Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 r., I OSK 163/05

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 r., I OSK 163/05

Tekst

TEZY

1 Naruszenia art. 148 par. 1 i art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ powinny być potraktowane jako naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Henryk Dolecki, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zbigniewa D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt II SA 2785/03 w sprawie ze skargi Zbigniewa D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego Zbigniewa D. kwotę 720 /słownie: siedemset dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

3 Wyrokiem z dnia 29 października 2004 r., II SA 2785/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zbigniewa D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 8 lipca 2003 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Komendant Główny Policji swoją decyzją utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z 30 maja 2003 r. odmawiająca wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o wymierzeniu sierż. szt. Zbigniewowi D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w Policji wobec uchybienia terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania określonego w art. 148 par. 1 Kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniew D. podniósł zarzuty przeciwko orzeczeniu dyscyplinarnemu - materiał dowodowy był jego zdaniem niewystarczający do wymierzenia mu takiej kary dyscyplinarnej. Podniósł, iż w równolegle prowadzonym śledztwie Prokuratura Rejonowa B. uznała, że materiał dowodowy w sprawie nie potwierdził, aby doszło do zarzucanego skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego - pełnienia służby w dniu 24 sierpnia 2002 r. w stanie nietrzeźwości. Przeprowadzono bowiem dwa badania Alcomatem w odstępie 4 minut, podczas, gdy wymagane są trzy badania w odstępach jednogodzinnych. Nie można także stwierdzić czy urządzenie do wspomnianych pomiarów posiadało legalizację.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim wyroku nie dopatrzył się naruszenia prawa w działaniach organów administracji odmawiających wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Sąd uznał za bezsporne, że Zbigniew D. składając w dniu 3 lutego 2003 r. wniosek o wznowienie postępowania powołał się na okoliczność dotyczącą sposobu przeprowadzenia badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, a dowiedział się o nich z opinii sądowo-lekarskiej sporządzonej w dniu 17 grudnia 2002 r. w Zakładzie Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w B. Zapoznał się z nią w dniu 23 grudnia 2002 r. podczas zaznajamiania się w Prokuraturze Rejonowej B. w dniu 23 grudnia 2002 r. z materiałami prowadzonego przeciwko niemu śledztwa. Tak więc skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 par. 1 Kpa.

5 W skardze kasacyjnej Zbigniew D. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu:

6 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 141 par. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia oraz całkowity brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych w skardze i piśmie procesowym z 19 października 2003 r.;

7 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy /art. 148 par. 1 Kpa/ przez bezzasadne uznanie, że skarżący dowiedział się o okoliczności uzasadniającej wznowienie w chwili zaznajomienia go z materiałami prowadzonego przeciwko niemu śledztwa, podczas, gdy świadomość tego mogła u niego wystąpić dopiero z chwilą doręczenia mu postanowienia o umorzeniu dochodzenia i jego motywów;

8 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy /art. 147 Kpa/ poprzez nieuwzględnienie faktu, iż organ I instancji był zobowiązany do wznowienia postępowania dyscyplinarnego z urzędu, gdy postępowanie karne zostało przeciwko skarżącemu prawomocnie umorzone ze względu na brak podstaw do wniesienia aktu oskarżenia.

9 Wskazując na te naruszenia prawa wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według załączonego zestawienia. W uzasadnieni skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro naruszenie dyscypliny służbowej polegać miało wyłącznie na popełnieniu przestępstwa określonego w art. 180 Kk, względnie wykroczenia z art. 70 par. 2 Kw, a brak było podstaw do stwierdzenia tego przestępstwa lub wykroczenia to jednocześnie brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia dyscypliny służbowej. Podważając przyjęcie daty zapoznania z materiałami śledztwa to jest dzień 23 grudnia 2003 r. skarżący podnosi, że takich czynności jak zaznajomienie podejrzanego z materiałami postępowania nie wykonuje się w sytuacji, gdy postępowanie ma być umorzone. Zgodnie z art. 322 par. 1 Kpk, jeżeli postępowanie przygotowawcze nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia a nie zachodzą okoliczności określone w art. 324 Kpk umarza się postępowanie przygotowawcze bez konieczności uprzedniego zaznajomienia z materiałami postępowania i jego zamknięcia. Tak więc skarżący w dniu 23 grudnia 2002 r. nie mógł jeszcze przypuszczać, że prokurator umorzy postępowanie. Opina sądowo-lekarska była bowiem wyłącznie jednym z dowodów. O istnieniu przyczyny umorzenia postępowania karnego skarżący dowiedział się dopiero z chwila doręczenia mu postanowienia o umorzeniu śledztwa w dniu 11 stycznia 2003 r. Skarżący podnosi też, że organ I instancji w sytuacji doręczenia mu również tego postanowienia powinien z urzędu wznowić postępowanie dyscyplinarne.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

