Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., I OSK 2179/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., I OSK 2179/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2663/18 w sprawie ze skargi E. O. na postanowienie [...] w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2663/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie; Sąd I instancji; Sąd wojewódzki), w wyniku rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, oddalił skargę E. O. (dalej również: zainteresowana; skarżąca; skarżąca kasacyjnie) na postanowienie [...] w W. (dalej również: [...]; organ II instancji; organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

3 Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy.

4 Burmistrz [...] (dalej: Burmistrz; organ I instancji) decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...], na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne [Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm. – dalej: p.g.k.] oraz art. 15 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), umorzył postępowanie rozgraniczeniowe, wszczęte na wniosek P. P. i D. P. o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie [...], tj. działki nr [...] i nr [...] z działką nr [...], oraz przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.

5 Następnie Burmistrz postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] ustalił na kwotę [...] zł wysokość kosztów postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z działką nr [...] stwierdzając, że powyższe koszty obejmują wynagrodzenie geodety uprawnionego do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto określił, że koszty te ponoszą: P. P. i D. P. – każdy w wysokości po [...] zł – i E. O. w wysokości [...] zł.

6 [...] w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...], po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji na skutek wniesienia zażalenia przez E. O., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

7 Organ II instancji, odwołując się do przepisów art. 29 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k., a także do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, wyjaśnił, że przy rozliczaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględniać nie tylko treść przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących kosztów w postępowaniu administracyjnym (art. 261-267 k.p.a.), ale także przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości (art. 152 i art. 153 k.c.).

8 Organ odwoławczy uznał, że pomiędzy uczestnikami postępowania rozgraniczeniowego istnieje spór co do rzeczywistego przebiegu granic, gdyż materiał dowodowy nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie linii granicznych między rozgraniczanymi nieruchomościami, a strony nie złożyły zgodnych oświadczeń woli co do przebiegu linii granicznych ani nie zawarły ugody, wobec tego konieczne było umorzenie postępowania administracyjnego i przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego. Zdaniem [...], skoro w sprawie istnieje spór co do przebiegu granic, to rozgraniczenie leży w interesie wszystkich uczestników postępowania, a tym samym wszyscy uczestnicy tego postępowania powinni ponieść jego koszty. W tym względzie organ stwierdził, że z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. wynika, że koszty postępowania administracyjnego o rozgraniczenie, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają właścicieli obu rozgraniczanych nieruchomości po połowie. Idąc dalej, podniósł, że interes prawny E. O. w postępowaniu rozgraniczeniowym jest niewątpliwy, skoro nie kwestionuje ona faktu, że jest właścicielką jednej z rozgraniczanych nieruchomości. W związku z tym [...] uznało, że zasadne było obciążenie jej kosztami postępowania rozgraniczeniowego w połowie.

9 W skardze na postanowienie [...] zainteresowana zakwestionowała zasadność obciążenia jej kosztami postępowania rozgraniczeniowego, podnosząc, że nieruchomość, którą otrzymała na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1983 r. sygn. akt [...], zamieszkuje od 1972 r.

10 E. O. zaskarżyła do WSA w Warszawie również decyzję [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2018 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wa 2662/18 [i rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2019 r.].

11 WSA w Warszawie, motywując swoje rozstrzygnięcie, wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 264 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), oraz że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 stwierdził, iż organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W tym względzie Sąd I instancji zwrócił uwagę na tzw. ogólną moc wiążącą tejże uchwały, co wynika z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Sąd wojewódzki, podobnie jak organ odwoławczy posiłkując się treścią przedmiotowej uchwały, stwierdził, że "instytucja prawna »rozgraniczenia nieruchomości«, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych" (w Prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz w Kodeksie cywilnym), stanowi jedną całość. Dalej podniósł, że jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.) – co oznacza, że w takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu. Wobec tego Sąd uznał, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

12 Odnosząc się do stanu faktycznego, Sąd wojewódzki stwierdził, że w postępowaniu, o którego kosztach rozstrzygnął Burmistrz w postanowieniu z dnia [...]; kwietnia 2018 r., została wydana na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k. decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P. Dalej wskazał na to, że czynności geodezyjne zostały przeprowadzone przez uprawnionego geodetę na podstawie umowy z dnia [...] października 2017 r. nr [...], a wynagrodzenie geodety (zgodnie z umową i fakturą VAT) wyniosło [...] zł i stanowiło ono jedyne koszty postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Burmistrza [...] a z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...]. Sąd zaznaczył, że strony postępowania zostały zawiadomione o wyborze najtańszej oferty i o jej cenie, a następnie o upoważnieniu geodety do wykonania czynności związanych z wszczętym postępowaniem rozgraniczeniowym. Sąd podniósł również, że geodeta przekazał w dniu [...] stycznia 2018 r. do Państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wykonaną dokumentację, a weryfikacja kompletności przekazanych rezultatów wykonanych prac geodezyjnych zakończyła się wynikiem pozytywnym (protokół weryfikacji z dnia [...] marca 2018 r. [...]).

