyczących własności. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny i znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.

22 Sąd wskazał, że organ odwoławczy odmawiając wprowadzenia zmian w zakresie powierzchni działki nr [...]będącej własnością M. W., przyznał, że dane ewidencyjne działek oznaczonych obecnie numerami [...]i [...]obarczone są błędami popełnianymi w przeszłości oraz ich konsekwencjami. Pierwszymi z tych nieprawidłowości było oznaczenie gruntu o pow. 0,30 ha wydzielonego do bezpłatnego użytkowania A. P. jako działka nr [...], bez fizycznego podziału działki [...]. Następnie działkę o takim samym numerze ewid., tj. [...], ale innej powierzchni – 0,80 ha nabyła od Skarbu Państwa H. J., poprzedniczka prawna M. W. Kolejną kwestią było wykazanie na mapie ewidencyjnej po odnowieniu ewidencji gruntów w 1987 r., granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]oraz wskazanie powierzchni tych działek w części opisowej operatu – 1,09 ha dla działki [...]i 0,44 ha dla działki [...]. Organ podkreślił, że nastąpiło to przy braku jakiegokolwiek dokumentu pomiarowego, pozwalającego na określenie granic pomiędzy wymienionymi działkami, z uwzględnieniem jedynie szkicu z pomiarów zewnętrznych granic pierwotnej działki nr [...].

23 Prowadzone przez organy ewidencyjne postępowanie nie doprowadziło do weryfikacji istniejącego stanu rzeczy, a w jego toku, na podstawie dokonanego w 2008 r. pomiaru geodezyjnego ustalono jedynie, że łączna powierzchnia działek powstałych z podziału pierwotnej działki nr [...] wynosi 1,5238 ha.

24 W ocenie Sądu, wobec istnienia sporu granicznego oraz braku zgodnego wskazania granic słusznie przyjął organ, że nie jest możliwe dokonanie pomiaru działek [...]i [...], obliczenie ich powierzchni i wpisanie wyników tych obliczeń do ewidencji gruntów. Taki pomiar i ewentualna korekta powierzchni gruntów należących do skarżących i M. W. mogą zostać dokonane dopiero po rozstrzygnięciu sporu o własność, kiedy w sposób ostateczny ustalona zostanie granica pomiędzy przedmiotowymi działkami. Sąd podkreślił, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów, ani tych praw nie nadają, a rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Skoro skarżący nie przedstawili nowych dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia, wskazujących na zmiany w zakresie danych podlegających ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, brak było podstaw do uwzględnienia ich żądania. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., co skutkuje brakiem możliwości uwzględnienia skargi.

25 Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2010 r. wniosła I. M., reprezentowana przez adwokata, zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z:

26 – § 10 ust. 1 pkt 1, § 44 pkt 6 i § 46 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i w związku z:

27 – art. 11 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez bezpodstawne przyjęcie, że "przedmiotem postępowania jest ewidencja gruntów i budynków, która jest zbiorem danych, które stanowią podstawę... oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych" oraz, że "spełnia ona zatem funkcje informacyjno-techniczne rejestrując stany ustalone w innym trybie i przez inne organy".

28 Zdaniem skarżącej w rzeczywistości przedmiotem postępowania jest żądanie skarżących dokonania przez Starostę L. i działającego z jego upoważnienia Geodetę Powiatowego Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami prowadzącego równocześnie ewidencję gruntów i budynków, dokonania aktualizacji zmian ewidencji gruntów dotyczących danych liczbowych i opisowych działki nr [...], które stosownie do § 10 ust. 1 i § 46 ww. rozporządzenia powinien on dokonać z urzędu, jako organ prowadzący ewidencję gruntów oraz z tego tytułu, że reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami a nieruchomość ta została przez służby geodezyjne Skarbu Państwa niewłaściwie oznaczona co do powierzchni i granic przed jej sprzedażą stronie przeciwnej niniejszego postępowania a następnie faktu tego nie uwzględniono przy sprzedaży nieruchomości skarżącej.

