Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., I FZ 70/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., I FZ 70/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1456/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 27 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca i od maja do grudnia 2008 r. oraz nadpłaty w tym podatku za czerwiec, październik i listopad 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 I FZ 70/15

3 Uzasadnienie

4 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 1456/14, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.,) dalej p.p.s.a., odmówił Gminie P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 27 października 2014 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca i od maja do grudnia 2008 roku oraz nadpłaty w tym podatku za czerwiec, październik i listopad 2008 roku.

5 Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 29 maja 2014 r. W decyzji organu II instancji zawarto pouczenie, że stronie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w S. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi Gminy P. w dniu 28 października 2014 r. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 27 listopada 2014 r. Gmina P., reprezentowana przez doradcę podatkowego, złożyła skargę na ww. decyzję bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 27 listopada 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym). Skarga wpłynęła do sądu w dniu 28 listopada 2014 r., a 1 grudnia 2014 r. sąd przekazał ją Dyrektorowi Izby Skarbowej w S., celem nadania jej prawidłowego biegu, o czym powiadomiono pełnomocnika Skarżącej w dniu 3 grudnia 2014 r. (data doręczenia zawiadomienia sądu). W dniu 9 grudnia 2014 r. organ odwoławczy przekazał sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę. W dniu 9 grudnia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżąca złożyła do Sądu, za pośrednictwem organu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do niego skargę z dnia 27 listopada 2014 r. Wniosek ten został przekazany Sądowi przez organ w dniu 16 grudnia 2014 r. Strona przywołując brzmienie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 - § 4 p.p.s.a., wskazała, że niezłożenie skargi z dnia 27 listopada 2014 r. w terminie nastąpiło bez winy mocodawcy i jego pełnomocnika. Podniosła, że skarga została nadana w terminie, gdyż nadano ją do Sądu w dniu 27 listopada 2014 r. Pełnomocnik sporządził skargę i w sposób prawidłowy ją oznaczył, jednakże jej wysłanie polecił swojemu pracownikowi. Pracownik zapewnił pełnomocnika o poprawnym wysłaniu przesyłki, a na odmienny fakt nie wskazywały żadne inne okoliczności. Pełnomocnik Gminy wskazał także, że w sprawie została zachowana wszelka możliwa staranność, jakiej można było oczekiwać w tej sytuacji. Pomimo, że skarga była prawidłowo skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem organu, to koperta z tym pismem została przesłana bezpośrednio do Sądu. Było to wynikiem pomyłkowego zaadresowania koperty przez pracownika kancelarii. Pełnomocnik o tej okoliczności dowiedział się w dniu 3 grudnia 2014 r. z pisma sądu. Pełnomocnik Gminy wskazał, że czynność adresowania oraz wysłania przesyłki pod wskazany adres, których sposób wykonania był precyzyjnie oznaczony, wykonywał pracownik kancelarii, a on sam nie brał w nich bezpośrednio udziału. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o rozpatrzenie wniosku na posiedzeniu jawnym i wyraził chęć czynnego udziału w jego rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmawiając Gminie przywrócenia terminu nie podzielił argumentacji Skarżącej, że błędne zaadresowanie koperty, która nie jest w ocenie Strony częścią składową pisma, nie wywołuje żadnych skutków dla samego pisma, którego wniesienie następuje w sposób przewidziany w art. 83 § 3 p.p.s.a., tj. przez oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Sąd dodał, że aby oddanie pisma w placówce odniosło skutek prawnoprocesowy, kluczowe jest spełnienie wymogu wskazanego w art. 54 § 1 p.p.s.a., czyli zaadresowanie go do organu administracyjnego, którego działanie, bezczynność lub przewlekłość są przedmiotem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, Strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Gmina zaskarżyła je w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 88 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz z art. 83 § 3 tej ustawy, poprzez odmowę przywrócenia terminu, chociaż wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać odrzucony jako niedopuszczalny z uwagi na to, że Skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Dalej postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wskazując na powyższe zarzuty, Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Przedstawiła też wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Wynikająca z art. 54 § 1 p.p.s.a. zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten winien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi określonego w art. 53 § 1 – 3 p.p.s.a., decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd właściwemu organowi administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r., II FSK 783/14 oraz postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., II GSK 597/14, CBOSA). Oznacza to, że skoro w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi Gminy P. w dniu 28 października 2014 r., a termin do wniesienia skargi upływał w dniu 27 listopada 2014 r., zaś skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 27 listopada 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), który przekazał ją właściwemu organowi w dniu 1 grudnia 2014 r., to skarga faktycznie została wniesiona w dniu 1 grudnia 2014 roku, a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Za nieuzasadnione więc uznać należy te zarzuty zażalenia, które wskazują na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 88 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz z art. 83 § 3 tej ustawy, poprzez odmowę przywrócenia terminu, chociaż wniosek Gminy o przywrócenie terminu powinien zostać odrzucony jako niedopuszczalny z uwagi na to, że Skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesienie skargi bezpośrednio do sądu nie powoduje wszczęcia postępowania sądowadministracyjnego, które następuje w momencie złożenia skargi w siedzibie organu lub nadania w urzędzie pocztowym skargi skierowanej do sądu, lecz zaadresowanej do organu, w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym, które zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. jest równoznaczne z jej wniesieniem do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 roku, II OZ 351/14 CBOSA).

