Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., I OSK 1954/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r., I OSK 1954/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Zięba-Gula po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 116/14 w sprawie ze skargi U. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr |

3 |[...] w przedmiocie odmowy waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd |

4 |116/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz zasądził |

5 |od Wojewody [...] na jej rzecz koszty postępowania. |

6 |W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny: |

7 |H. H. i A. H. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wystąpili do Starosty P., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o |

8 |dokonanie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w K. przy ul. [...], przyznanego decyzją Prezydenta Miasta L. |

9 |z dnia [...] lutego 1982 r. Wnioskodawcy wskazali, że nie uzyskali odszkodowania z tytułu wywłaszczenia powyższej nieruchomości. Ponadto |

10 |wskazali, że od daty wydania decyzji o wywłaszczeniu nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co uzasadnia waloryzację, a do |

11 |wypłaty ustalonego decyzją z dnia [...] lutego 1982 r. odszkodowania nie doszło z winy wywłaszczającego. |

12 |Starosta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] umorzył postępowanie w |

13 |sprawie waloryzacji. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]. |

14 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę złożoną przez wnioskodawców na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 21 lutego |

15 |2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Sąd wskazał, że organy |

16 |administracji bezpodstawnie przyjęły, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Jednocześnie uznał, że kwota |

17 |odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 1.013.048 zł, ustalonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 1982 r. |

18 |nr [...], została złożona w 1985 r. do depozytu sądowego. Sąd wskazał, że poza zakresem oceny pozostają okoliczności braku doręczenia A.|

19 |H. i H. H. zarówno decyzji o wywłaszczeniu, decyzji o ustaleniu odszkodowania, jak i brak informacji o złożeniu kwoty |

20 |odszkodowania do depozytu sądowego. O faktach tych strona powzięła informację w terminie późniejszym niż one miały miejsce, tym niemniej|

21 |wykracza to poza prawne ramy niniejszego postępowania. Sąd wskazał ponadto, że spełnienie świadczenia, w postaci wypłaty |

22 |odszkodowania, stanowi przesłankę materialno-prawną waloryzacji. Zgodnie z art. 693² § 1 Kodeksu postępowania cywilnego złożenie kwoty |

23 |do depozytu sądowego następuje po uzyskaniu zezwolenia sądu. Dopóki rozstrzygnięcie takie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, |

24 |organy administracji nie mają podstaw prawnych do kwestionowania jego ważności. Ocena zaś skuteczności prawnej złożenia kwoty |

25 |odszkodowania do depozytu sądowego pozostaje poza zakresem sprawy. A zatem, jak uznał Sąd, ocena, czy doszło do wypłaty odszkodowania,|

26 |stanowi podstawę do uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia żądania waloryzacji odszkodowania. |

27 |Starosta P. ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 132 ust. 3 ustawy z dnia |

28 |21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odmówił waloryzacji odszkodowania za |

29 |przedmiotową nieruchomość. |

30 |Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania A. H. i H. H., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I |

31 |instancji z dnia [...] czerwca 2008 r. |

32 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę wnioskodawców, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd |

33 |871/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji wskazując, że decyzja dotknięta jest wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 |

34 |ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Sąd wskazał, że w |

35 |sprawie doszło do rozpoznania odwołania, a więc i wydania (skierowania) decyzji w stosunku do osób, które utraciły status stron |

36 |postępowania, bowiem jedna z nich zmarła (H. H.), a druga zbyła przysługujące jej roszczenie odszkodowawcze (A. H.). |

37 |Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze wobec odwołania złożonego w imieniu nieżyjącego |

38 |H. H., a rozpatrując odwołanie złożone w imieniu A. H., podtrzymane przez U. R., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę|

39 |do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. |

40 |Starosta P. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmówił waloryzacji odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W uzasadnieniu |

41 |decyzji organ wskazał, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, ale nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu |

42 |odpowiednich wskaźników, a zatem dla przedmiotowej sprawy nie jest możliwa waloryzacja świadczenia, mającego swe źródło w zobowiązaniu |

43 |wygasłym, bowiem z chwilą ważnego złożenia do depozytu sądowego świadczenie zostało zrealizowane powodując wygaśnięcie zobowiązania. |

44 |Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że prawidłowo zostało |

45 |ustalone w postępowaniu administracyjnym, że kwota odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości 1.013.048,00 zł została wpłacona do|

