Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1098/08

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1098/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia WSA del. do NSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2008r. sygn. akt I SA/Wa 1235/07 w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1235/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...].

3 W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

4 Decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Burmistrz Gminy Warszawa Centrum odmówił uwzględnienia wniosku M.Ś. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], która została objęta dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), przechodząc na własność gminy m.st. Warszawy, a później stając się własnością Skarbu Państwa. Odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego uzasadniona została okolicznością, iż były właściciel przedmiotowej nieruchomości – będący poprzednikiem prawnym skarżącej - nie złożył w terminie wniosku o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy, natomiast wniosek złożony przez Urząd Likwidacyjny był prawnie nieskuteczny. Powołana decyzja Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] września 2002 r. nr [...] utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2003 r., na którą złożoną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt I SA 542/03, i następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 440/05 oddalił skargę kasacyjną.

5 W dniu [...] czerwca 2005 r. M. Ś. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2003 r., dołączając potwierdzone notarialnie oświadczenia K. S. i K. B. sporządzone w dniu [...] maja 2005 r. i za podstawę wznowienia wskazując art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jako nowe okoliczności w sprawie wnioskodawczyni wskazała oświadczenia dwóch świadków: K. B. i K. S., których adresów wcześniej nie znała. Odmawiając wznowienia postępowania w decyzji z dnia [...] października 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie stwierdziło, że okoliczności, na które powołuje się wnioskodawczyni, musiały być jej znane najpóźniej w dniu [...] stycznia 2005 r., bowiem w tym dniu sporządzona została przez pełnomocnika M. Ś. skarga kasacyjna, w której wskazywał on na te same okoliczności i podawał adresy świadków. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało dotychczasowe rozstrzygnięcie wskazując, iż strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Tymczasem, z analizy akt sprawy wynika, że strona o istnieniu okoliczności, na które się powołuje, z całą pewnością musiała wiedzieć najpóźniej w dniu [...] stycznia 2005 r., bowiem w tym dniu sporządzona została przez pełnomocnika skarżącej skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt I SA 542/03, w której wskazywał on na okoliczności, które zdaniem skarżącej stanowią podstawę do wznowienie postępowania administracyjnego i podawał adresy świadków. Wniosek zaś o wznowienie postępowania skarżąca złożyła w dniu 24 czerwca 2005 r. (datownik na kopercie), a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 §1 kpa.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r., M. Ś. wyjaśniła, iż we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] czerwca 2005 r. przedstawiła nowe okoliczności faktyczne, o których dowiedziała się na podstawie sporządzonych w dniu [...] maja 2005 r. dokumentów poświadczonych notarialnie, natomiast w kasacji z dnia [...] stycznia 2005 r. powołane zostały nowe dowody osobowe (z zeznań świadków) w celu przedstawienia przez tych świadków okoliczności nieznanych wcześniej ani stronie, ani organowi administracji. W kasacji nie były zatem podane okoliczności mające znaczenie dla sprawy i stanowiące podstawę do wznowienia postępowania takie jak fakt, że świadek K. Ł.-S. bardzo dobrze znała Z. G., brat Z. G. był mężem H. G. z domu W. - siostry świadka K. Ł.-S. Z.G. był prawnikiem, doktorem prawa oraz zajmował odpowiedzialne stanowisko w instytucji ubezpieczeniowej na etacie dyrektora. Był osobą bardzo cenioną w rodzinie i często udzielał porad prawnych lub rad w sprawach urzędowych. Orientował się lepiej niż inni w obowiązujących po wojnie przepisach i starannie składał i wysyłał wszystkie wnioski i dokumenty wymagane dla odzyskania utraconego wskutek działań wojennych mienia oraz do odzyskania mienia przejętego przez powojenne polskie władze. Tak było również w przypadku złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu oraz wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego parceli niezabudowanej w Górnym Mokotowie przy ul. [...]. Skarżąca stwierdziła, że z powyższymi okolicznościami zapoznała się dopiero w dniu sporządzenia oświadczeń przez K. Ł.-S. i K. B. i dlatego w tej sytuacji uznała, że organ administracji z naruszeniem przepisów prawa odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] września 2002 r.

