Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 363/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., I OSK 363/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 882/10 w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia P. w J. z dniem 5 grudnia 1990 roku działką nr [...] – w części dotyczącej działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...], położonej w miejscowości S..

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2009 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. Organ wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej W.R. podniósł, iż część nieruchomości o powierzchni 0,34 ha, oznaczona jako działka nr [...], stanowi jego własność na podstawie aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. Ponadto postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns 600/07 Sąd Rejonowy w J. stwierdził nabycie przez skarżącego przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,3434 ha z dniem 1 października 2005 r.

4 Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku W.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejsza decyzję. Organ podniósł, że w postępowaniu ustalono, iż działka nr [...] pow.1,69 ha w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa na mocy zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...] kwietnia 1992 r., a także księgi wieczystej Kw Nr [...]. Ponadto istniało też prawo zarządu jednostki uwłaszczonej potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym, sporządzonym w dniu 13 grudnia 1958 r. pomiędzy Kuratorium Okręgu Szkolnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie i R. w J. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uwłaszczenia określone w art. 2 ust. 1–2 ustawy z dnia 29 grudnia 1990 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W.R. nabył zaś przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości nr [...] o pow. 0,3434 ha z dniem 1 października 2005 r. Organ stwierdził, że z aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. wynika, że W.R. jest właścicielem działki m.in. nr [...] przylegającej do działki nr [...], która nie została wymieniona w tymże akcie. Skoro więc zaistniały przesłanki uwłaszczenia i w dniu [...]grudnia 1990 r. nie były naruszone prawa osób trzecich, nie ma podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Krośnieńskiego została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

5 W skardze na powyższą decyzję W.R. podniósł, że w Akcie Własności Ziemi z dnia 27 października 1975 r. w skutek błędnego oznaczenia działek w ewidencji gruntów wsi S., na rzecz skarżącego została wpisana działka nr [...], a w rzeczywistości skarżący użytkował i użytkuje część obecnej działki nr [...]. Organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie ustalił czy w tych okolicznościach faktycznych zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 24 kwietnia 1992 r., stanowiące podstawę uwłaszczenia, stwierdzało rzeczywisty stan faktyczny. Dla skarżącego istotne znaczenie ma fakt, że dokumentacja geodezyjna stanowiąca podstawę założenia Księgi Wieczystej nr [...] oparta została na błędnych danych ewidencyjnych. Ponadto skarżący podniósł, że z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 13 grudnia 1958 r. nie wynika, żeby obejmował on działkę nr [...] o pow. 1,69 ha, której dotyczy kwestionowana decyzja Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r.

6 W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

7 Oddalając skargę wyżej wymienionym wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że W.R. nie legitymował się tytułem własności do przedmiotowej działki w dniu 2 grudnia 1990 r., tytuł własności do tej działki uzyskał dopiero z dniem 1 października 2005 r. Wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt I Ns 600/07. Jego tytuł własności nie wynika zatem z aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r., w którym – zdaniem skarżącego – nieprawidłowo podano, że nabył on własność działki nr [...], zamiast [...]. Zgodnie zaś z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i Dz.U. z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten oznacza zatem związanie, wydanym w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, aktem własności ziemi i zakaz jego wzruszania w trybach nadzwyczajnych. Samo zaś posiadania przedmiotowej działki nr [...] nie oznacza, że skarżący legitymował się do niej prawem, które stanowiłoby przeszkodę do jej uwłaszczenia na rzecz innego podmiotu.

8 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.R. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 97 ze zm.) i art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz art. 4 i art. 10 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81 ze zm.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

10 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

11 Przede wszystkim należy zauważyć wewnętrzną sprzeczność w twierdzeniach zawartych w treści skargi kasacyjnej. Skarżący podnosi w niej, iż nabył własność spornej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] we wsi S., z dniem 4 listopada 1971 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Następnie zaś powołuje się na zasiedzenie tej nieruchomości z dniem 1 października 2005 r., co stwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns 600/07. Fakt nabycia tej nieruchomości w drodze zasiedzenia wskazuje, iż nie stanowiła ona własności skarżącego na podstawie decyzji o uwłaszczeniu rolników, jako że nie można zasiedzieć własnego gruntu. Również z posiadanego przez W.R. aktu własności wydanego w dniu 27 października 1975 r. wynika, że nie obejmuje on spornej działki nr [...], a akt ten, ze względu na wprowadzony przepisem art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm.) generalny zakaz zmian aktów własności wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie może być zmieniony. Ponieważ akt taki stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości (art. 10 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81) brak uwzględnienia działki nr [...] w akcie własności wydanym skarżącemu również oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), skarżący nie był właścicielem spornej nieruchomości.

12 Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie – w następstwie wydania tej decyzji – sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyroki NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23 i z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA z 1995 r., nr 2, poz. 91). Przyjmując takie, powszechnie akceptowane rozumienie "rażącego naruszenia prawa" uznać należy, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. nie naruszała prawa. W dniu 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność Państwa, co potwierdzały zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym odpowiedni wpis w księdze wieczystej Kw. nr 35296. W imieniu Skarbu Państwa prawo zarządu – jak to ustaliły organy – wykonywały P w J. Natomiast w dniu wejścia w życie decyzji uwłaszczeniowej W.R. nie posiadał w stosunku do tej nieruchomości tytułu własności, który uzyskał dopiero z dniem 1 października 2005 r. W tej sytuacji Wojewoda Krośnieński stosując do przedmiotowej nieruchomości przepis art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie naruszył tego przepisu. Ponadto wydanie tej decyzji uwłaszczeniowej nie wpłynęło ujemnie na prawa skarżącego. Nie stanowiła ona przeszkody do stwierdzenia nabycia przez niego prawa własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 13 maja 1993 r. (sygn. III CZP 57/93, publ. OSNCP 1993, z. 12, poz. 222) wydanie przez organ administracji decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości nie stanowi przeszkody do stwierdzenia, że inna osoba nabyła własność tej nieruchomości w drodze zasiedzenia przy uwzględnieniu okresu posiadania poprzedzającego wejście w życie ustawy uwłaszczeniowej. Wydanie przez organ administracyjny decyzji uwłaszczeniowej stwierdzającej tytuł własności innej osoby ma tylko takie znaczenie, że od chwili wydania takiej ostatecznej decyzji zasiedzenie biegnie przeciwko osobie wskazanej w niej jako właściciel.

13 Ze wskazanego wyżej poglądu Sądu Najwyższego wynika więc, iż w sprawie nie zaistniała żadna kolizja dwóch sprzecznych tytułów prawnych do tej samej nieruchomości. Nabywając własność przedmiotu sporu w drodze zasiedzenia w 2005 r. skarżący automatycznie pozbawił własności spornego gruntu Skarb Państwa. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego podanych w podstawie skargi kasacyjnej. Również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie został naruszony, skoro skarżący nie wykazał istnienia żadnej okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy niewyjaśnionej przez organy ani żadnego dowodu pominiętego w toku postępowania.

14 Dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.