Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 r., I GZ 14/06

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2006 r., I GZ 14/06

Tekst

TEZY

1 W myśl art. 299 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ obowiązkiem strony zamieszkałej za granicą, która nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, jest ustanowienie pełnomocnika do doręczeń; wskazanie adresu do doręczeń bez ustanowienia pełnomocnika do doręczeń nie stanowi wypełnienia tego obowiązku.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 100/03 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. w sprawie skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 11 września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Legnicy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu

Uzasadnienie

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 grudnia 2005 r. po rozpoznaniu wniosku A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 10 czerwca 2005 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienia z dnia 6 maja 2005 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 12 października 2004 r. – odmówił przywrócenia terminu.

4 W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. zostało skutecznie doręczone w dniu 29 czerwca 2005 r. na adres wskazany przez skarżącego jako adres do doręczeń w Polsce. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 6 lipca 2005 r. Zażalenie zostało złożone w dniu 9 lipca 2005 r.

5 Zdaniem Sądu I instancji w rozważanej sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie czy została spełniona podstawowa przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

6 We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący podniósł jedynie, że postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. zostało mu doręczone dnia 5 lipca 2005 r. Z akt sprawy wynika jednak, że doręczenie miało miejsce w dniu 29 czerwca 2005 r.

7 W ocenie WSA skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, a w związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku o przywrócenie terminu.

8 W zażaleniu A. K. domagał się uchylenia powyższego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. Skarżący podniósł, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy. Przyczyną opóźnienia była konieczność przesłania mu postanowienia z dnia 10 czerwca 2005 r., drogą pocztową ze Sławy (adres do doręczeń) do Cohoes w USA. Podkreślił, że w roku 2005 nie mieszkał pod adresem do doręczeń.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Zażalenie jest zasadne.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przyjął, że postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. zostało doręczone skarżącemu prawidłowo w dniu 29 czerwca 2005 r., na adres do doręczeń. Skarżący wskazał ten adres na rozprawie w dniu 28 września 2004 r.

12 Ze skargi i innych pism składanych przez skarżącego wynika jednak, że miejsce jego zamieszkania znajduje się za granicą.

13 W myśl art. 299 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., strona zamieszkała za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, obowiązana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń. W razie niedopełnienia tego obowiązku pisma w postępowaniu sądowym pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia (art. 299 § 2 p.p.s.a.).

14 Powinnością sądu, wynikającą z art. 299 § 1 i § 3 w związku z art. 6 p.p.s.a., jest wezwanie strony zamieszkałej za granicą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń oraz pouczenie jej o skutkach zaniechania dokonania tej czynności. Z ustaleń Sądu zawartych w zaskarżonym postanowieniu nie wynika natomiast czy bezpośrednio po wniesieniu skargi lub na późniejszym etapie postępowania Sąd wspomnianego wezwania i pouczenia dokonał. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości doręczeń dokonywanych skarżącemu. Jeżeli bowiem Sąd I instancji dopełnił wymienionego obowiązku, to doręczenia powinny odbywać się w sposób określony w art. 299 § 2 p.p.s.a., jeżeli zaś nie – pisma sądowe powinny być kierowane na adres miejsca zamieszkania skarżącego w USA. Nie jest bowiem dopuszczalne pozostawianie w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia pism przeznaczonych dla skarżącego przed uprzednim wezwaniem go do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń i pouczeniem o następstwach zaniechania tej czynności.

15 Skarga w sprawie niniejszej została wniesiona w dniu 20 listopada 2002 r., a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o NSA. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia obowiązku strony zamieszkałej za granicą do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, a sądu do właściwego pouczenia strony. Wynikał on bowiem z art. 1135 k.p.c., który miał zastosowanie na podstawie art. 59 ustawy o NSA.

16 Dodać należy, że po dniu 1 stycznia 2004 r., na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed tą datą i postępowanie nie zostało zakończone, podlegały rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

17 W związku z podaniem przez skarżącego adresu do doręczeń należy ponadto zauważyć, że wskazanie takiego adresu następuje wtedy, gdy strona wnosząca pismo do sądu nie może oznaczyć swojego miejsca zamieszkania (art. 46 § 2 p.p.s.a.). Zasada ta, z uwagi na wyjątkowy charakter uregulowania art. 299 § 1 p.p.s.a., nie może mieć jednak zastosowania, gdy strona ma miejsce zamieszkania za granicą. Uregulowania dotyczące postępowania w obrocie zagranicznym są bowiem przepisami szczególnymi względem przepisów regulujących postępowanie sądowe w udziałem podmiotów krajowych. Z tej przyczyny Sąd I instancji nie powinien był uznać wskazanego przez skarżącego adresu jako właściwego do dokonywania mu doręczeń. Skoro w myśl art. 299 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem strony zamieszkałej za granicą, która nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, jest ustanowienie pełnomocnika do doręczeń, to wskazanie adresu do doręczeń nie stanowi wypełnienia tego obowiązku. W związku z tym, po wskazaniu przez skarżącego adresu do doręczeń Sąd powinien pouczyć go o obowiązkach, wynikających z ostatnio powołanego przepisu, i w zależności od dalszych czynności strony dokonywać doręczeń do rąk pełnomocnika do doręczeń lub pozostawiać pisma dla skarżącego w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Sąd I instancji nie postąpił w opisany sposób i doręczał pisma przeznaczone dla skarżącego na podany adres dla doręczeń, wyprowadzając z tego daleko idące, niekorzystne dla strony, wnioski.

18 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 czerwca 2005 r. w pierwszej kolejności wymaga ponownego rozważenia czy wymienione postanowienie zostało skarżącemu doręczone prawidłowo i w jakiej dacie to nastąpiło, a następnie ustalenia czy i kiedy upłynął termin do wniesienia zażalenia.

19 Mając na uwadze powyższe, należało na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie.