Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2020 r., I GSK 264/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2020 r., I GSK 264/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Barbara Mleczko- Jabłońska Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant Monika Tutak- Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 703/15 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 24 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 703/15, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o

3 niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok

4 Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

5 W dniu [...] maja 2009 r. spółka cywilna [...] złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok (zwana także: płatność ONW), w związku z przejęciem od [...] sp. z

6 o.o. posiadania działek rolnych.

7 Decyzją nr [...] z [...] lipca 2008 r. Kierownik BP orzekł o odmowie przyznania spółce płatności ONW na 2007 rok (w związku z przeniesieniem

8 posiadania działek rolnych). Na skutek złożonego odwołania Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w

9 Warszawie (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją nr

10 [...] z [...] lutego 2009 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

11 Następnie decyzją nr [...] z [...] lipca 2009 r. Kierownik BP po raz

12 wtóry orzekł o odmowie przyznania płatności ONW na 2007 rok (w związku z przeniesieniem posiadania działek rolnych). Na skutek złożonego odwołania organ odwoławczy decyzją nr [...] z [...] maja 2010 r. orzekł o uchyleniu

13 zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w I instancji. Na skutek złożonej przez spółkę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 661/10 orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej

14 ją decyzji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu odwoławczego, wyrokiem z 19 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1036/11, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

15 Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik BP decyzją nr [...] z [...] października 2014 r., działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

16 (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427, zwana dalej: ustawą ONW), § 2 oraz § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach

17 działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 68, poz. 448 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem ONW) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm., zwana

18 dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania beneficjentowi płatności ONW na 2007 rok w związku z przeniesieniem posiadania działek rolnych.

19 Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez organ I instancji, że skarżąca – w związku z anulowaniem numeru identyfikacyjnego [...] oraz odmową wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego - nie spełnia warunków określonych w § 2 pkt 4 oraz § 6 pkt 2 rozporządzenia ONW, dla przyznania przedmiotowej płatności.

20 Odwołanie na powołaną decyzję złożyła spółka wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z

21 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej: p.p.s.a.), a także błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez spółkę dowodów.

22 Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie

23 decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2015 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

24 Dyrektor ARiMR wskazał, iż w niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania spółce wnioskowanych płatności było niespełnienie warunku z § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW, w związku z anulowaniem numeru identyfikacyjnego [...] oraz odmową wpisu do ewidencji producentów i nadania beneficjentowi numeru identyfikacyjnego.

25 Wyjaśnił, że kwestia wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego rozpatrywana była w odrębnym postępowaniu prowadzonym w związku ze złożonym wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Wprawdzie zaświadczeniem z 13 czerwca 2008 r. Kierownik BP nadał spółce numer

26 identyfikacyjny [...], jednak co wiadomo organowi odwoławczemu z urzędu, w wyniku przeprowadzonego następnie postępowania, decyzją nr [...] z [...] maja 2014 r., organ I instancji anulował uprzednio nadany spółce numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Decyzja organu I instancji z [...] maja 2014 r., została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej [...] czerwca 2014 r. w trybie art. 44 k.p.a. (pierwsze awizo - 23 maja 2014 r., drugie awizo - 2 czerwca 2014 r.), a uprawomocniła się [...] czerwca 2014 r. Tym samym postępowanie prowadzone w sprawie o wpis do ewidencji producentów zostało zakończone. Z uwagi na ww. ustalenia (stanowiące podstawę anulowania spółce uprzednio nadanego numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego) uzyskanie numeru producenta przez beneficjenta byłoby sprzeczne

27 z przepisem art. 12 ust. 3-6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2004 r., Nr 10 poz. 76 ze zm., zwana dalej: u.k.s.e.p.).

28 W sprawie za bezsporne uznano, że beneficjentowi prawomocnie odmówiono wpisu

29 do ewidencji producentów jak również nadania numeru identyfikacyjnego oraz skutecznie anulowano nadany uprzednio numer identyfikacyjny. Skarżąca nie spełnia więc warunku wynikającego z § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW.