12 Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie do końca odpowiada wymogom stawianym przez art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 174 p.p.s.a. Podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów art. 148 par. 1 i 147 Kpa powinny uzyskać inną kwalifikację. Decyzja o odmowie wznowienia postępowania ma charakter decyzji procesowej. Organ administracji nie rozstrzyga w niej bowiem o prawach względnie obowiązkach strony, lecz jedynie o tym, iż z powodu przeszkody prawnej - w rozpoznawanej sprawie uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania - postępowanie nie może zostać wznowione. W odniesieniu do takich decyzji przepisy Kpa, a w tym art. 148 par. 1 - pełnią rolę taką, jaką w odniesieniu do decyzji merytorycznych - dotyczących praw względnie obowiązków pełnią przepisy prawa materialnego. W takim wiec przypadku naruszenia art. 148 par. 1 i 147 Kpa powinno być potraktowane jako naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zauważyć przy tym trzeba, że sądy administracyjne nie stosują przepisów procesowych zawartych w Kpa wobec wyczerpującego uregulowania postępowania sądowoadministracyjnego w p.p.s.a. Przedstawione uchybienie skargi kasacyjnej nie może dyskwalifikować jej, a w konsekwencji prowadzić do jej odrzucenia.

13 Zarzut naruszenia art. 141 par. 4 p.p.s.a jest chybiony, podstawę prawną wyroku Sądu i instancji stanowił art. 151 p.p.s.a. Sąd uznając, że nie został dochowany termin miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania - art. 148 par. 1 Kpa uznał, że decyzje organów administracji nie naruszały prawa. Uzasadnienie w tym zakresie mieści się w wymogach stawianych przez art. 141 par. 4 p.p.s.a.

14 Nie jest trafny także zarzut naruszenia art. 147 Kpa. Z okoliczności, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może być wszczęte na wniosek strony lub z urzędu nie można wyprowadzać wniosku, iż wznowienie postępowania jest obowiązkiem organu administracji, zwłaszcza w sytuacji, na którą zwrócono zresztą uwagę w skardze, że odpowiedzialność dyscyplinarna jest niezależna od odpowiedzialności karnej.

15 Za zasadny natomiast należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 148 par. 1 Kpa. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w rozpatrywanej sprawie rozpoczął swój bieg dopiero z dniem doręczenia skarżącemu postanowienia o umorzeniu śledztwa to jest w dniu 11 stycznia 2003 r., więc jego wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu 3 lutego 2003 r. mieścił się w terminie zakreślonym przez art. 148 par. 1 Kpa. Błędne było stanowisko organów administracji i Sądu i instancji, że termin ten rozpoczął swój bieg już w dniu 23 grudnia 2002 r. a wiec z chwilą zapoznania skarżącego z materiałami prowadzonego przez niego śledztwa. Dowód z opinii biegłych jest bowiem wyłącznie jednym z dowodów w postępowaniu, przy czym podlega on tak jak i inne dowody swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie. Tak więc nową istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organom prowadzącym postępowanie dyscyplinarne, a jednocześnie istniejącą w dacie podejmowania w tej materii orzeczeń było to, że skarżącemu nie udowodniono, że pełnił służbę w dniu 24 sierpnia 2002 r. w stanie nietrzeźwości. Okoliczność ta została przesądzona dopiero w postanowieniu o umorzeniu śledztwa doręczonym skarżącemu w dniu 11 stycznia 2003 r.

16 Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej samej ustawy.