46 |depozytu sądowego (sygn. akt[...]). Wpłaty dokonał Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...] listopada 1985 |

47 |r. Zgodnie z art. 133 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), |

48 |powoływanej dalej jako "u.g.n.", odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba odmawia jego przyjęcia albo wypłata |

49 |odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody, przy czym art. 470 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny |

50 |(Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", stanowi, że ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak |

51 |spełnienie świadczenia. Zdaniem organu, art. 132 ust. 3 zdanie pierwsze u.g.n. odnosi się do trybu wypłaty odszkodowania, którego |

52 |wysokość została orzeczona ostateczną decyzją i ma na celu uaktualnienie wysokości świadczenia z uwagi na upływ czasu, jaki nastąpił |

53 |między jego ustaleniem a datą faktycznej wypłaty. Dotyczy on bezspornie urealnienia już ustalonego, ale niewypłaconego odszkodowania, co|

54 |oznacza, że nie jest możliwa waloryzacja świadczenia mającego swe źródło w zobowiązaniu wygasłym. Z chwilą zaś ważnego złożenia do |

55 |depozytu sądowego świadczenie zostało zrealizowane, powodując wygaśnięcie zobowiązania. Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu |

56 |sądowego powoduje skutek definitywny w postaci uznania, iż świadczenie zostało spełnione dopiero z chwilą, gdy w odrębnym procesie - w |

57 |razie jego wytoczenia - sąd uzna, iż było ono ważne i skuteczne. Do chwili żądania wydania przez wierzyciela przedmiotu z depozytu |

58 |zgodnie z art. 469 § 1 K.c. złożenie przedmiotu świadczenia powoduje tylko skutki tymczasowe. Organ stwierdził, że wobec spełnienia |

59 |świadczenia oraz pozostawaniu w obrocie prawnym zezwolenia sądu powszechnego na złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, nie |

60 |jest możliwe orzeczenie w przedmiocie dokonania waloryzacji odszkodowania. Niemożność waloryzacji rozciąga się także na okoliczność |

61 |wpłacenia należnej kwoty do depozytu "po upływie kilku lat od uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej" - tutaj mogą mieć |

62 |ewentualnie zastosowanie przepisy dotyczące skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie. Tak samo kwestie dotyczące sposobu prowadzenia |

63 |postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego również wykraczają poza ramy postępowania prowadzonego na wniosek o waloryzację |

64 |odszkodowania. Organ podkreślił, że składy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, orzekające w sprawie, wobec wcześniejszych |

65 |rozstrzygnięć organów administracji, nie zarzuciły wady postępowań administracyjnych polegających na niezbadaniu opóźnienia w wypłacie |

66 |odszkodowania i jej wpływu na rozstrzygnięcie. |

67 |Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła U. R. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 132 pkt 3 |

68 |u.g.n. przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, a w konsekwencji odmowę waloryzacji odszkodowania przyznanego za wywłaszczoną |

69 |nieruchomość i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. Podniosła, że organ nie |

70 |uwzględnił, że jej rodzice nie otrzymali decyzji o wywłaszczeniu, ani decyzji ustalającej odszkodowanie oraz, że odszkodowanie |

71 |złożone zostało do depozytu sądowego dopiero w listopadzie 1985 r. bez poinformowania strony. Zakwestionowała też prawidłowość złożenia |

72 |świadczenia do depozytu, uznając, że organ miał możliwość ustalenia adresu jej rodziców. Zarzuciła także, że podczas procedury |

73 |wywłaszczeniowej jak i ustalającej wysokość odszkodowania naruszone zostały podstawowe zasady kodeksu postępowania administracyjnego, |

74 |bowiem decyzja ustalająca odszkodowanie nie określała gdzie odszkodowanie można odebrać i w jaki sposób, wskazała na brak potwierdzenia,|

75 |że ogłoszenia były wywieszane na tablicy ogłoszeń, brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się co do |

76 |zebranych w sprawie dowodów, brak dokumentów potwierdzających, że miejsce zamieszkania jej rodziców nie było znane i brak powiadomienia |

77 |o złożeniu świadczenia do depozytu sądowego. Dodała również, że w trakcie postępowania zaginęły akta wywłaszczeniowe. |

78 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 116/14 uchylił powyższe decyzje. W uzasadnieniu|

79 |wyroku wskazał na prawomocne wyroki z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08 oraz z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt II |