30 Skargę na tę decyzję złożył [...] – wspólnik spółki cywilnej [...].

31 Oddalając skargę [...], Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

32 Sąd wskazał, że kluczową dla rozpoznania sprawy jest kwestia, czy wobec anulowania spółce – na podstawie decyzji z [...] maja 2014 r. - numeru identyfikacyjnego oraz o odmowie wpisu do ewidencji producentów, przysługiwały jej płatności ONW na 2007

33 rok w związku z przejęciem posiadania działek rolnych od [...] sp. z o.o. Wyjaśnił, że umieszczenie w ewidencji producentów, stanowi nadanie

34 statusu producenta rolnego i nie jest to jedynie zwykła formalność, tylko czynność z zakresu administracji publicznej, czego dowodem jest tryb odmowy wpisu do ewidencji producentów. Zatem uprawnionym do uzyskania płatności jest podmiot, który uzyskał wpis do ewidencji producentów, ponieważ w ten sposób potwierdzany jest status producenta rolnego, jako uprawnionego do uzyskania płatności ONW. Skoro decyzją

35 z [...] maja 2014 r., która stała się ostateczna [...] czerwca 2014 r. spółka utraciła status producenta rolnego, to rozpoznając w dniu [...] października 2014 r. sprawę z wniosku beneficjenta o przyznanie płatności ONW na 2007 rok (w związku z przejęciem posiadania działek rolnych) organ I instancji nie mógł okoliczności tej zlekceważyć i uznać, iż spółka status ten posiada, a tym samym, że spełnia warunki określone w § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW.

36 Sąd zaakceptował także ustalenia organów, iż spółka nie spełnia także drugiego z obligatoryjnych warunków do przyznania płatności ONW – nie przejęła bowiem posiadania wszystkich działek rolnych deklarowanych uprzednio do płatności przez [...] sp. z o.o. Przejęła posiadanie jedynie części z tych działek – tj. działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

37 Sąd za prawidłowe uznał ustalenia organu odwoławczego, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wprawdzie sprawa o przyznanie płatności ONW na 2007 rok z wniosku skarżącej w związku z przejęciem posiadania działek rolnych od od [...] sp. z o.o. była przedmiotem oceny przez sąd administracyjny

38 (obu instancji), jednak przedmiotem sporu i wyrokowania była kwestia podmiotowości spółki cywilnej. Aktualnie wydane decyzje podjęte zostały w nowym stanie faktycznym sprawy – nie posiadania przez spółkę statusu producenta rolnego wobec jego anulowania i odmowy nadania – zatem, wytyczne sądu nie są już wiążące, ponieważ odmowa przyznania płatności ze względu na brak numeru identyfikacyjnego nie była

39 jak dotąd kwestionowana we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych i sądowych.

40 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, albo o stwierdzenie nieważności decyzji II Instancji ze względu na

41 skierowanie zaskarżonej decyzji do podmiotu, który nie powinien być stroną postępowania. Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za obydwie instancje według norm przypisanych.

42 Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

43 1. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15);

44 2. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w zw. z art. 153 p.p.s.a. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

45 3. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 153 p.p.s.a. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy o zmianie ustawy postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 9 kwietnia 2015 roku (Dz. U. z 2015r. poz. 658) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że ocena prawna i zobowiązania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone w wydanych uprzednio prawomocnych wyrokach w sprawie nie wiążą Sądu w zaskarżanych niniejszą skarga kasacyjną wyrokach, w sytuacji w obowiązującym w dacie orzekania stanie prawnym jedyną przesłanką utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań wyroku jest zmiana stanu prawnego (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

46 4. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15)

47 5. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

48 6. art. 7 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku w związku z pominięciem przy wykładni i stosowaniu rocznego charakteru płatności i zastosowaniem przepisów prawa materialnego do innego stanu faktycznego niż funkcjonującego w obrocie prawnym w roku przedmiotowym dla skarżonych decyzji (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

49 7. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VIII SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15).