29 W związku z ww. zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i przyznanie stronie kosztów postępowania.

30 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarzut naruszenia prawa materialnego polega na błędnej wykładni art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i interpretowaniu go w oderwaniu od innych przepisów dotyczących zarówno ewidencji gruntów tj. § 10 ust. pkt 1 i § 46 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3 powołanego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków jak również art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

31 Skarżąca wskazała, że na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz prawa geodezyjnego i kartograficznego Starosta reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami (art. 11 ust. 1), jest również organem, który prowadzi sprawy geodezji i kartografii całego Powiatu L. i stosownie do § 46 ust. 1 rozporządzenia aktualizuje z urzędu dane zawarte w ewidencji, o których mowa w § 10 rozporządzenia tj. dane liczbowe i opisowe. Sąd nie przyjął do wiadomości treści ww. przepisów.

32 Skarżąca podkreśliła, że to od Skarbu Państwa, który reprezentuje Starosta, pochodzą dokumenty dotyczące błędnego oznaczenia powierzchni działki nr 2101/2 w księdze wieczystej, które to dane następnie wprowadzono do ewidencji gruntów.

33 Wskazała również, że do zadań Starosty, stosownie do § 46 pkt 6 rozporządzenia, należy okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, których to obowiązków Sąd nie wziął pod uwagę przy rozstrzyganiu skargi. Sąd opierając się w swoim rozstrzygnięciu na § 46 pominął treść jego punktu 6, który brzmi: "Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu". W związku z powyższym, w ocenie autora skargi kasacyjnej, bezpodstawne i niezgodne ze stanem prawnym jest stwierdzenie Sądu, że: "W praktyce organ prowadzący ewidencję gruntów nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w w/w wymienionych dokumentach".

34 Takie nieruchomości, które niewłaściwie oznaczone zostały zbyte innym podmiotom powinny z urzędu być weryfikowane, a następnie te zmiany Starosta powinien wprowadzać do ewidencji gruntów. Spory o granice i o zmianę prawa własności są pochodnymi błędnego oznaczenia jej pomiarów i granic.

35 Skarb Państwa sprzedał dwa razy tę samą powierzchnię 0,3662 ha, bo tyle wynosi różnica pomiędzy sumą powierzchni działek sprzedanych stronom a ich faktycznym wymiarem stwierdzonym przez Starostę w dotychczas prowadzonym postępowaniu.

36 Zdaniem skarżącej bezpodstawne jest stwierdzenie Sądu, że niemożliwym jest dokonanie pomiaru działek, obliczenie ich powierzchni bo istnieje spór graniczny i że taki pomiar może być dokonany po rozstrzygnięciu sporu o własność. Spór o zasięg własności między stronami wynika z niewłaściwego oznaczenia powierzchni co najmniej jednej z działek. Niewłaściwie została oznaczona działka nr [...] zakupiona od Skarbu Państwa jako pierwsza, właściwe oznaczenie powierzchni i granic tej działki pozwoli ustalić prawo własności tej nieruchomości zakupionej od Skarbu Państwa. Według ewidencji gruntów i stanu ujawnionego w księdze wieczystej skarżąca posiada prawo do gruntu o powierzchni większej o 0,36 ha niż faktyczna. Strona domaga się sprostowania błędu spowodowanego przez służby geodezyjne i usunięcia go poprzez aktualizację danych w ewidencji gruntów.

37 W ocenie skarżącej stwierdzenie Sądu, że decyzja organu II instancji podjęta na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. w świetle ww. wywodów stanowi naruszenie przepisów wyszczególnionych w sentencji skargi kasacyjnej, tj. prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.

38 W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania M. W. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych wskazując, że skarga ta jest całkowicie bezzasadna pod względem faktycznym i prawnym. Zdaniem uczestniczki Sąd prawidłowo przyjął, że nie ma prawnych możliwości wprowadzenia proponowanych zmian w ewidencji gruntów, gdyż zmiany te praktycznie wkraczają w prawo własności i tego typu spory co do przebiegu granic mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie w drodze sprostowania wpisów w ewidencji gruntów.