13 W ocenie Sądu I instancji, z akt sprawy wynika również jednoznacznie, że pomiędzy skarżącą (właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] – KW [...]) a D. P. i P. P. (współwłaścicielami, w udziałach wynoszących po ½, nieruchomości stanowiącej działki o nr nr ew. [...] – [...]) istnieje spór co do przebiegu granicy między wymienionymi nieruchomościami; strony nie złożyły zgodnego oświadczenia i nie udało się dorowadzić do ugody między nimi. Sąd zaznaczył w tym względzie, że zarówno E. O., jak i P. P., obecni w toku czynności ustalenia przebiegu granic w dniu [...] grudnia 2017 r., odmówili podpisania protokołu. W takich warunkach Sąd przyjął, że nie można więc uznać, iż postępowanie rozgraniczeniowe, chociaż zostało wszczęte na wniosek D. P. i P. P., nie było prowadzone także w interesie E. O. Zdaniem Sądu, ponieważ granica sąsiednich gruntów stała się sporna, ustalenie granic przedmiotowych nieruchomości leży w interesie wszystkich ich właścicieli (współwłaścicieli), w tym i skarżącej. Sąd stwierdził, że na ustalenia organów administracji w kwestii podziału kosztów wynagrodzenia geodety nie mogło mieć natomiast wpływu to, czy poszczególne strony postępowania są zadowolone z wyniku czynności podjętych przez geodetę oraz czy i w jaki sposób kwestionują dokonane przez niego ustalenia i czynności.

14 Sąd wojewódzki uznał, że organy administracji prawidłowo obciążyły kosztami postępowania rozgraniczeniowego (wynagrodzenia geodety za wykonane czynności ustalenia granic) właścicieli obydwu rozgraniczanych nieruchomości po ½ części, w tym zainteresowaną, jako właścicielkę nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...], kosztami w wysokości [...] zł oraz pozostałych uczestników postępowania, jako współwłaścicieli w dwóch równych częściach nieruchomości składającej się z działek o nr ew. [...] i [...], kosztami po [...] zł.

15 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie, wniosła E. O. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu (adwokata), zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarżąca zarzuciła Sądowi wojewódzkiemu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

16 1. art. 106 § 3 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 119 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez sąd istotnych dla sprawy wątpliwości związanych z nieruchomościami podlegającymi rozgraniczeniu oraz wynikające z tego oddalenie skargi po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, bez wskazania w treści zaskarżonego orzeczenia podstawy prawnej (trybu uproszczonego), skutkujące "pozbawieniem skarżącej realnej możliwości kontroli prawidłowego toku oraz trybu postępowania w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, jako wyjątek od rozpoznawania sprawy na rozprawie, winien być przez Sąd uzasadniony";

17 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi, skutkujące niesłusznym obciążeniem skarżącej kosztami postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji, gdy skarżąca nie miała w tym postępowaniu koniecznego interesu prawnego, zaś okoliczności faktyczne sprawy nie uzasadniały obciążenia jej kosztami postępowania zarówno co do zasady jak i co do wysokości.

18 Przy tak sformułowanych zarzutach, zwięźle umotywowanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zainteresowana wniosła o "zmianę zaskarżonego wyroku, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi wniesionej w sprawie niniejszej w całości" oraz "rozpoznanie niniejszej skargi na posiedzeniu niejawnym".

