Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1648/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1648/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński, Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Kancelarii Sejmu RP od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 555/13 w sprawie ze skargi Fundacji eP. na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu RP w przedmiocie dostępu do informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2013 r. Fundacja e. wystąpiła w formie elektronicznej do Kancelarii Sejmu RP o udzielenie informacji w postaci ewidencji przejazdów posłów służbowymi pojazdami (prowadzonej w aplikacji programu komputerowego), obejmującej okres od początku VII kadencji Sejmu do chwili obecnej, zawierającej takie dane, jak imię, nazwisko posła, trasę przejazdu, godzinę początku i końca przejazdu oraz numer rejestracyjny samochodu służbowego.

3 W odpowiedzi na powyższy wniosek Biuro Korespondencji i Informacji Kancelarii Sejmu w dniu 5 września 2013 r. przesłało fundacji drogą elektroniczną zestawienie przejazdów posłów samochodami służbowymi Kancelarii Sejmu za okres od 1 grudnia 2011 r. do 3 września 2013 r. oraz uchwałę nr 23 Prezydium Sejmu z dnia 25 września 2001 r. w sprawie korzystania z samochodów służbowych Kancelarii Sejmu w związku z zajmowaniem stanowiska lub pełnieniem funkcji w Sejmie. Ponadto wyjaśniło, że dane dotyczące numerów rejestracyjnych samochodów służbowych nie stanowią informacji publicznej, nie mają bowiem związku z wykonywaniem przez posłów mandatu. Także informacje dotyczące trasy przejazdu oraz godziny początku i końca przejazdu nie są informacją publiczną, dotyczą bowiem kwestii technicznych i nie mają wpływu na merytoryczny sposób wykonywania mandatu.

4 W skardze na bezczynność Szefa Kancelarii Sejmu RP wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Fundacja e. zarzuciła naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem w określonym terminie.

5 W uzasadnieniu wskazała, że korzystanie przez posłów z samochodów służbowych nie odbywa się w oderwaniu od pełnienia przez nich mandatu poselskiego. W ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora wprost wskazano, iż pomoc, której Prezydium Sejmu udziela posłom, pozostaje w związku z wykonywaniem mandatu poselskiego. Także uchwała nr 23 Prezydium Sejmu została podjęta "w sprawie korzystania z samochodów służbowych Kancelarii Sejmu w związku z zajmowaniem stanowiska lub pełnieniem funkcji w Sejmie".

6 Fundacja podniosła również, że samochody służbowe Kancelarii Sejmu są finansowane z publicznych pieniędzy i nie są wykorzystywane do prywatnych przejazdów posłów. Możliwość korzystania z nich ma ułatwiać wykonywanie obowiązków poselskich. Informacje dotyczące tras przejazdów oraz godziny początku i końca przejazdu, są ściśle powiązane ze sprawowaniem mandatu.

7 W odpowiedzi na skargę Szef Kancelarii Sejmu RP wniósł o jej oddalenie w całości.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., II SAB/Wa 555/13 zobowiązał Szefa Kancelarii Sejmu RP do rozpatrzenia wniosku z dnia 20 sierpnia 2013 r. w części dotyczącej tras przejazdu oraz godzin początku i końca przejazdu w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pozostałej części oddalając skargę. Ponadto Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Szefa Kancelarii Sejmu RP na rzecz Fundacji e. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

9 W ocenie WSA w Warszawie żądana przez Fundację e. informacja z ewidencji przejazdów posłów pojazdami służbowymi w zakresie trasy przejazdu oraz godziny początku i końca przejazdu, stanowi informację publiczną. Sąd uznał, że korzystanie posłów z samochodów służbowych ma związek z wykonywaniem przez nich mandatu polskiego. Zgodnie bowiem z treścią art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 7, poz. 29 ze zm.), Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu udzielają posłom i senatorom pomocy w wykonywaniu przez nich mandatów, czuwają nad wykonywaniem przez nich obowiązków parlamentarnych, jak również nad wykonywaniem wobec nich obowiązków określonych w ustawie przez organy państwowe i samorządu terytorialnego oraz podporządkowane im jednostki. Zatem sposób korzystania przez posłów z pojazdów służbowych, co obrazuje m.in. trasa przejazdu, godzina rozpoczęcia i zakończenia przejazdu, jest nierozerwalnie związany z wykonywaniem przez nich funkcji publicznych, tj. funkcji przedstawiciela Narodu. Z drugiej strony udostępnienie informacji w powyższym zakresie pozwala na ocenę, czy pojazdy służbowe Kancelarii Sejmu są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, a nie np. dla celów prywatnych. Jest to zdaniem o tyle istotne, że ich eksploatacja jest finansowana ze środków publicznych.