39 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

40 Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania w sprawie przesłanek nieważności postępowania wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa niniejsza, zgodnie z § 1 powołanego artykułu podlegała rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej.

41 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

42 Na wstępie podnieść należy, że skoro skarga ta została oparta wyłącznie na zarzutach materialnoprawnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), to za wiążące i niekwestionowane przez stronę skarżącą uznać należy ustalenia faktyczne, jakich dokonały w sprawie organy administracji publicznej, a które zaakceptowane zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i przyjęte za podstawę orzekania.

43 W świetle tych ustaleń faktycznych w pełni podzielić należało stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że odmowa wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie powierzchni działki nr [...] będącej własnością M. W., na żądanie I. M. i R. M. – właścicieli sąsiedniej nieruchomości (obecnie oznaczonej nr [...]) jest uzasadniona.

44 Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – jak wskazano "art. 2 ust. 1" ustawy z dnia 17 maja 1985 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne w powiązaniu z wymienionymi tam przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1957 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zarzut naruszenia prawa materialnego będący przedmiotem skargi kasacyjnej polega na błędnej wykładni "art. 21 ust. 1" ww. ustawy i interpretowaniu go w oderwaniu od powołanych wcześniej przepisów. Z uwagi na treść wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przyjąć należało, że omawiany zarzut dotyczący w istocie art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który to przepis powołany został i omówiony w zaskarżonym wyroku.

45 Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi: "Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw wolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odwołując się do art. 20 i art. 23 powołanej ustawy, a także do wskazanych w motywach zaskarżonego wyroku przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zasadnie stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem danych, który spełnia funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Z art. 20 ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia wynika obowiązek zachowania ewidencji w stanie aktualności. Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów i prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, w tym także rozstrzygać sporów dotyczących własności, co wynika z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny.

46 Przedstawione w zaskarżonym wyroku rozumienie wskazanych przepisów jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i jego poprawność nie budzi żadnych wątpliwości.

47 Stwierdzenie, że w rzeczywistości przedmiotem postępowania jest żądanie dokonania przez Starostę L. i działającego z jego upoważnienia Geodetę Powiatowego dokonania aktualizacji zmian ewidencji gruntów dotyczących danych liczbowych i opisowych działki nr [...], które stosownie do § 10 ust. 1 i § 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. powinien on dokonać z urzędu, jako organ prowadzący ewidencję gruntów oraz z tego tytułu, że reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami, a nieruchomość ta została przez służby geodezyjne Skarbu Państwa niewłaściwie oznaczona co do pomiarów granic przed jej sprzedażą stronie przeciwnej, a następnie faktu tego nie uwzględniono przy sprzedaży nieruchomości skarżącej nie może mieć wpływu na przedstawioną wcześniej ocenę zaskarżonego wyroku.

48 Z przepisów § 44, § 46 i § 47 powołanego rozporządzenia wynika, że ewidencja gruntów powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Istotnie to Starosta, w myśl § 44 rozporządzenia odpowiada za aktualność danych w ewidencji jednakże wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o udokumentowane dane, podkreślić przy tym trzeba, że regulacje zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczące ewidencji gruntów (art. 20-26 ustawy) dotyczą naniesienia do ewidencji gruntów jedynie bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, w rozpoznawanej zaś sprawie żądane zmiany wkraczają w prawo własności M. W., a pomiędzy skarżącymi i M. W. istnieje spór o własność, który jak słusznie stwierdzono, nie mógł być rozstrzygany w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków.

49 Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Powołane przepisy

Cytowane w

Cytowane w 6 orzeczeniach.

  1. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2021 r., II SA/Wr 615/20
  2. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2020 r., III SA/Łd 63/20
  3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2018 r., IV SA/Wa 1426/18
  4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2018 r., I OSK 1776/16
  5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2015 r., III SA/Łd 609/15
  6. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r., I OSK 2692/13