19 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

20 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny w toku rozpoznawania sprawy, na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują kierunek i wyznaczają zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

21 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 119 p.p.s.a., należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał, jakie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy sądowej wątpliwości związane z rozgraniczanymi nieruchomościami wymagały wyjaśnienia w postępowaniu przed Sądem I instancji. Tymczasem przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie tylko nie może stanowić wzorca kontroli w sprawie, w której nie została wykazana konieczność przeprowadzenia postępowania, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., ale w ogóle nie może zostać wykorzystany dla kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych, które zostały przyjęte przez sąd jako stan sprawy. Tego rodzaju uprawnienie sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie może służyć ponownemu rozpatrzeniu sprawy administracyjnej, w tym ustalaniu stanu faktycznego takiej sprawy. Dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne, aczkolwiek jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania kontroli działania administracji, co polega na ocenie zgodności z prawem zaskarżonego działania lub stanu zwłoki (bezczynności, przewlekłości) organu administracji (por. wyroki NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 262/17 i II OSK 660/17 oraz 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1474/17 – dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

22 Z miejsca też trzeba zaznaczyć, że omawiany zarzut w tej części, w jakiej wskazywał na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., również okazał się nieskuteczny.

23 Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego, opartego na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wówczas, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II GSK 804/09, dostępny jw.), a zatem orzeczenie to nie poddaje się kontroli – czy to z powodu istotnych braków w wywodzie prawnym sądu, czy też istotnych nieprawidłowości w przedstawieniu stanu faktycznego kontrolowanej sprawy (por. NSA w wyroku z dnia 6 października 2017 r. sygn. akt II GSK 36/16, odstępnym jw.).

24 Zaskarżone orzeczenie poddawało się kontroli instancyjnej, jakkolwiek istotnie, nie zostały w uzasadnieniu wyroku omówione kwestie dotyczące rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W szczególności Sąd nie powołał w nim przepisu art. 119 ani art. 120 p.p.s.a., ani też w inny sposób nie wyjaśnił, na podstawie której z przesłanek zawartych w art. 119 p.p.s.a. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Uchybienie to jednakże nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na ocenę proceduralnej i merytorycznej trafności zaskarżonego wyroku.

25 Przed wszystkim trzeba zauważyć, że w komparycji wyroku Sąd wojewódzki wskazał, że orzeczenie to zostało wydane po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu [...] stycznia 2019 r. Z treści skargi oraz z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, i Sąd wojewódzki rozpoznał sprawę w tym trybie z uwagi na ziszczenie się przesłanki z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zarazem brak było podstaw do przyjęcia, że podstawa ta mogła być inna. Jak wynika z sentencji i treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sprawa nie dotyczyła postanowienia dotkniętego wadą nieważności albo wadą stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania (art. 119 pkt 1 p.p.s.a). Żadna ze stron nie wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi nie była bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.) ani decyzja wydania w postępowaniu uproszczonym uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 119 pkt 5 p.p.s.a.). Dodać należy, że posiedzenia sądowe są co do zasady jawne, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie (art. 90 § 1 p.p.s.a.). Takim przepisem szczególnym jest jednak art. 120 p.p.s.a., przewidujący, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Nie można zatem skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, że rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, skoro uznał, iż nie zachodzi konieczność rozpoznania jej na rozprawie. Natomiast brak przywołania przez Sąd wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym było pewnym uchybieniem, które jednak nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

26 Co się zaś tyczy argumentu, że skarżąca nie jest profesjonalistą ani osobą posiadającą odpowiednią wiedzę i kwalifikacje, wobec czego przed rozstrzygnięciem sprawy nie była w stanie sprecyzować swych zarzutów w piśmie procesowym, należy zauważyć, że strona ta korzystała z pomocy prawnej pełnomocnika ustanowionego z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. zawiadomiła WSA w Warszawie, że w sprawie o sygn. [...] pełnomocnikiem z urzędu dla E. O. wyznaczony został adw. J. M. Do skierowania sprawy na posiedzenie niejawne (na termin [...] stycznia 2019 r.) celem rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym doszło w dniu [...] stycznia 2019 r. (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie). Pomiędzy wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu a skierowaniem sprawy na posiedzenie niejawne (do rozpoznania w trybie uproszczonym) upłynęło około 2 miesięcy, w którym to okresie pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy i przedstawić profesjonalnie opracowane, odpowiednie uzupełnienie skargi. W wyniku zbadania akt sprawy miałby również sposobność zauważyć, że w sprawie może zachodzić podstawa z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. do skierowania jej do rozpoznania w trybie uproszczonym. Tymczasem pierwszą, udokumentowaną w aktach sądowych aktywność procesową pełnomocnik skarżącej podjął dopiero po doręczeniu z urzędu w dniu [...] kwietnia 2019 r. odpisu sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.

