Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2021 r., I GNP 5/20

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2021 r., I GNP 5/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 1327/16 w sprawie ze skargi [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić [...] ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę [...] ([...]) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 29 kwietnia 2019r., sygn. akt III SA/Gl 1327/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z [...] sierpnia 2010r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.

3 Pismem z [...] maja 2020r. pełnomocnik skarżącego [...] wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 29 kwietnia 2019r.

4 Postanowieniem z 11 lipca 2019r. WSA w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony po terminie.

5 Postanowieniem z 25 października 2019r. referendarz sądowy działając w oparciu o art. 169 p.p.s.a., stwierdził prawomocność wyroku z 29 kwietnia 2019r., sygn. akt III SA/Gl 1327/16.

6 Pismem z [...] lutego 2020r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 września 2019r., w tym w sprawie III SA/Gl 1327/16.

7 Na podstawie art. 285d § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

8 I. Rażące naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego, a mianowicie:

9 1) art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez zastosowanie przez WSA do orzekania definicji cygara nie pochodzącej z żadnego legalnego źródła prawa (zawartego w Konstytucji) a jedynie pochodzącej ze źródeł nienormatywnych w tym z "Wikipedii" pomimo istnienia legalnej definicji w ustawie o podatku akcyzowym;

10 II. Rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

11 1) art. 98 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym w momencie powstania obowiązku podatkowego, poprzez jego rażąco błędną wykładnię skutkującą mylnym przyjęciem, iż sprowadzany przez podatnika wyrób tytoniowy "[...]" nie wypełnia znamion, zawartej w niniejszym przepisie, ustawowej definicji cygara; zwłaszcza w zakresie błędnej i przesadnie zawężającej wykładni sformułowania: "owinięty liściem tytoniu (...) z odzyskanego tytoniu (...)" przyjmując nie wynikającą z przepisu proporcję, która rzekomo miałaby wskazywać na możliwość jego zastosowania, a także w zakresie nieuprawnionego uzupełniania wskazanej regulacji o warunki, które z niej nie wynikają (w zakresie rozszerzenia wykładni definicji ustawowej cygara o sposób rozumienia pojęcia cygara w znaczeniu potocznym, pochodzącym z Wikipedii) - podczas, gdy definicja ustawowa w żadnym miejscu nie warunkuje możliwości uznania wyrobu za cygaro od istnienia trzech jego części;

12 2) art. 98 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 98 ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym w momencie powstania obowiązku podatkowego, poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji jednoznacznego wykazania przez skarżącego, iż stanowiący przedmiot wewnątrzwspólnotowego nabycia wyrób tytoniowy dla celów podatku akcyzowego bezsprzecznie stanowi cygaro;

13 3) art. 3 pkt 4 Dyrektywy Rady 95/59/WE z 27 listopada 1995r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych (Dz.U. L 291 z 6.12.1995r.,dalej:"Dyrektywa Rady 95/59/WE") w brzmieniu obowiązującym w momencie powstania obowiązku podatkowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji zaistnienia wątpliwości, co do właściwego zaklasyfikowania danego wyrobu tytoniowego;

14 4) art. 7 pkt 1 Dyrektywy Rady 95/59/WE w brzmieniu obowiązującym w momencie powstania obowiązku podatkowego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji zaistnienia wątpliwości, co do właściwego zaklasyfikowania danego wyrobu tytoniowego;

15 5) art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem, że wskazany przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie;

16 6) art. 99 ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji niezastosowanie w sytuacji, zgodnie z którą sprowadzony przez skarżącego wyrób tytoniowy stanowi cygaro w rozumieniu "przepisów akcyzowych";

17 III. Rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

18 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy celne art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w postaci przyjęcia za udowodnione faktów odpowiedniego zaklasyfikowania nabytych przez skarżącego wyrobów tytoniowych w oparciu o ustalenia dokonane przez nieuprawniony, a co istotne nieobiektywny w sprawie podmiot (co do zasady, który winien być wyłączony na mocy art. 130 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), czemu dał wyraz w uzasadnieniu opinii, jak również w postaci pominięcia wszelkich dowodów świadczących na korzyść skarżącego;