7 Wyrokiem z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1235/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. wskazując, iż właściwy organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wznowienie postępowania, jest obowiązany z urzędu zbadać zachowanie terminu złożenia tego wniosku, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu do złożenia wniosku, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 kpa). Dopiero pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Uchybienie terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 §3 kpa). Analizując pod tym kątem sprawę Sąd stwierdził, że organ prawidłowo na podstawie zebranego w sprawie materiału uznał, że przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego, miesięcznego terminu, od dnia w którym skarżąca dowiedziała się o istnieniu okoliczności, które podaje jako podstawę do wznowienia. Już bowiem w dniu [...] stycznia 2005 r., czyli w dacie sporządzenia przez pełnomocnika skarżącej skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt I SA 542/03, skarżąca wiedziała o istnieniu okoliczności, na które powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, co potwierdza również treść przedstawionych przez skarżącą oświadczeń podpisanych przez K. B. i K. S. prawie identyczna z treścią oświadczeń zawartych w złożonej przez pełnomocnika skarżącej skardze kasacyjnej. Okoliczność, że oświadczenia K. B. i K.S. skarżąca w formie pisemnej, poświadczonej przez notariusza, uzyskała dopiero w dniu [...] maja 2005 r., nie ma żadnego wpływu na fakt, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (skargi kasacyjnej) bezsprzecznie wynika, że uzyskała ona informacje, o których w tych dokumentach mowa, jeszcze przed napisaniem skargi kasacyjnej, czyli przed dniem [...] stycznia 2005 r. W tej sytuacji złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w dniu [...] czerwca 2005 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego, miesięcznego terminu do jego złożenia.

8 W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2008 r. M. Ś. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 §1, art. 135 i art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. art.7, art.77 i art.145 §1 pkt 5 kpa, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy.

9 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania przedstawiła nowe okoliczności faktyczne, o których dowiedziała się na podstawie sporządzonych w dniu [...] maja 2005 r. dokumentów poświadczonych notarialnie, które skarżąca załączyła jako dowód z dokumentów. Okoliczności tych skarżąca nie przedstawiła w kasacji z dnia [...] stycznia 2005 r., lecz tam powołała jedynie nowe dowody osobowe (z zeznań świadków) w celu przedstawienia przez tych świadków okoliczności nieznanych wcześniej ani stronie ani organowi administracji. Strona w kasacji nie podała okoliczności mających znaczenie dla sprawy i stanowiących podstawę do wznowienia postępowania takich, jak fakt że świadek K. Ł. S. bardzo dobrze znała Z. G. bo należał on do rodziny. Brat Z. G. był mężem H. G. z domu W. - siostry świadka K. Ł. S. Z. G. był doktorem prawa oraz zajmował odpowiedzialne stanowisko w instytucji ubezpieczeniowej na etacie dyrektora - a fakt ten ma kolosalne znaczenie dla sprawy, bowiem stanowi o dużym prawdopodobieństwie, że z należytą starannością i w terminie złożył wymagany wniosek o wieczystą dzierżawę. W kasacji nie podano tak istotnej dla sprawy nowej okoliczności, że Z. G. złożył wniosek w przepisanym terminie. Orientował się bowiem lepiej niż inni w obowiązujących po wojnie przepisach i starannie składał i wysyłał wszystkie wnioski i dokumenty wymagane dla odzyskania utraconego wskutek działań wojennych mienia oraz do odzyskania mienia przejętego przez powojenne polskie władze. Tak było również w przypadku złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie przy ul. [...] oraz wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego parceli niezabudowanej w Górnym Mokotowie przy ul. [...] o powierzchni ponad 500 m2. Z tymi okolicznościami strona zapoznała się dopiero w dniu sporządzenia oświadczeń przez K. Ł. S. i K. B.