27 Przechodząc do omówienia kolejnego zarzutu, należy podkreślić, że zarzut naruszenia przepisu blankietowego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie okazał się całkowicie nietrafny. Jego słuszność uzależniona zaś była od skutecznego przypisania Sądowi wojewódzkiemu naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Błędu w tym względzie Sąd I instancji nie popełnił, a skoro nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, to nie zaistniały warunki do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

28 W tym względzie podkreślić należy, że Sąd I instancji prawidłowo powołał uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007/2/26, orzeczenie dostępne jw.), z której wynika, że kosztami postępowania rozgraniczeniowego może zostać obciążony nie tylko wnioskodawca, lecz również strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a zatem wszyscy właściciele rozgraniczanych nieruchomości. Jako że skarżąca kasacyjnie jest właścicielką jednej z nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem rozgraniczeniowym, organ mógł nałożyć na nią obowiązek pokrycia odpowiedniej części kosztów tegoż postępowania. Powołane w skardze kasacyjnej wcześniejsze orzecznictwo, prezentujące odmienne stanowisko w tym względzie, nie mogło zatem zostać uznane za trafne.

29 Skarżąca miała interes prawny w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym w trybie administracyjnoprawnym (art. 29 ust. 1 p.g.k. i art. 152 k.c.), gdyż ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, skoro granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można w takiej sytuacji twierdzić, że rozgraniczenie nie było przeprowadzane także w jej interesie. Argumenty dotyczące powierzchni działek rozgraniczanych nieruchomości oraz łącznej długości ich granic nie mogły mieć w przedmiotowej sprawie doniosłości prawnej. Przepis art. 152 k.c. wprost stanowi, że koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych właściciele gruntów sąsiadujących ponoszą po połowie, a nie proporcjonalnie do powierzchni i długości granic danej nieruchomości.

30 Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela przy tym stanowisko przyjęte m.in. w wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2211/14 (dostępnym jw.), że orzeczenie o kosztach postępowania następuje zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno zatem uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy. Stąd też, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1813/17, dostępny jw.).

31 W niniejszej sprawie żądanie wszczęcia postępowania w celu jednoznacznego ustalenia granic nieruchomości nie mogło być uznane za bezzasadne, czy w inny oczywisty sposób zbędne. Wcześniej nie została w tym przedmiocie wydana stosowna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 p.g.k.), nie miało też miejsca orzeczenie sądu powszechnego (art. 36 p.g.k.), które wiążąco rozstrzygałyby spór graniczny. Innymi słowy, w obrocie prawnym nie występowało rozstrzygnięcie, stwierdzające aktualny przebieg granic pomiędzy nieruchomościami. W takich warunkach wystąpienie z żądaniem przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego zainicjowało spór o granice nieruchomości. Rozwianie wątpliwości w tym względzie i uregulowanie przebiegu granic leżało również w interesie skarżącej kasacyjnie, a w konsekwencji stosunkowy (proporcjonalny) podział kosztów między strony postępowania – po ich połowie przypadającej na każdą z rozgraniczanych nieruchomości. Skutkowało to zaś obciążeniem zainteresowanej – w odpowiednim stosunku – kosztami tego postępowania.

32 Podsumowując, organ zasadnie ustalił i prawidłowo rozdzielił koszty postępowania rozgraniczającego, co też potwierdził Sąd I instancji. Według niezakwestionowanego stanu faktycznego koszty ogółem wyniosły [...] zł. Właściciele sąsiednich, rozgraniczanych nieruchomości zobowiązani zostali do opłacenia po połowie tej kwoty, przypadającej na każdą rozgraniczaną nieruchomość. Skarżąca kasacyjnie, jako właścicielka jednej z nieruchomości (działki o nr ew. [...]) – zobowiązana została do uiszczenia kosztów w wysokości [...] zł. Natomiast pozostali uczestnicy postępowania (wnioskodawcy domagający się rozgraniczenia) jako współwłaściciele – każdy w ½ udziału – drugiej nieruchomości, składającej się z dwóch działek sąsiednich o nr ew. [...] i [...] – każdy z nich po [...] zł (łącznie [...] zł). Wbrew stanowisku skarżącej, okoliczności faktyczne sprawy uzasadniały obciążenie jej kosztami postępowania rozgraniczeniowego – tak co od zasady, jak i co do wskazanej wysokości (połowy z kosztów ogółem wynoszących [...] zł).

33 Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

34 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.