Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r., I OSK 1719/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r., I OSK 1719/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.W od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22 oddalającego sprzeciw T.W od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 157/22, oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

3 Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu w dniu 31 stycznia 2022 r. odwołania T.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, działając w oparciu o art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.), art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, z późn. zm.), decyzją nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

5 Na powyższą decyzję T. W. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].

6 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 lutego 2022 r. powyższy sprzeciw został zarejestrowany pod sygn. akt II SA/Lu 157/22.

7 Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 157/22, WSA w Lublinie oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego (sentencja wyroku).

8 W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że "decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 41 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., daiej: u.p.s.), art. 15o ust. 1 i ust 1a ustawy z 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U, z 2020 r. poz. 374 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] odmawiającą przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia".

9 Przedstawiając stan sprawy, Sąd wskazał, że "w dniu 20 października 2020r. wpłynął wniosek T. W. o świadczenie w wysokości 300 zł miesięcznie na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych. W dniu [...] listopada 2020 r. została wydana decyzja o odmowie przyznania tego zasiłku. Po rozpatrzeniu odwołania T.W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który decyzją z [...] maja 2021r., znak: [...] ponownie odmówił przyznania T. W. wnioskowanego świadczenia. W trakcie wywiadu środowiskowego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji T. W. stwierdziła, że jej wydatki na leki i środki pomocnicze wynoszą około 200 zł miesięcznie, jednakże organ stwierdził, że nie znajduje to potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji, ponieważ w okresie od stycznia do grudnia 2020 r. dostarczone zostały faktury (faktury datowane w lutym, kwietniu, maju, sierpniu, październiku i grudniu) za zakupione lekarstwa oraz inhalator na łączną kwotę [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...] zł. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków sfinansować zakup lekarstw, tym bardziej, że nie wskazała innych niezbędnych wydatków, które skutkowałyby brakiem środków na zakup lekarstw".

10 Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 marca 2022 r. złożyła T. W. (reprezentowana przez radcę prawnego), zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tj:

11 a) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku nie znajdującego oparcia w aktach sprawy, a w konsekwencji wydanie wyroku pomimo nierozpoznania przez Sąd istoty sprawy;

12 b) naruszenie art. 138 P.p.s.a poprzez wydanie wyroku, którego sentencja nie koresponduje z uzasadnieniem tego wyroku, a tym samym, nie stanowi prawidłowego rozstrzygnięcia, w rozumieniu w art. 138 P.p.s.a.;

13 c) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niemającego oparcia w stanie faktycznym sprawy;

14 d) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Sąd nie rozpoznał istoty sprawy.

15 Wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu.

16 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Strona wskazała, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż sprzeciw Skarżącej nie został przez Sąd I instancji de facto rozpoznany, gdyż ustalony przez ten Sąd stan faktyczny sprawy nie ma nic wspólnego z wnioskiem Skarżącej o przyznanie jej zasiłku na zakup opału, lecz dotyczy zupełnie innej sprawy administracyjnej.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

19 W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że wniesienie sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju, którego zakres jest ograniczony do jednej kategorii decyzji ostatecznych organu odwoławczego. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. - ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e P.p.s.a.), ale czyni to przez pryzmat przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danej sprawie, określających zakres postępowania wyjaśniającego i pozwalających ustalić konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy. Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasacyjnej.

20 Naczelny Sąd Administracyjny nie ma jednak możliwości dokonania oceny zaskarżonego wyroku w powyższym zakresie wobec charakteru zarzutów kasacyjnych, które NSA uznał za usprawiedliwione co do naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. podzielając argumentację przywołaną na ich poparcie.

21 Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...). W myśl zaś art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

22 Zdaniem Sądu kasacyjnego, bezspornym jest, że Wydział I Orzeczniczy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarejestrował w swoich urządzeniach ewidencyjnych pod sygn. akt II SA/Lu 157/22, sprawę ze sprzeciwu T, W, od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Wraz z aktami sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało do Sądu odpowiedź na sprzeciw, wnosząc w niej o oddalenie sprzeciwu T. W. od decyzji z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...].

23 Wyrokiem z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 157/22, WSA w Lublinie oddalił sprzeciw T. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], na co wskazuje sentencja wyroku.

24 Natomiast, z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że WSA w Lublinie rozpoznał sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z [...] maja 2021 r., nr [...] odmawiającą przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego (w cytowanej decyzji była mowa o zasiłku okresowym, a nie celowym) na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Również w dalszej części ustaleń Sąd pierwszej instancji przytacza informacje znajdujące się w aktach sprawy zakończonej decyzją SKO w [...] nr [...], a nie tej objętej sentencją wyroku, [...].

25 Trafny jest więc zarzut dotyczący rozbieżności pomiędzy sentencją wyroku, a jego uzasadnieniem. W sentencji, Sąd I instancji określił, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w sprawie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, a w uzasadnieniu wyroku przedmiotem rozważań uczynił ustalenia i ocenę organu poczynionych w innej sprawie T. W., zakończonej decyzją odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup środków pomocniczych, lekarstw, środków higieny i sanitarnych, maseczek - obsługa kotła - przeciwpyłowość i środków dezynfekcyjnych.

26 Autor skargi kasacyjnej trafnie zauważa, że Sąd pierwszej instancji w istocie nie orzekał na podstawie akt sprawy dotyczącej zasiłku celowego na zakup opału i nie skontrolował zaskarżonej decyzji. Co narusza przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. wymagający, by wydanie wyroku nastąpiło na podstawie akt sprawy. Zaś uzasadnienie wyroku, w myśl art. 141 § 4 P.p.s.a powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie odnosi się do sprawy administracyjnej opisanej w sentencji wyroku, a więc tej zainicjowanej wnioskiem Skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału i zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji. WSA w uzasadnieniu wyroku przestawił stan innej sprawy niż ta rozstrzygnięta sentencją, co narusza art. 141 § 4 P.p.s.a.

27 Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 P.p.s.a, gdyż sentencja zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy tj.: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta (...), datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.

28 Nie jest też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 P.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji nie stosował tych przepisów, a swoje rozstrzygnięcie oparł na normie wynikowej z art. 151a § 1 P.p.s.a.

29 Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku

30 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpoznając sprzeciw ustali stan sprawy adekwatny do przedmiotu rozstrzygnięcia, bazując na aktach sprawy dotyczącej zaskarżonej decyzji i przeprowadzi jej kontrolę.

31 Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu wskazać należy, że jego adresatem powinien być Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jako właściwy, stosownie do regulacji art. 254 p.p.s.a.