10 Sąd z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania przyjął ustalenia sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym utożsamiając pojęcie nowych okoliczności dowodowych, na które skarżąca powołuje się we wniosku o wznowienie obok wnioskowanych dowodów osobowych (z zeznań świadków) - i co do których istnienia skarżąca przedstawiła oświadczenia z notarialnie poświadczonym podpisem - z nowymi dowodami osobowymi (tylko i wyłącznie z zeznań świadków) na które skarżąca powoływała się w kasacji. Tymczasem art. 145 §1 pkt 5 kpa wyraźnie odróżnia te pojęcia, bowiem wskazuje na dwie niezależne od siebie przyczyny wznowienia - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Skarżąca udowodniła zatem, że o nowych okolicznościach faktycznych mających jak najbardziej istotne znaczenie dla sprawy - takich jak na przykład dotyczących terminu złożenia wniosku - dowiedziała się dopiero z oświadczeń złożonych w dniu [...] maja 2005 r. Wcześniej powołane dowody osobowe wskazywały jedynie na fakt złożenia wniosku, który jednak złożony po terminie nie wywoływał skutków prawnych.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

13 W pierwszej kolejności należy wskazać na nie w pełni prawidłowe sformułowanie zarzutu kasacyjnego. Nie można bowiem przypisać sądowi administracyjnemu naruszenia art. 7, art. 77 kpa i art. 145 §1 pkt 5 kpa, jako przepisów postępowania – jak czyni się to w skardze kasacyjnej - skoro postępowanie przed sądem administracyjnym uregulowane jest w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), natomiast przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normują postępowanie przed organami administracji. Nie wynika również z uzasadnienia skargi kasacyjnej, na czym miałoby polegać zarzucane Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 133 §1, art. 135 i art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu tym skarżąca kasacyjnie wskazuje jedynie na przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji błędnych ustaleń, sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym i w konsekwencji błędne utożsamienie dowodu osobowego z zeznań świadków z nowymi okolicznościami faktycznymi w rozumieniu art. 145 §1 pkt 5 kpa.

14 Przyjmując zatem, iż zarzut skargi kasacyjnej został uzasadniony jako błędne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, to tak sformułowany zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dowód osobowy w postaci przesłuchania świadków służy oznajmieniu przez tych świadków swojej wiedzy na temat określonych okoliczności. Dowód osobowy w postaci przesłuchania świadków – jakkolwiek jest jednym ze środków dowodowych mogących stanowić nowy dowód w rozumieniu art. 145 §1 pkt 5 kpa – to jednak jego istotą jest uzyskanie wiedzy o określonych okolicznościach faktycznych, i z tego względu prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął w zaskarżonym wyroku, iż wiedza skarżącej o okolicznościach faktycznych mających wynikach z przesłuchania wskazanych przez nią świadków istniała już co najmniej w dniu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt I SA 542/03, tj. w dniu 17 stycznia 2005 r. We wskazanej bowiem skardze kasacyjnej skarżąca domagała się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków tych samych osób, z którymi to oświadczeniami wiąże obecne żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2003 r., i już ówcześnie wskazywała na okoliczności mające wynikać z przesłuchania, iż były właściciel nieruchomości podejmował działania konieczne do odzyskania przejętej nieruchomości, a z racji, że był prawnikiem, to pomagał i doradzał w odzyskiwaniu utraconego mienia osobom, które miałyby być powołane do przesłuchania w charakterze świadka. Obecne żądanie wznowienia postępowania skarżąca opiera na tych samych okolicznościach dotyczących przygotowania zawodowego byłego właściciela nieruchomości, jako prawnika, co miałoby wskazywać na jego szczególną staranność w prowadzeniu majątkowych spraw rodziny w przeszłości i w konsekwencji złożenia wniosku o ustanowienie własności czasowej w wymaganym do tego terminie.

15 Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił ustalony stan faktyczny w odniesieniu do powzięcia przez skarżącą wiedzy o okolicznościach, które miałyby stanowić przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie, i w konsekwencji tego prawidłowo Sąd ocenił zaskarżone decyzje, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania, skoro wniosek o wznowienie postępowania złożony został po upływie miesięcznego terminu określonego w art. 148 §1 kpa.

16 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.