19 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy celne art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez ograniczenie ustaleń poczynionych przez organ do przyjęcia za nieomylne twierdzeń Laboratorium Celnego podczas, gdy jest to podmiot powołany do zupełnie innych celów, a jego twierdzenia w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania; a także w postaci naruszenia zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy dążą w postępowaniu do ustalenia całego, rzeczywistego stanu rzeczy, podczas gdy w niniejszej sprawie nie wzięto pod uwagę wszystkich okoliczności stanu faktycznego i nie przeprowadzono wszystkich możliwych dowodów, które umożliwiłyby wydanie obiektywnego rozstrzygnięcia - zwłaszcza w zakresie nie przeprowadzenia dowodu z wnioskowanej przez skarżącego opinii niezależnego biegłego, a także nie wzięcia pod uwagę wskazywanych przez skarżącego dokumentów, które w znacznym stopniu mogły przyczynić się do właściwego ustalenia istotnych okoliczności sprawy;

20 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy celne art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady praworządności w postaci wydania rozstrzygnięcia wbrew mającym zastosowanie w niniejszej sprawie przepisom prawa; zarówno organy, jak Sąd, w sposób nieuprawniony dokonały oceny sprowadzonego wyrobu tytoniowego w oparciu o definicję tytoniu do palenia, całkowicie pomijając ustawowe przesłanki warunkujące uznanie danego wyrobu za cygaro a jedynie w oparciu o te przesłanki należało dokonywać ich oceny albowiem towar stanowiący przedmiot nabycia został zadeklarowany jako cygaro i wszystkie wynikające z przepisu warunki spełniał, a każda próba jego oceny w oparciu o warunki wykraczające poza regulację ustawową powinna zostać uznana za nieuprawnioną;

21 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy celne art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (prowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych) w postaci wydania rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i zebrany z naruszeniem przepisów prawa materiał dowodowy; a także poprzez dokonanie oceny nabytego przez skarżącego wyrobu tytoniowego w oparciu o warunki zdecydowanie wykraczające poza definicję ustawową cygara po to tylko, aby za wszelką cenę udowodnić z góry przyjętą tezę, że sprowadzony towar nie stanowi cygara w "klasycznej postaci", podczas gdy skarżący dołożył należytej staranności, aby upewnić się czy nabywany wyrób wypełnia ustawową definicję cygara i nie był w stanie przewidzieć, iż zarówno organy, jak i Sąd, uznają za stosowne przyjęcie wykładni rozszerzającej definicji cygara, uwzględniającej warunki nie wynikające z literalnego brzmienia przepisu, a także co istotne uwzględniającej jego potoczne znaczenie zawarte w Wikipedii oraz znaczenie mające zastosowanie dla celów pozapodatkowych;

22 - które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziły do pozostawienia w mocy decyzji wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego, przepisów proceduralnych, w oparciu o nieprawidłowo ustalone okoliczności sprawy a w szczególności z rażącym naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej i Unii Europejskiej a nadto poprzez wydane orzeczenie została skarżącemu wyrządzona znaczna szkoda.

23 Stosownie do art. 285e § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazał na powstanie szkody w majątku skarżącego w postaci nieuprawnionego naliczenia wielomilionowego podatku akcyzowego oraz na uprawdopodobnienie jej powstania przez bezpośredni związek z wykonaniem decyzji administracyjnych kwestionowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego dotyczą powołane na wstępie wyroki w tym objęty niniejszą skargą.

24 Wskazał, iż wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie.

25 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku podlega odrzuceniu.

28 Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.

29 W art. 285a § 2 p.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

30 Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 p.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a.), co oznacza wskazanie okoliczności, które spowodowały, iż nie wykorzystała środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej.

31 Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. Takie stanowisko zostało zaprezentowane między innymi w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2011r., sygn. akt II ONP 2/11, oraz z 25 lutego 2011r.

32 Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010r. oraz S. Babiarz, K. Aromiński, 2. Wymogi formalne [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015.)

33 Tymczasem jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 29 kwietnia 2019r., sygn. akt III SA/Gl 1327/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z [...] sierpnia 2010r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.

34 Pismem z [...] maja 2020r. pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

35 Postanowieniem z 11 lipca 2019r. WSA w Gliwicach odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku stwierdzając uchybienie terminu do jego wniesienia.

36 Następnie [...] marca 2020r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

37 W skardze jednakże nie zostały wskazane żadne okoliczności, które mają wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 p.p.s.a., w szczególności skarżący nie wskazał żadnych przyczyn niewykorzystania środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej od wyroku z 29 kwietnia 2019r.

38 Należy podkreślić, że skarżący miał możliwość zaskarżenia postanowienia WSA w Gliwicach z 11 lipca 2019r., jednak tego nie uczynił.

39 W takiej sytuacji należy stwierdzić, że odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku nie daje podstawy do oceny, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

40 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art.285 e § 1 pkt 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

41 O zwrocie wpisu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.