Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., I GZ 567/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., I GZ 567/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 965/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r., sygn.akt III SA/Łd 965/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. Sp. z o.o. w P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w L. z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2010 r.

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż ze złożonego przez stronę oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł, zaś za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości [...] zł. Strona podała ponadto, że od [...] sierpnia 2012 r., na podstawie decyzji Urzędu Celnego, prowadzona jest egzekucja z jej rachunku bankowego, uniemożliwiająca prawidłowe funkcjonowanie. Z uwagi na brak środków rachunek bankowy został zablokowany, a działalność spółki w podstawowym zakresie została zawieszona. Skarżąca podniosła również, że w październiku 2011 r. na skutek pożaru uległa zniszczeniu część hali produkcyjnej oraz instalacji do recyklingu tworzyw sztucznych, czyli podstawowego narzędzia produkcji. Z uwagi na blokadę rachunku bankowego odbudowa linii produkcyjnej nie została zakończona do tej pory. Dodatkowo spółka wskazała, że korzysta z kredytu inwestycyjnego na zakup instalacji do recyklingu i do spłaty na dzień sporządzenia bilansu, tj. 31 grudnia 2012 r., pozostała kwota [...] zł. Zobowiązania spółki w stosunku do innych podmiotów wynosiły ok. [...] zł. Strona zwróciła także uwagę, że łączna wysokość opłat sądowych, do których będzie zobowiązana wynosi [...] zł. Na zakończenie podniosła, że wpłaty na pokrycie kapitału zakładowego zostały wniesione w 2006 r., natomiast wpłaty w latach 2010 i 2011 r. zostały dokonywane kiedy jeszcze działalność była prowadzona. Obecnie możliwości wspólników do dokonywania dopłat do kapitału rezerwowego wyczerpały się.

4 Zdaniem Sądu I instancji powyższy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

5 Sąd uznał, że wobec przedstawionego dokumentu "Wprowadzenie do sprawozdania finansowego", zawierającego ocenę kondycji finansowej Spółki dokonaną przez jej Zarząd nie ma okoliczności, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu przez nią działalności w okresie najbliższych 12 miesięcy w niezmienionym zakresie". Okoliczność pożaru i zniszczenia hali wraz z instalacją do recyklingu, które miały miejsce w październiku 2011 r., nie uniemożliwiają kontynuowania działalności, co nie pozostaje bez wpływu na zdolności płatnicze spółki. Ponadto z dokumentu tego wynika, że na dzień bilansowy, czyli na 31 grudnia 2012 r., wspólnicy dokonali uzupełnienia wpłat, które w całości pokryły kapitał zakładowy, a ponadto w latach 2010 i 2011 dokonywali wpłat zasilających kapitał rezerwowy. Oznacza to, że spółka była w stanie pozyskiwać środki na swoje funkcjonowanie, a ze złożonego wniosku nie wynika, aby obecnie możliwość ta została utracona.

6 Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

7 W uzasadnieniu zażalenia Spółka ponowiła argumentację z wniosku i sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego podkreślając, iż pożar, blokada rachunków bankowych oraz przewaga kosztów uzyskania przychodów nad przychodem w 2012 roku spowodowały kumulatywnie utratę płynności. Dodatkowo podniosła, iż możliwości wspólników do dokonywania dopłat, które były już wcześniej dokonywane, wyczerpały się.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

9 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

10 Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

11 Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

12 W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Świadczy o tym użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże". Zatem, to w interesie strony jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek.

13 Rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu.

14 W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka kapitałowa. W uzasadnieniu powoływała się na blokadę rachunków bankowych spowodowaną decyzjami Dyrektora Izby Celnej, nadwyżką kosztów uzyskania przychodów nad przychodem w roku 2012 oraz pożar, który spowodował ograniczenie działalności. Jednakże w załączonym do wniosku dokumencie "Wprowadzenie do sprawozdania finansowego" zarząd spółki uznał, że nie są mu znane "zdarzenia, które mogłyby zagrażać kontynuowaniu [...] działalności w okresie najbliższych 12 miesięcy w niezmienionym zakresie", a z uchwały z dnia [...] czerwca 2013 r. wynika, że na dzień 31 grudnia 2012 r. suma aktywów spółki wynosiła [...] zł.

15 Fakt wykazania straty przez spółkę za rok 2012 w wysokości [...] zł. nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów źródłowych wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Ze "Sprawozdania z działalności spółki R. sp. z o.o. w roku 2012" wynika wręcz, iż prognozy na przyszłość spółki były bardzo pozytywne. W Sprawozdaniu zawarto informację o kontynuacji współpracy z P. Elektrownią [...] S.A., a także o spotkaniach i rozmowach prowadzonych z P. pod koniec 2012 r., które pozwalały "mieć nadzieję na zawarcie stosownych umów sprzedaży z P. S.A., którego zapotrzebowanie wielokrotnie przewyższa zdolności produkcyjne wszystkich członków konsorcjum" (K. konsorcjum, którego liderem jest wnioskująca spółka). W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

16 Odnosząc się do twierdzenia spółki o wyczerpaniu możliwości dokonania dopłat przez jej wspólników wskazać należy, że dopłaty wspólników, o których mowa w art. 117 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000, nr 94, poz. 1037), mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki. Umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki należałoby przyjąć, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

17 Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.