Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., I OSK 363/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., I OSK 363/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Czuduk po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 203/15 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 203/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

4 Decyzją z dnia [...].11.2014 r. Prezydent Miasta B. zobowiązał dłużnika alimentacyjnego M. M. do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, tj. A. i J. M. w okresie od [...] do [...].09.2013 r. w wysokości 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, wynoszącymi w dniu wydania decyzji 480,84 zł. Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), który nakłada na dłużnika orzeczony obowiązek. Organ w motywach decyzji wskazał, że osobom uprawnionym przyznano powyższe świadczenie w wysokości 500 zł miesięcznie decyzją z dnia [...].08.2013 r.

5 W postępowaniu administracyjnym dla nieznanego z miejsca pobytu dłużnika ustanowiono kuratora, który w jego imieniu wniósł odwołanie, podnosząc kwestię wypłacalności dłużnika i domagając się wyjaśnienia prawidłowości decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

6 Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski, zwracając uwagę na ciążący na skarżącym obowiązek alimentacyjny, którego konsekwencją jest możliwość żądania od niego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

7 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7 i 107 k.p.a. Wywody skargi stanowią powielenie treści odwołania. Jedynie dodatkowo skarżący zarzucił, że w decyzji nie wskazano dokładnie w jaki sposób wyliczono odsetki, bez wyszczególnienia konkretnych stawek odsetek za poszczególne okresy oraz wysokości oprocentowania.

8 Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

9 Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dopatrzył się naruszenia prawa i wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 203/15 oddalił ją jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył ustaleń mających istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a z których jednoznacznie wynika istniejący obowiązek alimentacyjny skarżącego oraz fakt przyznania i wypłacenia osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w określonej przez organy wysokości. Tym samym musiała być wydana decyzja w sprawie zwrotu przez dłużnika przedmiotowych należności, gdyż przewiduje to wprost art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

10 Na powyższy wyrok M. M., reprezentowany przez kuratora adw. O. W., wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

11 Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno uzasadnienie decyzji MOPS jak i SKO nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniach obydwa organy powołują przepisy ustawy, nie ma rozpatrują jednak meritum sprawy. Uzasadnienie jest niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 51; NP. 1984, nr 5, s. 153, z glosą J. Zimmermanna, w którym przyjęto, że: "artykuł 107 k.p.a. zalicza do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji".

12 W dalszej części skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, iż aktualnie nie można ustalić czy dłużnik alimentacyjny jest w stanie spłacić wskazaną powyżej kwotę. Biorąc pod uwagę fakt otrzymywania przez dzieci pomocy z funduszu alimentacyjnego, można zaryzykować stwierdzenie, że skoro M. M. nie był w stanie płacić choćby najmniejszej kwoty na jego utrzymanie, to tym bardziej nie będzie możliwa egzekucja kwoty 3000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

13 Strona skarżąca wskazała, że obecnie ustalenie składników majątku dłużnika z jakiego można by egzekwować należność również nie jest możliwe. W związku z powyższym utrzymanie decyzji prowadzić będzie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które i tak może zostać umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co w obecnej sytuacji jest wielce prawdopodobne.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

16 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

17 Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

18 W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzut skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

19 Zarzut kasacyjny, dotyczy naruszenia przez sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to, że, przepis ten, podobnie jak art. 151 p.p.s.a., nie mógł stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2551/16, wyrok NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 859/15, wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2671/14, publ. CBOSA).

20 Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono zarzut niewłaściwego uzasadnienia decyzji organu I i II instancji – nie spełniania wymagań określonych w art.107 § 3 k.p.a., lecz nie powiązano tego zarzutu z żadnym przepisem procedury sądowoadministracyjnej stosowanej przez WSA w Gliwicach. Tylko na marginesie tych rozważań stwierdzić należy, że wspomniane uzasadnienia są prawidłowe (tak pod względem konstrukcji, jak i ich merytorycznej zawartości). W szczególności przedmiotem tego postępowania administracyjnego nie było ustalenie czy dłużnik alimentacyjny jest w stanie spłacić zaległą kwotę, ale określenie wysokości należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego do zwrotu.

21 Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

22 Wniosek o przyznaniu wynagrodzenia za czynności kuratora rozpoznany zostanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na zasadzie analogi w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.