Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2016 r., I OSK 702/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2016 r., I OSK 702/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt II SAB/Lu 122/15 w sprawie ze skargi P. na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od P. na rzecz Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Podaniem z dnia 29 maja 2015 r. P.G., redaktor naczelny dziennika "Ł.", wystąpił na podstawie art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 Prawa prasowego do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie o udostępnienie określonych informacji poprzez przesłanie kopii protokołów i podjętych uchwał z posiedzeń Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego odbytych w 2015 r. w formie kserokopii przesyłką pocztową lub skanów pocztą e-mail. Do dnia wniesienia skargi obowiązek ten nie został przez Związek wykonany. Tymczasem podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane udzielać prasie informacji o swojej działalności, jeżeli informacje takie nie są objęte ochroną. Żądane informacje powinny zostać udostępnione na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznych, do której odsyła art. 3a Prawa prasowego. Polski Związek Łowiecki jest natomiast podmiotem zobowiązanym do udostępnienia prasie żądanych informacji.

3 P.G. wniósł skargę z dnia 25 lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie w sprawie udostępnienia prasie informacji publicznej na wniosek z dnia 29 maja 2015 r., w której zarzucono naruszenie przez stronę przeciwną przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o odstępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) oraz art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.).

4 W odpowiedzi na skargę Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że Łowczy Okręgowy w imieniu Zarządu Okręgowego PZŁ w Chełmie w dniu 19 czerwca 2015 r. odpowiedział pismem L.dz. [...] i zaprosił bezskutecznie skarżącego do biura celem zapoznania się z wnioskowaną dokumentacją. Wobec tego – w ocenie organu – należy wskazać, że Zarząd Okręgowy PZŁ w Chełmie podjął starania udzielenia odpowiedzi zainteresowanemu zgodnie z prawem. Umożliwił dostęp do wnioskowanych dokumentów.

5 Na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. pełnomocnik Zarządu poinformował, że w sprawie nie została udzielona skarżącemu żądana informacja publiczna. Wyjaśnił, że skarżący został zaproszony do siedziby organu. Poza tym podniósł, że P.G. jest członkiem PZŁ i Prezesem Koła "Głuszec" w Gdańsku.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. zobowiązał Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie do załatwienia wniosku P.G. – redaktora naczelnego dziennika "Ł." z dnia 29 maja 2015 r. o udzielenie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Ponadto Sąd stwierdził, że bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Chełmie na rzecz P.G. – redaktora naczelnego dziennika "Ł." kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

7 Sąd umotywował uwzględnienie skargi tym, że z akt administracyjnych wynika, iż wnioskiem z dnia 29 maja 2015 r. P.G., redaktor naczelny dziennika myśliwych "Ł.", zwrócił się o udzielenie informacji poprzez przysłanie kopii protokołów i podjętych uchwał z posiedzeń Zarządu Okręgowego PZŁ w Chełmie odbytych do chwili złożenia wniosku w 2015 r. w formie kserokopii przesyłką pocztową lub skanów pocztą e-mail, jednak do dnia 10 listopada 2015 r. ZO PZŁ nie wykonał żadnych działań zmierzających do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji, o którą zwrócił się redaktor naczelny dziennika "Ł." (oświadczenie z protokołu z rozprawy).

8 Skargę kasacyjną od całości powyższego wyroku wniósł Zarząd Okręgowy PZŁ w Chełmie. Postawił on zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a., art. 149 § 1 p.p.s.a., art. 3 i art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 3a ustawy – Prawo prasowe. W ocenie skarżącego kasacyjnie wniosek redaktora naczelnego z dnia 29 maja 2015 r. nie obejmował informacji publicznej.

9 W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione zarzuty.

12 Za usprawiedliwione uznać należało zarzuty naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 3a u.p.p., a w konsekwencji także naruszenia przepisów art. 149 § 1 i art. 151 p.p.s.a.

13 Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 3a u.p.p. w aspekcie przedmiotu żądania wniosku. Zgodnie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

14 Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna. W art. 1 ust. 1 ustawy zdefiniowano informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych. Art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zastrzega zarazem, że jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.

15 Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy -- Prawo łowieckie Polski Związek Łowiecki jest zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulację liczebności populacji zwierząt łownych. Zarazem na podstawie art. 35a ust. 2 tej ustawy przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) regulujące zasady nadzoru nad stowarzyszeniami stosuje się odpowiednio do nadzoru nad działalnością Polskiego Związku Łowieckiego. Podobnie w myśl art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo łowieckie, przepisy regulujące zasady gospodarki finansowej stowarzyszeń stosuje się odpowiednio do gospodarki finansowej Polskiego Związku Łowieckiego.