10 Za niezasadny Sąd uznał podnoszony przez Szefa Kancelarii Sejmu argument wynikający z art. 104 ust. 1 Konstytucji RP, że posłowie są przedstawicielami Narodu i nie wiążą ich instrukcje wyborców. Brak związania posłów instrukcjami wyborców nie oznacza zdaniem WSA w Warszawie, że mogą oni swój mandat sprawować całkowicie dowolnie i nie obowiązują ich żadne prawne nakazy i zakazy.

11 W tej sytuacji w powyższym zakresie Sąd zobowiązywał Szefa Kancelarii Sejmu do rozpoznania wniosku Fundacji e. z dnia 20 sierpnia 2013 r.

12 Sąd I instancji nie podzielił jedynie stanowiska skarżącej, że numer rejestracyjny samochodu służbowego, z jakiego korzysta poseł na danej trasie i w określonym przedziale czasowym, jest także informacją publiczną. Zgodził się w tym zakresie z organem, że numer ten nie ma żadnego znaczenia dla sposobu wykorzystania danego pojazdu oraz kosztów jego utrzymania i konserwacji. Jego znaczenie jest bowiem jedynie ewidencyjne. Z tego względu Sąd w tym zakresie skargę oddalił.

13 Uznając, że bezczynność organu w zakresie żądania udostępnienia trasy przejazdu oraz godziny rozpoczęcia i zakończenia przejazdu wynikała wyłącznie z błędnej oceny charakteru tej informacji, a nie z milczenia organu, Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

14 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku – w części obejmującej punkt 1, 2 i 4 – wniósł Szef Kancelarii Sejmu RP. Zaskarżonemu orzeczeniu postawił trzy zarzuty.

15 Po pierwsze, naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez przyjęcie, że informacje z ewidencji przejazdów posłów pojazdami służbowymi dotyczące trasy przejazdu oraz godziny początku i końca przejazdu stanowią informację publiczną.

16 Po drugie, naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. przez częściowo uwzględnienie skargi, gdy w całości podlegała ona oddaleniu.

17 Po trzecie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia i niepowiązanie tego wyjaśnienia ze wskazaną w uzasadnieniu wyroku podstawą prawną.

18 Zdaniem skarżącego kasacyjnie żądane informacje nie mieszczą się w kategoriach sprawy publicznej, a mogą być jedynie przedmiotem wywierania presji na posłów, a czasem nawet zagrażać ich bezpieczeństwu wziąwszy pod uwagę fakt, iż dane te pozwalają na odtworzenie np. rutynowych tras pokonywanych przez posłów związanych z przyjazdami na obrady Sejmu. Udostępnienie takich informacji narażać mogłoby na szwank bezpieczeństwo osób publicznych, a ponadto służyłoby służbom państw obcych. Skarżący kasacyjnie podniósł, że żądana ewidencja ma charakter techniczny oraz nie określa sposobu wykonywania mandatu przez danego posła. Zaznaczył także, że poseł nie może korzystać z pojazdu wyłącznie według własnej woli, a jedynie zgodnie z przepisami wewnętrznymi Sejmu. W ocenie skarżącego kasacyjnie takie wyjaśnienie podstawy prawnej nie jest dostateczne.

19 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

20 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

21 Skarżący zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. kwestionuje zakwalifikowanie żądanej we wniosku informacji do kategorii informacji publicznej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie dane z ewidencji przejazdów posłów samochodami służbowymi mają charakter techniczny i nie mieszczą się w kategoriach sprawy publicznej.

22 Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych lub do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

23 Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że sposób korzystania przez posłów z pojazdów służbowych, co obrazuj m.in. trasa przejazdu, godzina rozpoczęcia i zakończenia przejazdu, jest nierozerwalnie związany z wykonywaniem przez nich funkcji publicznych. Udostępnienie tych informacji pozwala na ocenę, czy pojazdy służbowe Kancelarii Sejmu są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Trzeba przy tym wskazać, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż numer rejestracyjny samochodu i przypisanie go do określonej trasy w określonym przedziale czasowym nie są informacją publiczną.

24 Żądana przez Fundację informacja dotyczy zadań podmiotu wykonującego zadania publiczne i obrazuje wspólne gospodarowanie mieniem publicznym. Dlatego też wyrok zobowiązujący Szefa Kancelarii Sejmu RP do rozpatrzenia wniosku jest trafny. Zarzuty skargi kasacyjnej należy w tej sytuacji uznać za nieusprawiedliwione. Adresat wniosku przy jego rozpoznaniu winien rozważyć czy żądana informacja jest informacją przetworzoną na co wskazuje zakres żądania wniosku a jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jeżeli przesłanka ta nie zostanie spełniona, konieczna jest odmowa udostępnienia informacji publicznej w oparciu o przepis art. 16 u.d.i.p.

25 Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.