Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2022 r., I OSK 1579/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2022 r., I OSK 1579/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/20 w sprawie ze skargi W.G., U.K., K.N., M.N., K. P., A.J., B.L., J.M., P.S., M.M., W.K., M.K., S.K., G. K., H.Z., J.S., C.S., K.N. i A.S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 553/14 oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 listopada 2020 r. po rozpoznaniu skargi W.G., U. K., K.N., M.N., K.P., A.J., B.L., J.M., P.S., M.M., W. K., M. K., S. K., G. K., H.Z., J.S., C.S., K.N. i A.S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 553/14 wymierzył temu organowi grzywnę w wysokości 6 000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznał od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną po 500 zł dla każdego z nich oraz zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania bądź oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

4 1) art. 154 § 2 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ pozostawał w bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w nieadekwatnej do przewinienia kwocie;

5 2) art. 154 § 7 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 500 zł, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że wymierzenie jedynie grzywny jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

8 Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

9 Przechodząc do rozpoznania pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że rozpoznawana sprawa dotyczy zaniechania rozpatrzenia przez Prezydenta W. wniosku skarżących z [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o pow. 1105 m2, pochodzącą z księgi hip. [...]. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 553/14, organ został zobowiązany do rozpatrzenia tego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, co nastąpiło [...] kwietnia 2015 r. Oznacza to, że termin na wykonanie wyroku i zakończenie postępowania ekspirował w dniu [...] czerwca 2015 r.

10 Wniosek skarżących o ustalenie odszkodowania nie został rozpatrzony do dnia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z 20 listopada 2020 r. Należy mieć na uwadze, że termin wyznaczony przez sąd administracyjny do podjęcia aktu jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona. Zatem już sam znaczny upływ czasu i niezałatwienie tego wniosku przez ponad 5 lat pozwala uznać postępowanie organu za noszące znamiona rażącego naruszenia prawa.

11 Odnotować też należy, że po wydaniu wyroku z 17 grudnia 2014 r., skarżący trzykrotnie wnosili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu niewykonania tego wyroku. Sąd ten prawomocnymi wyrokami z 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1507/15, z 23 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1687/16, oraz z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 167/18, wymierzał organowi grzywny w wysokości odpowiednio 500, 3 000 oraz 3 000 zł. W orzeczeniach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzał, że organ nie wykonując wyroku z 17 grudnia 2014 r. dopuszczał się bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa.

12 Dodatkowo – jak trafnie zauważył to Sąd pierwszej instancji – Prezydent W. po wydaniu wyroku w dniu 12 czerwca 2018 r. przez dwa lata nie podejmował żadnych działań mających na celu zakończenie postępowania i ustalenie należnego odszkodowania. W sytuacji takiej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest jakichkolwiek wątpliwości co prawidłowości oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dokonanej w przedmiocie ustalenia charakteru bezczynności, jakiej organ dopuścił się, nie wykonując w terminie wyroku z 17 grudnia 2014 r.

13 Odnosząc się do kwestii wysokości orzeczonej grzywny, należy ponownie wskazać, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w związku z niewykonaniem wyroku z 17 grudnia 2014 r. orzekał już grzywny w wysokości 500 oraz dwukrotnie w wysokości 3 000 zł. Grzywny te nie skłoniły organu do zakończenia postępowania i wykonania wyroku. Nie sposób tym samym uznać, że orzeczona w rozpoznawanej sprawie grzywna w wysokości 6 000 zł, tj. w dolnym zakresie orzekania tego środka, była niewspółmierna do naruszenia, którego dopuścił się organ. Ponadto wymierzana grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych.

14 W konsekwencji powyższych ustaleń należało uznać, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 154 § 2 i 6 ppsa okazał się niezasadny.

15 Przechodząc z kolei do zarzutu naruszenia art. 154 § 7 ppsa, należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej ma jej uświadomić, że nie jest ona bezbronna, a uwadze sądu nie umknęły dolegliwości, jakich doznała w związku z bezczynnością organu (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 468/21, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2765/20, czy z 13 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 814/19). Podkreślenia także wymaga, że suma pieniężna przyznawana na podstawie tego przepisu pełni funkcję kompensacyjną za dolegliwości doznane z powodu niewykonania prawomocnego wyroku i niezałatwienia jej sprawy w nakazanym przez sąd terminie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2930/20, z 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2741/20, czy z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2229/17). Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że do dnia wydania zaskarżonego wyroku postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania uruchomione wnioskiem z 20 marca 2014 r. trwało sześć lat i siedem miesięcy, z czego pięć lat i pięć miesięcy przypada na okres od daty, do której zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2014 r. postępowanie powinno znaleźć swój finał. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, aby tak długie prowadzenie postępowania nie spowodowało po stronie skarżących dolegliwości zasługujących na kompensację na drodze orzeczenia sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 ppsa. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, że przyznając skarżącym sumę pieniężną w wysokości 500 zł dla każdego ze skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył postanowienia art. 154 § 7 ppsa.

16 W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

17 Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.