80 |SA/Łd 871/11, którymi uchylono poprzednio wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji. Wskazując na art. 153 |

81 |ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej |

82 |dalej jako "P.p.s.a.", Sąd uznał za przesądzoną zarówno kwestię właściwości organów w niniejszej sprawie (w żadnym z poprzednio wydanych|

83 |prawomocnych wyroków właściwość Starosty P. oraz Wojewody [...] nie była kwestionowana), jak i skuteczności umowy cesji, zawartej pomiędzy|

84 |A. H. a U. R. i jej wstąpienie w prawa współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Wiążące pozostaje także stanowisko, że |

85 |okoliczności związane z brakiem doręczenia A. H. i H. H. decyzji wywłaszczeniowej oraz decyzji ustalającej odszkodowanie, jak również |

86 |ocena skuteczności złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Jego istotą |

87 |pozostaje natomiast ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki waloryzacji, określone w art. 132 ust. 3 u.g.n. Przy czym ocena, czy |

88 |doszło do wypłaty odszkodowania, stanowi podstawę do uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia żądania waloryzacji odszkodowania. Sąd |

89 |wskazał na okoliczności niesporne, w tym na wypłatę kwoty odszkodowania na podstawie postanowienia sądu, zezwalającego na złożenie |

90 |przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Sąd zauważył, że postanowienie zezwalające dłużnikowi na złożenie przedmiotowego |

91 |świadczenia do depozytu sądowego nie prowadzi samo przez się do wygaśnięcia zobowiązania, gdyż skutek prawny w sferze prawa |

92 |materialnego wywołuje dopiero faktyczne złożenie przedmiotu do depozytu sądowego przez dłużnika i to też warunkowo - zależnie bowiem od|

93 |tego czy dłużnik nie odbierze przedmiotu świadczenia (art. 469 § 2 K.c.), a także od tego czy złożenie było ważne (art. 470 K.c.), tj. |

94 |czy wskazana w ustawie przyczyna upoważniająca do złożenia wystąpiła oraz czy świadczenie dłużnika jest zgodne z treścią zobowiązania |

95 |(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007r., sygn. akt V CSK 499/06, Lex nr 611443). Istotne znaczenie ma zatem ustalenie, |

96 |czy złożenie przedmiotu do depozytu sądowego było ważne, w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, bowiem zezwalając |

97 |na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sąd nie bada prawdziwości twierdzeń zawartych we wniosku (art. 6931 ustawy z dnia 17 |

98 |listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego; Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego |

99 |powoduje zatem skutek definitywny w postaci uznania, iż świadczenie zostało spełnione (art. 470 K.c.) dopiero z chwilą, gdy w odrębnym |

100 |procesie (w razie jego wytoczenia) sąd uzna, iż było ono ważne i skuteczne. Do tej chwili (lub do chwili żądania wydania przez |

101 |wierzyciela przedmiotu z depozytu zgodnie z art. 469 § 1 K.c.) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu powoduje tylko skutki |

102 |tymczasowe. W razie sporu czy złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu nastąpiło z przyczyny przewidzianej przez prawo materialne |

103 |oraz czy złożony przedmiot świadczenia był zgodny z treścią zobowiązania - rozstrzygnięcie musi nastąpić w odrębnym procesie (wyrok Sądu|

104 |Najwyższego z dnia 22 grudnia 2005r., sygn. akt V CSK 16/05, Lex nr 1109500). |

105 |Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy wierzyciel nie chce odebrać przedmiotu świadczenia z depozytu, dłużnik, chcąc osiągnąć skutek zwolnienia|

106 |ze zobowiązania (skutek definitywny), musi wytoczyć powództwo o ustalenie, czy złożenie do depozytu było ważne. W rozpoznawanej sprawie|

107 |wierzyciel nie odebrał depozytu, natomiast domaga się wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania, wskazując, że odszkodowanie przyznane |

108 |decyzją z dnia [...] lutego 1982 r. nie zostało wypłacone, brak było bowiem podstaw do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu |

109 |sądowego. Sąd dalej zauważył, że Wojewoda [...] zwrócił się do strony skarżącej o wystąpienie ze stosownym powództwem co do ważności |

110 |złożenia świadczenia do depozytu sądowego, jednakże wobec oświadczenia strony, że nie jest takim procesem zainteresowana, uznał |

