Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2007 r., I OSK 1628/07

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2007 r., I OSK 1628/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2007 r. sygn. akt IV SO/Wa 100/07 wydane po rozpoznaniu wniosku Z. A. o wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny w sprawie ze skargi Z. A. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezesowi Rady Ministrów grzywnę w kwocie 100 zł za nieprzekazanie w terminie trzydziestodniowym skargi Z. A. wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wprawdzie wniosek o wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozpoznawany był po dokonaniu przez organ ciążącego na nim obowiązku z art. 54 § 2 wskazanej ustawy, to nie ulega wątpliwości, iż dopełnienie tego obowiązku nastąpiło z uchybieniem terminu. Skarga została bowiem złożona do organu w dniu 19 kwietnia 2007 r., zaś organ przekazał ją dopiero w czerwcu 2007 r.

3 Sąd przyznaje, iż wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym organ do wykonania obowiązków procesowych. Jednakże nie ogranicza to zastosowania tego środka jedynie do przypadków, w których organ nie spełni obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 powołanej ustawy. Ta ostatnia sytuacja oznaczałaby możliwość dowolnego traktowania terminu trzydziestodniowego w zależności od okoliczności sprawy. Uzasadniało to – zdaniem Sądu – uwzględnienie wniosku Z. A. o ukaranie organu grzywną.

4 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Prezes Rady Ministrów, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie. Organ stwierdził, iż skarga Z. A. z dnia 19 kwietnia 2007 r. wraz z aktami sprawy przekazana została do Sądu w dniu 12 czerwca 2007 r. zaś wniosek o ukaranie organu grzywną złożono w dniu 14 czerwca 2007 r., a więc już po tym jak dopełniono obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 powołanej ustawy. Organ podniósł, iż wymierzenie grzywny w takiej sytuacji narusza art. 55 § 1 tej ustawy, a postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe z momentem przekazania skargi Sądowi. Ponadto Prezes Rady Ministrów podkreślił, iż na opóźnienie w przekazaniu sprawy miała wpływ znaczna objętość skargi (65 stron i 79 stron załączników) oraz konieczność wyselekcjonowania materiału z licznej korespondencji kierowanej przez skarżącego do organów państwowych. Na okoliczności te nie zwrócił uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny.

5 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesiony środek zaskarżenia zważył, że postępowanie sądowe o wymierzenie organowi grzywny, wszczęte na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej. P.p.s.a., jest odrębnym postępowaniem sądowym, inicjowanym na wniosek skarżącego w wypadku niezastosowania się przez organ administracji publicznej do obowiązku przekazania skargi sądowi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Rozstrzygnięcie w tej sprawie zapada w formie postanowienia kończącego postępowanie, na które stosownie do art. 173 § 1 P.p.s.a. przysługuje skarga kasacyjna, co wynika z powołanego przepisu i ustalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak w postanowieniu NSA z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 212/05 i z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 262/06). Od postanowienia wymierzającego grzywnę organowi na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a. przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej, a nie zażalenia. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów – postępując zgodnie z wadliwym pouczeniem zawartym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – wniósł zażalenie od postanowienia o wymierzeniu mu grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny potraktował wniesiony środek zaskarżenia jako skargę kasacyjną i mógł ją rozpoznać, gdyż spełnia on szczególne wymagania, określone w art. 175 i art. 176 P.p.s.a., jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie jako posiadająca usprawiedliwione podstawy.

7 Podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniom organu dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. już po wniesieniu wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny, ale jeszcze przed jego rozpoznaniem, nie uzasadnia umorzenia postępowania. Stanowisko takie, wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, podziela w pełni Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 P.p.s.a. nakazuje bowiem przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Jednakże, zgodnie z treścią art. 55 § 1 sąd nie jest obligowany do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny, co wynika między innymi z użytego przez ustawodawcę zwrotu "sąd na wniosek skarżącego może". Kwestia ta podlega więc ocenie sądu, a rozstrzygając ją sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W przedmiotowej sprawie uznać należy, iż mimo niewątpliwego uchybienia terminowi wskazanemu w art. 54 § 2, organ powołał okoliczności, które usprawiedliwiają zwłokę w dokonaniu czynności.

8 Twierdzenia organu, że skarga Z. A. była pismem bardzo obszernym i posiadała znaczną ilość załączników, a ponadto jej ocena wymagała od organu ponad przeciętnego nakładu pracy, polegającego na zapoznaniu się z wielką ilością pism składanych przez skarżącego w czasie wieloletniej korespondencji prowadzonej z organem, znajdują uzasadnienie w aktach sprawy. Z akt tych wynika, iż skarżący w istocie składa obszerne pisma dołączając liczne załączniki oraz prowadzi z organami administracji państwowej ożywioną korespondencję, tworzącą obszerny materiał w sprawie.

9 W świetle powyższego uznać zatem należy, iż organ uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu, że uchybienie terminowi, jakie miało miejsce w sprawie niniejszej, nastąpiło z przyczyn usprawiedliwionych. Uwzględniając nadto okoliczność, iż ustawa pozostawia zastosowanie środka uznaniu sądu, wymierzenie Prezesowi Rady Ministrów grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., nie było uzasadnione, a uchybienie spowodowane zostało okolicznościami niezależnymi w pełni od organu.

10 Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za naruszające art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił je na podstawie art. 188 tej ustawy, a rozpoznając wniosek oddalił go jako niezasadny, na podstawie art. 151 w zw. z art. 166 P.p.s.a.