50 8. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VllI SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

51 9. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 10 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania i oparcie skarżonych rozstrzygnięć na nieostatecznej decyzji w sprawie anulowaniu numeru EP (z wadliwym wyciągnięciem z niej skutków ex tunc) oraz własnym nieprawomocnym wyroku VIII SA/Wa 1023/15 (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15).

52 10. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW w zw.z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i

53 niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 701/15)

54 11. § 2 pkt 4 rozporządzenia ONW z 2007 r. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawach VIII SA/Wa 700/15 i VIII SA/Wa 703/15)

55 12. art. 7 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut w sprawie o sygnaturze VIII SA/Wa 702/15)

56 Ponadto, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

57 1. art. 145 pkt 1 lit. b w zw. z art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i

58 brak uchylenia skarżonych aktów administracyjnych w sytuacji naruszenia przez

59 organy art. 97 § 1 punkt 4 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy Sąd z urzędu znał własne rozstrzygnięcie VIII SA/Wa 374/15.

60 2. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawieszenia postępowania przez Sąd – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

61 3. art. 145 lit. a pkt 2 z art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonych decyzji w sytuacji zasadności postawionych w skardze

62 zarzutów sprawa materialnego i procesowego – w stopniu mogącym mieć istotny

63 wpływ na wynik sprawy.

64 4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 i art. 134 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji zasadności podniesionych zarzutów

65 5. art. 133, 134 i 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieodniesienie się w skarżonych wyroku do zarzutu braku doręczenia wszystkim stronom decyzji, na której oparto skarżone rozstrzygnięcie.

66 6. art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zastosowania przez Sąd przewidziane ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do

67 aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdy było to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, tj. usunięcia z obrotu prawnego decyzji w sprawie anulowania numeru EP. wyjścia poza granice skargi – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

68 7. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przez brak przedstawienia w uzasadnieniu wszystkich zarzutów skargi i odniesienia się do wszystkich zarzutów, braku odzwierciedlenia w uzasadnieniu sposobu analizy i rozumowania Sądu w odniesieniu się do pominiętych zarzutów braku doręczenia wszystkim stronom postępowania.

69 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie

70 podniesionych zarzutów.

71 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

72 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

73 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok mimo

74 błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

75 Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny

76 rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami

77 tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

78 Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ

79 wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

80 Istota sporu w niniejszej sprawie nie koncentruje się na zagadnieniu merytorycznym dotyczącym przyznania płatności bezpośrednich lecz, czego nie dostrzegł Sąd I instancji, na kwestii dopuszczalności wniesienia skargi oraz skargi kasacyjnej przez wspólnika rozwiązanej spółki cywilnej.

81 W rozstrzyganej sprawie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. "uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 kwietnia

82 2005 r. OPS 1/04 - kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja

83 do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego – por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej – por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83. Tak jednak, jak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, może być on oparty także o przepisy prawa procesowego

84 lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym

85 a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" - B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa

86 2003, s. 424. Innymi słowy rzecz ujmując, osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Jednocześnie jak wskazano Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną może z urzędu badać, czy skarga

87 ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.), ponieważ jest to jedna z przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Niemniej jednak od zasady, że wniesienie skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot powoduje jej odrzucenie należy przyjąć pewien, jakże istotny wyjątek. Nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Wtedy ustalenie, że wnoszący skargę

88 kasacyjną nie jest stroną wymaga merytorycznego rozpoznania sprawy w kontekście posiadania przezeń interesu prawnego w sprawie i może prowadzić do oddalenia

89 skargi kasacyjnej. Badanie tej skargi od strony formalno prawnej w tej sytuacji jest zdecydowanie niewystarczające. W takim przypadku skarga kasacyjna może być oceniona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżenie

90 wyroku poprzez wskazanie określonych podstaw kasacyjnych jest ściśle związane z interesem prawnym wnoszącego skargę kasacyjną.

91 W rozstrzyganej sprawie Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że stroną postępowania sądowoadministracyjnego może być [...]. Podkreślić

92 należy, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

93 Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub

94 jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.

