Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2010 r., I OSK 897/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2010 r., I OSK 897/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędzia WSA del. do NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2009r. sygn. akt II SA/Po 905/08 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 905/08, stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008 r. w części wyznaczającej termin przystąpienia do egzaminu kontrolnego, wydanej w sprawie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami. Ponadto Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania oraz określił, że decyzja w części w jakiej stwierdzono jej nieważność nie podlega wykonaniu.

3 Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – zwanej dalej również ustawą, Starosta Poznański skierował R. M. na egzamin teoretyczny i praktyczny w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W decyzji poinformował, że nie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia 1 czerwca 2008 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami.

4 W odwołaniu strona podniosła, iż decyzja Starosty nie wskazywała adresata obowiązku i została wydana z naruszeniem art. 107 § 4 k.p.a. Ponadto zakreślony w niej termin przystąpienia do egzaminu był zbyt krótki.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymało w mocy decyzję organu niższej instancji w części dotyczącej skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje i uchyliło decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu przystąpienia do egzaminu, zobowiązując odwołującego do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego.

6 W ocenie Kolegium zasadne było skierowanie R. M. na egzamin teoretyczny i praktyczny w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nadto wskazało, że wzór decyzji o skierowaniu określony został w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.). Taka forma decyzji została organowi narzucona, stąd zarzut braku uzasadnienia należało uznać za nieuprawniony.

7 Nowy termin przystąpienia do egzaminu Kolegium wyznaczyło w taki sposób, aby umożliwić stronie realizację nałożonego obowiązku.

8 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędne przyjęcie, że w odniesieniu do niego w ogóle zachodzą podstawy skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny oraz art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez wyznaczenie zbyt krótkiego terminu podejścia do egzaminu sprawdzającego.

9 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

10 Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sprawa nie dotyczy wykreślenia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, lecz zasadności skierowania na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w oparciu o art. 114 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

11 Zgodnie z art. 130 ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią ilość punktów. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wpisane do ewidencji, usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów. W toku postępowania administracyjnego Kolegium dokonało oceny prawidłowości istniejącego wpisu, wskazując na daty popełnienia wykroczeń i na tej podstawie podzieliło stanowisko Starosty, że R. M. w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] lipca 2007 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego otrzymując z tego tytułu łącznie 26 punktów, w konsekwencji prawidłowo stwierdzono, że z mocy art. 130 ust. 2 ustawy w odniesieniu do skarżącego nie znajduje zastosowania zasada, że punkty za wykroczenie usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia.

12 Sąd pierwszej instancji wskazał, że Kolegium dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy - odpowiadający wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego - wskazało motywy rozstrzygnięcia.

13 Sąd ocenił, że rozstrzygnięcie, w części wyznaczającej termin przystąpienia do egzaminu kontrolnego Kolegium było nieważne, wobec braku podstawy prawnej do ustalenia tego terminu. Zastosowanie znalazł tu zatem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

14 Kwestia wykonalności tego obowiązku podlega natomiast rozstrzygnięciu dopiero w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok WSA z 20 września 2008 r. III SA/Łd 334/08).

15 Jako podstawę prawną wyroku Sąd wskazał art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a. W zakresie kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania decyzji orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 152 p.p.s.a.

16 R. M., reprezentowany przez adwokata A. K., zaskarżył opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie stwierdzenia nieważności postępowania zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a.

17 Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

18 1. art. 156 § 1 pkt 3 oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2008 r., w sytuacji, gdy sprawa została wcześniej rozstrzygnięta prawomocną decyzją;

19 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylania zaskarżonej decyzji Kolegium w sytuacji naruszenia art. 130 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998);

20 3. art. 132 p.p.s.a. poprzez zaniechanie orzeczenia o całości wniesionej skargi.

21 W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że pierwotne postępowanie prowadzone w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, prowadzone na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu, zostało umorzone decyzją Starosty Poznańskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r. W takiej sytuacji wydanie kolejnej decyzji w tej sprawie było niedopuszczalne.

22 Podniósł, że Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu dwukrotnie występował z wnioskiem w jego sprawie i w sposób odmienny wskazywał liczbę punktów oraz rodzaj wykroczeń drogowych, których dopuścił się skarżący. W treści późniejszego wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r. wskazano większą liczbę wykroczeń niż we wcześniejszym wniosku z dnia [...] marca 2008 r. Ma to znaczenie w świetle art. 130 ustawy w związku z § 7 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych do ewidencji osób naruszających przepisy ruchu drogowego.

23 Zarzucił także, że Komendant Wojewódzki Policji na potrzeby wniosku z dnia [...] marca 2008 r. uzupełnił wpisy w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego o wykroczenie z dnia [...] stycznia 2007 r., które było już wykreślone. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie podjął czynności zmierzających do ustalenia trybu w jakim nastąpiło uzupełnienie wpisów dotyczących skarżącego.

24 Na koniec skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie orzekł o całości wniesionej skargi, która dotyczyła całej decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2008 r. Sąd pierwszej instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia nieważności decyzji w części wyznaczającej termin przystąpienia do egzaminu kontrolnego, pomijając przy tym okoliczność, że decyzja SKO została zaskarżona w całości, a zatem również w części nakładającej obowiązek poddania się egzaminowi kontrolnemu.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

27 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.

28 W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby występowały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania. Skarżący kasacyjnie wprawdzie zawarł ewentualny wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania, jednakże tak w zarzutach skargi jak i jej uzasadnieniu nie wskazał, jaka w jego ocenie zaistniała przesłanka nieważności postępowania.

29 Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należało dokonać oceny zarzutu zaniechania przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia o całości skargi. Formułując ten zarzut skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie art. 132 p.p.s.a. Niniejszy przepis stanowi o tym, że sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem. Z regulacji tej wynika, że formę rozstrzygnięcia sprawy stanowi wyrok. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę wyrokiem. Zatem nie naruszył przepisu art. 132 p.p.s.a. Natomiast inną kwestią jest, czy Sąd wyrokiem orzekł o całości skargi.

30 Poza jakimikolwiek wątpliwościami pozostaje fakt, że przedmiotem skargi była decyzja orzekająca o skierowaniu skarżącego kasacyjnie na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami. Decyzją tą organ jednocześnie wyznaczył termin przystąpienia do egzaminu. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku jedynie stwierdził nieważność decyzji w części wyznaczającej termin przystąpienia do egzaminu kontrolnego. Orzeczenie to nie jest orzeczeniem o całości skargi. Brak jest bowiem w wyroku rozstrzygnięcia obejmującego tę część skargi, która dotyczyła kwestii zasadniczej, a więc zgodności z prawem samego skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Należy wskazać, że uzasadnienie wyroku nie zastępuje rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 p.p.s.a.

31 Wobec powyższego trzeba stwierdzić, że zasadnie skarżący kasacyjnie wskazał, iż Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem nie orzekł o całości skargi. Jednakże uchybienie to nie stanowi naruszenia art. 132 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy wyłącznie formy rozstrzygnięcia sprawy, a ta w sprawie została zachowana. Natomiast, jeżeli Sąd nie orzekł o całości skargi strona może domagać się uzupełnienia wyroku w trybie art. 157 § 1 p.p.s.a. Z tych względów zarzut naruszenia art. 132 p.p.s.a. nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku.

32 Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą kwestii merytorycznej, a więc zasadności skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Jednakże, skoro Sąd pierwszej instancji nie orzekł zaskarżonym wyrokiem o tej części skargi, która dotyczyła tego zagadnienia, zarzuty te sformułowane zostały wobec nieistniejącego orzeczenia. W konsekwencji brak jest podstaw do ich merytorycznego rozpoznawania.

33 Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.