Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., I GSK 585/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2023 r., I GSK 585/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 496/21 w sprawie ze skargi K. A. W. na postanowienie Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 4 sierpnia 2021 r., nr 9010-00000018030/21 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 496/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329) zwanej dalej "p.p.s.a. oddalił skargę K. A. W. na postanowienie Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 4 sierpnia 2021 r., w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

3 W skardze kasacyjnej K. A. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

4 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 735) – zwanej dalej "k.p.a." i przyjęcie, że skarżący nie posiada statusu strony postępowania. Skarżący podniósł, że – wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego – legitymuje się interesem prawnym we wszczęciu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem postanowienia Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z 4 sierpnia 2021 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2018 r., a tym samym powinien być uznany za stronę postępowania.

5 Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania i dlatego rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się nieuzasadnione, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczono do oceny tychże zarzutów.

9 Sformułowany w środku odwoławczym zarzut zmierza do podważenia zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny organów, zgodnie z którą skarżący w postępowaniu, którego wszczęcia się domagał nie posiada interesu prawnego.

10 Wobec tego przypomnieć należy, że prawnie chroniony interes w rozumieniu art. 28 k.p.a. to taki, który znajduje umocowanie w przepisach prawa. Wiele lat temu E. Iserzon określił interes w ujęciu podmiotowym jako "emocjonalny stan pragnienia pewnego stanu rzeczy po stronie podmiotu, o który chodzi.". Dopiero jednak "j[J]eśli ten interes ustawodawca poddał ochronie prawnej, staje się on interesem w znaczeniu prawnym." (E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory formularze, Warszawa 1965, s. 26 i 60).

11 Ochronie w postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym podlega zatem tylko taki interes jednostkowy, który ma charakter kwalifikowany, oparty na prawie. Źródłem interesu prawnego jest norma prawna wyrażająca uprawnienie bądź obowiązek, którego konkretyzacja nastąpić ma w postępowaniu administracyjnym. Przepisy, z których tego rodzaju norma może zostać dekodowana mogą należeć także do innych dziedzin niż prawo administracyjne, czego przykładem są choćby cywilistyczne przepisy o własności, odnoszące się do prawa rzeczowego, czy nawet rodzinnego.

12 Wzorowane na sądowym procesie cywilnym postępowanie administracyjne tym różni się od swego pierwowzoru, że według dominującego, prezentowanego zarówno w nauce, jak i orzecznictwie poglądu, pojęcie interesu prawnego, determinującego status strony postępowania administracyjnego ma charakter obiektywny. Pozostaje ono ściśle uzależnione od obowiązywania przepisu prawa, stanowiącego źródło interesu bądź obowiązku, który stanowić ma przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej (zob. J. Borkowski [w:] J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 111). Subiektywne przekonanie jednostki o posiadaniu przymiotu strony postępowania taką ją nie czyni, choć w literaturze prezentowano poglądy odmienne (zob. np. E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak, op. cit., s. 62 – 64).

13 Skoro przepis art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnego źródła interesu prawnego jednostki w postępowaniu administracyjnym, to przypisanie sobie takiego interesu przez skarżącego warunkowane jest wskazaniem stosownego przepisu, zwykle należącego do kategorii prawa materialnego. Tymczasem skarga kasacyjna ogranicza się do przywołania art. 28 k.p.a.

14 Rygoryzm skargi kasacyjnej nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na to, by z urzędu, poza zakresem postawionych zarzutów weryfikować źródła interesu prawnego skarżącego. Niewskazanie przez skarżącego adekwatnej podstawy kasacyjnej w tym zakresie uniemożliwia w sprawie niniejszej pełną ocenę jego sytuacji prawnej.

15 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.