111 |zobowiązanie za wygasłe. W ocenie Sądu jednak, wniosek ten jest nieuprawniony, a co najmniej przedwczesny. Skoro bowiem brak jest |

112 |rozstrzygnięcia sądu powszechnego, brak jest też podstaw do uznania złożenia do depozytu za ważne w rozumieniu art. 470 K.c. Interes |

113 |prawny w wystąpieniu z powództwem o ustalenie ważności złożenia ma zaś nie wierzyciel, lecz dłużnik, dla którego złożenie przedmiotu |

114 |świadczenia do depozytu ma charakter zwalniający ze zobowiązania. Oznacza to, zdaniem Sądu, konieczność ustalenia następcy prawnego |

115 |dłużnika (Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L.), bowiem ustaleń w tym zakresie brak, zaś udział w toczącym się postępowaniu |

116 |Miasta K. może jedynie następstwo to sugerować, a także konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z |

117 |dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267), powoływanej dalej jako "K.p.a." i zobowiązania |

118 |dłużnika (jego następcy prawnego) w trybie art. 100 § 1 K.p.a. do wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Sąd |

119 |stwierdził, że prawomocny wyrok sądu powszechnego przesądzi jednoznacznie kwestię ważności złożenia przedmiotu do depozytu sądowego |

120 |i podnoszonego wygaśnięcia zobowiązania. Ewentualny zaś brak aktywności dłużnika (niewystąpienie z powództwem) oznaczał będzie, że |

121 |okoliczność, z której wywodzi skutki prawne (spełnienie świadczenia), nie została udowodniona, co z kolei umożliwi wypłatę |

122 |zwaloryzowanego odszkodowania (po spełnieniu przesłanek z art. 132 ust. 3 u.g.n.). |

123 |Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], działający przez radcę prawnego J. S. W skardze zarzucono naruszenie |

124 |przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)|

125 |w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w wyroku wcześniej zapadłym w sprawie, podczas gdy |

126 |powinien mieć zastosowanie art. 151 P.p.s.a. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w|

127 |rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj. art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez nakazanie dokonania wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania pomimo |

128 |braku wyeliminowania z obrotu prawnego zezwolenia na złożenie kwoty do depozytu. Zarzucając powyższe wniesiono o uchylnie zaskarżonego |

129 |wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, |

130 |ewentualnie, na podstawie art. 188 P.p.s.a., o uchylenie wyroku, rozpoznanie sprawy i oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów |

131 |postępowania według norm przepisanych. |

132 |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku co do tego, że w |

133 |sytuacji, gdy nie zostanie wniesione powództwo o ustalenie ważności złożenia do depozytu sądowego, do czego Sąd wskazał wyłącznie |

134 |dłużnika jako jedyny podmiot mający w tym interes prawny, zastosowanie znajdzie norma zawarta w art. 132 ust. 3 u.g.n. umożliwiająca |

135 |wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania. Prowadzi to do wniosku, że brak inicjatywy ze strony dłużnika w wytoczeniu powództwa oznacza |

136 |nieważność czynności złożenia do depozytu, a zezwolenie sądu na złożenie do depozytu świadczenia nie wywołuje żadnego, nawet |

137 |tymczasowego skutku spełnienia świadczenia i z założenia obarczone jest cechą nieważności. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Sądu |

138 |Najwyższego z 5 grudnia 1986 r. sygn. akt III CZP 62/86 wskazano, że zagadnienie, czy złożenie przedmiotu do depozytu było prawnie |

139 |uzasadnione i ważne, zostaje potwierdzone w odrębnym postępowaniu i nie można nieważności przyjąć za przesądzoną z powodu braku |

140 |aktywności dłużnika. Ponadto uzależnianie ważności złożenia do depozytu kwoty odszkodowania jedynie od inicjatywy dłużnika podjętej w |

141 |celu potwierdzenia ważności tej czynności i nieobarczanie tym obowiązkiem wierzyciela jest nie do pogodzenia z obowiązującym systemem |

142 |prawnym. Na gruncie prawa cywilnego przyjmuje się bowiem, że w razie sporu co do tego, czy złożenie do depozytu było ważne, jedyną drogą|

143 |tego rozstrzygnięcia jest postępowanie z powództwa wierzyciela o spełnienie świadczenia lub dłużnika o świadczenie wzajemne. |

144 |U. R., działająca przez adwokata G. M., pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od organu |

145 |zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. |

146 |Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

147 |Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę |

148 |nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem|

149 |ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast |

150 |związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem. |

151 |Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, aczkolwiek nie z powodu braku usprawiedliwionych podstaw, ale z powodu tego, że |

152 |zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. |

153 |Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należało poczynić kilka niezbędnych uwag. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd |

154 |I instancji pozostaje niesporny, tj. odszkodowanie na rzecz A. (obecnie A.) i H. (obecnie H.) H. w kwocie 1.013.048 zł zostało ustalone |

155 |decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 1982 r. nr [...], jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania został wskazany Rejonowy |

156 |Zarząd Gospodarki Terenami w L., kwota odszkodowania została wpłacona do depozytu sądowego przez Urząd Dzielnicowy [...], Wydział |

157 |Geodezji i Gospodarki Gruntami w dniu [...] listopada 1985 r. (pismo Sądu Rejonowego w P. z [...] czerwca 2007 r.) oraz wpłata |

158 |odszkodowania została dokonana na podstawie postanowienia sądu zezwalającego na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. |

159 |Naczelny Sąd Administracyjny przyjął zatem za w pełni miarodajny stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. |

160 |Zgodzić się trzeba z Sądem I instancji, że stanowisko organu administracyjnego co do wygaśnięcia zobowiązania do wypłaty odszkodowania |

161 |na rzecz skarżącej jest przedwczesne. Samo złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego powoduje skutek definitywny w postaci |

162 |uznania, że świadczenie zostało spełnione (art. 470 K.c.), dopiero z chwilą, gdy w odrębnym procesie (w razie jego wytoczenia) sąd uzna,|

163 |że było ono ważne i skuteczne. Do tej chwili (lub do chwili żądania wydania przez wierzyciela przedmiotu z depozytu zgodnie z art. 469|

164 |§ 1 K.c.) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu powoduje tylko skutki tymczasowe (wyrok Sądu Apelacyjnego z [...] maja 2006 r. sygn.|

165 |akt[...]). |

166 |Rację ma także Sąd I instancji twierdząc, że postępowanie administracyjne w sprawie toczącej się na podstawie art. 132 ust. 3 u.g.n.|

167 |powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w celu ustalenia, czy złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego |

168 |jest ważne, co w konsekwencji pozwoli na ustalenie, czy zobowiązanie wygasło. Konieczne jest też – jak wskazuje Sąd I instancji - |

169 |wystąpienie, w trybie art. 100 § 1 K.p.a., do sądu powszechnego ze stosownym powództwem. Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem |

170 |Sądu I instancji, że interes prawny w wystąpieniu z powództwem o ustalenie ważności złożenia do depozytu sądowego przedmiotu świadczenia|

171 |ma nie wierzyciel, lecz dłużnik. Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w treści art. 100 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ |

172 |administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego |

173 |organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona |

174 |wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Stanowisko Sądu nie znajduje uzasadnienia również na gruncie |

175 |reguł prawa cywilnego. Z żądaniem ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa może bowiem wystąpić powód,|

176 |gdy ma w tym interes prawny (art. 189 Kodeksu postepowania cywilnego). Nie ma uzasadnienia pomijanie wierzyciela jako obowiązanego w |

177 | zakwestionowaniu skuteczności złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu, skoro także na żądanie wierzyciela sąd wydaje mu depozyt, |

178 |jeżeli zachodzą warunki określone we wniosku o złożenie do depozytu (art. 69314 Kodeksu postępowania cywilnego). Jak wskazuje W. |

179 |Czachórski, skutki złożenia przedmiotu świadczenia, bez względu na to, czy zobowiązanie wygaśnie są takie, że w sytuacji, gdy wierzyciel|

180 |wytoczy powództwo o wykonanie zobowiązania, dłużnik może go odesłać z żądaniem świadczenia do depozytu sądowego ("Zobowiązania. Zarys |

181 |wykładu", Wydawnictwo Prawnicze LexiNexis, Warszawa 2007, s. 388). Podobnie rzecz ujmuje Z. Radwański, A. Olejniczak wskazując, że |

182 |dłużnik pozwany o spełnienie świadczenia może odesłać wierzyciela do depozytu sądowego po odbiór złożonego tam przedmiotu świadczenia |

183 |("Zobowiązania-część ogólna", C.H. Beck 9 wydanie, s. 361). W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć tych okoliczności, które wskazują,|

184 |że organ administracyjny dopełnił obowiązku złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, że to skarżąca podnosi nieprawidłowość |

185 |złożenia kwoty do depozytu sądowego, a także to, że H. H. był informowany przez Starostwo Powiatowe w P. o możliwości podjęcia kwoty |

186 |odszkodowania znajdującego się w depozycie Sądu Rejonowego w P. (pismo Wicestarosty P. z dnia [...] września 2000 r. nr [...]). |

187 |Wobec powyższego zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że niesłuszne jest stanowisko wskazujące, że interes prawny w wydaniu |

188 |orzeczenia sądowego ustalającego prawidłowość złożenia do depozytu sądowego ma wyłącznie dłużnik. W doktrynie podkreśla się jedynie, że |

189 |w sytuacji gdyby wierzyciel nie chciał odebrać przedmiotu świadczenia z depozytu, dłużnik musi wytoczyć powództwo o ustalenie, czy |

190 |złożenie do depozytu było ważne, jeśli chce osiągnąć skutek zwolnienia z zobowiązania (A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 470 Kodeksu |

191 |cywilnego, stan prawny 2011.09.19, SIP Lex). Nie ma jednak powodu, aby w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności obarczać tym |

192 |obowiązkiem dłużnika. Tym bardziej, że zgodnie z ogólną regułą art. 6 K.c., to na wierzycielu spoczywa ciężar dowodu co do |

193 |okoliczności istotnych dla roszczenia odszkodowawczego, m. in. okoliczności, że dłużnik nie wykonał zobowiązania albo wykonał je |

194 |nienależycie. |

195 |Zasadny pozostaje także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 153 P.p.s.a. oraz |

196 |zarzut naruszenia prawa materialnego art. 132 ust. 3 u.g.n. (nieprawidłowo zakwalifikowany przez skarżącego kasacyjnie jako zarzut |

197 |naruszenia przepisów postępowania) poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że niezakwestionowanie przez dłużnika orzeczenia sądowego |

198 |ustalającego prawidłowość złożenia do depozytu sądowego kwoty odszkodowania oznaczać będzie, że okoliczność spełnienia świadczenia nie |

199 |została udowodniona, co z kolei doprowadzi do sytuacji, gdzie możliwa będzie wypłata zwaloryzowanego odszkodowania po spełnieniu |

200 |przesłanek określonych w art. 132 ust. 3 u.g.n. Niezależnie od braku oparcia powyższego stanowiska Sądu I instancji w przepisach prawa i|

201 |sprzecznością ze stanowiskiem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazującym na skutek tymczasowy złożenia |

202 |przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, uznać należy, że jest ono niezgodne z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego |

203 |postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 22/08.|

204 |W wyroku tym Sąd wyraźnie wskazał, że ocena skuteczności prawnej złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego wykracza poza ramy |

205 |postępowania w sprawie waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wskazał także, że złożenie kwoty do depozytu sądowego |

206 |następuje po uzyskaniu zezwolenia sądu i dopóki rozstrzygnięcie takie nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego, organy administracji|

207 |nie mają podstaw prawnych do kwestionowania jego ważności. A zatem stanowisko, że pomimo braku wyeliminowania zezwolenia sądu na |

208 |złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, możliwa będzie wypłata zwaloryzowanego odszkodowania, nie może być uznane za takie, |

209 |które nie narusza art. 153 P.p.s.a. |

210 W konsekwencji należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wskazanych uchybień w skardze kasacyjnej pozostaje błędne, jednakże rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu.

211 Wniosek pełnomocnika U. R. zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia [...] kwietnia 2016 r. o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, nie mógł być uwzględniony. Z akt sądowych sprawy wynika, że odpis skargi kasacyjnej pełnomocnikowi skarżącej adwokatowi G. M. doręczono [...] lipca 2014 r., natomiast odpowiedź na skargę kasacyjną nadano [...] maja 2016 r. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 nie stanowi odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 P.p.s.a. pismo procesowe strony wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie. Pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r., z powodu uchybienia 14-dniowemu terminowi do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, określonemu w art. 179 P.p.s.a., nie mogło stanowić odpowiedzi na skargę kasacyjną, a wniosek w nim zawarty o zasądzenie zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną nie mógł być skuteczny.

212 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.