95 Stosownie do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., II GPS 2/12,

96 spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot - stronę postępowania administracyjnego, a tym samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności i

97 w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego.

98 Zgodnie z art. 874 § 2 kodeksu cywilnego, spółka (tu: spółka cywilna) ulega

99 rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. wyrok SN z dnia 5 listopada 1998 r., I CKN 879/97).

100 W stanie faktycznym sprawy spółka cywilna wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie płatności. W toku postępowania po wydaniu decyzji przez organ II instancji spółka uległa rozwiązaniu z mocy prawa, na podstawie art. 874 § 2 k.c.

101 Postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił

102 upadłość jednego ze wspólników tej spółki - [...] i wyznaczył jej sędziego komisarza. Postanowienie to uprawomocniło się 6 sierpnia 2015 r.

103 Rozwiązanie (likwidacja) jednak spółki cywilnej powoduje, że traci ona podmiotowość prawną np. na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich co powoduje, że z tym samym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tej ustawy, jak również zdolność sądową na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro bowiem spółka cywilna przestała istnieć, tym samym

104 przestał istnieć podmiot określonych obowiązków lub możliwości przyznania

105 uprawnień. W konsekwencji przestała istnieć ta strona, która mogłaby występować w postępowaniu administracyjnym lub sądowym dotyczącym określenia jej praw lub obowiązków. Tym samym ani takie postępowania nie mogą się toczyć, ani też nie

106 może być wydana decyzja dotycząca tego podmiotu i przyznania mu uprawnień, czy

107 też nałożenia obowiązków, jak i orzeczenie sądu administracyjnego w przedmiocie legalności decyzji administracyjnych skierowanych do takiego podmiotu. W

108 powyższym postępowaniu w miejsce spółki nie może wstąpić jej były wspólnik, bowiem decyzje administracyjne wydawane wobec spółki, wyłącznie wobec niej rodzą wynikające z nich skutki. Decyzje taki nie odnoszą sią do uprawnień czy obowiązków byłego wspólnika, ale wyłącznie spółki

109 Z dniem upadłości wspólnika spółki – [...], spółka cywilna [...] s.c. utraciła przymiot strony przedmiotowego postępowania. Z uwagi

110 na fakt, że podmiot wnioskujący o płatność i na rzecz którego wydana została decyzja organu odwoławczego uległ z mocy prawa rozwiązaniu, a w sprawie skarżący tę decyzję [...] nie wykazał skutecznego przejęcia uprawnienia do

111 płatności, tym samym nie wykazał interesu prawnego legitymującego go do kwestionowania powyższego rozstrzygnięcia w drodze skargi do sądu administracyjnego. W prawie brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co nakazuje odwołać się do poglądów doktryny i judykatury. Ich autorzy wskazują, że interes prawny powinien cechować obiektywizm, indywidualizm, konkretyzm, a jego istnienie powinno być prawnie chronione oraz powinno mieć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego

112 prawa materialnego. Według obiektywnej koncepcji strony postępowania, co do której przychyla się skład orzekający w tej sprawie, o tym czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie właściwych norm materialnoprawnych, które pozwalają na ustalenie podmiotu, którego uprawnienie bądź obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym.

113 Z tego względu byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, który nie złożył

114 wniosku transferowego dla płatności w wyznaczonym przepisami terminie, nie przysługuje prawo wniesienia skargi od decyzji w przedmiocie tej płatności Nie może on wykazać istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego. W tym postępowaniu

115 były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej może co najwyżej wykazać się

116 posiadaniem interesu faktycznego, co jednak nie uprawnia go do złożenia skargi do sądu od decyzji w sprawie wywołanej z wniosku spółki cywilnej.

117 Mając powyższe na względzie, zważywszy że ustalenia w tym zakresie nie mogły być poczynione na etapie formalnej oceny skargi, a na etapie merytorycznego jej rozpoznania, skarga [...] podlegała oddaleniu.

118 Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił albowiem zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

119 Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi, że kwestie podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną pozostawały poza argumentacją przemawiającą za wydanym rozstrzygnięciem, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.