16 Inny status Związku wynikający z powołanych regulacji uzasadnia wniosek, że nie można do niego stosować takich samych wymogów, jak stawia się organom administracji. W konsekwencji nie każda informacja będąca w dyspozycji Polskiego Związku Łowieckiego bądź odnosząca się do jego funkcjonowania będzie informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten Związek w trybie u.d.i.p., lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym (por. wyroki NSA z dnia 8 lipca 2015 r., I OSK 1514/14 i 7 października 2015 r., I OSK 1974/14). Tylko te bowiem kwestie ustawodawca traktuje jako informacje o sprawie publicznej, co oznacza, że pozostałą materię a contrario uznać należy za dane niebędącą informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

17 Taki wniosek znajduje potwierdzenie w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, wskazującym, że "obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa".

18 Przedstawione ograniczenie zakresowe dostępu do informacji o działalności osób i jednostek innych niż organy władzy państwowej czy osoby pełniące funkcje publiczne oraz samorządy gospodarcze i zawodowe – przewidział już ustawodawca. Przyjęcie zatem, że od wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. podmiotów można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań władzy publicznej czy gospodarowania mieniem publicznym – byłoby nadmierną ingerencją w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą poza standard konstytucyjny.

19 Stwierdzić również należy, że zadania Polskiego Związku Łowieckiego o charakterze publicznym określił ustawodawca w art. 34 ustawy – Prawo łowieckie, wskazując, że do zadań tego Związku należy:

20 1) prowadzenie gospodarki łowieckiej;

21 2) troska o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych zwierząt dziko żyjących;

22 3) pielęgnowanie historycznych wartości kultury materialnej i duchowej łowiectwa,

23 4) ustalanie kierunków i zasad rozwoju łowiectwa, zasad selekcji populacyjnej i osobniczej zwierząt łownych;

24 5) czuwanie nad przestrzeganiem przez członków Polskiego Związku Łowieckiego prawa, zasad etyki, obyczajów i tradycji łowieckich;

25 6) prowadzenie dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego;

26 7) organizowanie szkolenia w zakresie prawidłowego łowiectwa i strzelectwa myśliwskiego;

27 8) prowadzenie i popieranie działalności wydawniczej i wystawienniczej o tematyce łowieckiej;

28 9) współpraca z pokrewnymi organizacjami zagranicznymi;

29 10) wspieranie i prowadzenie prac naukowych w zakresie gospodarowania zwierzyną;

30 11) prowadzenie i popieranie hodowli użytkowych psów myśliwskich i ptaków łowczych;

31 12) realizacja innych zadań zleconych przez ministra właściwego do spraw środowiska.

32 W odniesieniu do gospodarki finansowej Polskiego Związku Łowieckiego wskazać należy na treść art. 35 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo łowieckie, który stanowi, że działalność Polskiego Związku Łowieckiego jest finansowana z funduszy własnych, wpisowego, składek członkowskich, zapisów i darowizn oraz dochodów z działalności gospodarczej, zaś dochód z działalności gospodarczej Polskiego Związku Łowieckiego oraz kół łowieckich służy wyłącznie realizacji ich celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków. Przy tym mienie Polskiego Związku Łowieckiego i kół łowieckich nie podlega podziałowi między członków.

33 Podzielając poglądy wyrażone, między innymi, we wskazanych wyżej orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że objęte wnioskiem informacje w postaci kopii protokołów z posiedzeń oraz podjętych uchwał Zarządu Okręgowego nie stanowią ani informacji bezpośrednio odnoszącej się do wykonywania przez Polski Związek Łowiecki zadań publicznych wskazanych w przepisach prawa ani do gospodarowania mieniem publicznym. Z tego względu, w świetle cytowanych wyżej przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy – Prawo łowieckie, Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego nie był zobowiązany do udostępniania tych informacji wnioskodawcy w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dostęp do nich odbywa się w trybie wewnętrznym przewidzianym przez sam Związek.

34 W konsekwencji powyższych rozważań Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego nie mógł pozostawać w stanie bezczynności, jak przyjął Sąd pierwszej instancji w punkcie pierwszym zaskarżonego wyroku, co przesądza zarazem o wadliwości rozstrzygnięć zawartych również w punktach drugim i trzecim wyroku.

35 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za usprawiedliwione uchylił zaskarżony wyrok i znajdując podstawy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

36 O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.