7 Z pozostałych wskazanych przez Gminę zarzutów zażalenia wynika, że Strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie Gmina, jako strona postępowania, ponosi winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi, a zatem nie zgadza się, że nie została spełniona wymieniona w art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanka przywrócenia terminu do dokonania tej czynności przez Gminę. Również i te zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi konieczną, a zarazem podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa jednak, wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za stosowne (postanowienie SN z 22 lipca 1999 roku, I PKN 273/99, lex nr 42322). Oznacza to, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych także nawet lekkim niedbalstwem (postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, lex nr 4763). W przypadku gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, w ustalaniu braku jej winy w niedochowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika oraz to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie zwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu (postanowienie SN z 15 marca 2000 r., II CKN 554/00, lex nr 51986). Analizując stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, oczywistym jest, że skarga Gminy reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku niezachowania pośredniego trybu jej wnoszenia (art. 54 § 1 p.p.s.a.), nie została złożona w ustawowym terminie do dochowania tej czynności, wynikającym z art. 53 § 1 p.p.s.a. Akta sprawy nie pozwalają zaś uznać, że do uchybienia tego terminu doszło bez winy strony w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono istnienia wskazujących na to okoliczności. Sąd pierwszej instancji słusznie podniósł, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy błędne zaadresowanie przesyłki nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu świadczyć może jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu sprawy powierzonej pełnomocnikowi przez Stronę skarżącą. Skoro bowiem ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik zlecił zaadresowanie koperty i nadanie listu innej osobie zatrudnionej w prowadzonej przez niego spółce, to ciążył na nim obowiązek starannego wyboru tej osoby lub odpowiedniego jej pouczenia co do prawidłowego dokonania tej czynności. Profesjonalny pełnomocnik strony postępowania sądowadministracyjnego wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a nie może bronić się tym, że osoba której powierzył zaadresowanie koperty zawierającej skargę, a czynność ta nie została wykonana skutecznie, wykonywała podobne czynności wcześniej z pozytywnym rezultatem oraz że o uchybieniu terminu dowiedział się dopiero z pisma Sądu informującego o nadaniu skargi do właściwego organu administracji. Pełnomocnik odpowiada za winę osób, którymi się posługuje w tym w szczególności zaniedbanie przez personel administracyjny kancelarii w dokonaniu zleconej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Taka sytuacja, wbrew stanowisku Strony wnoszącej zażalenie, miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, co wykluczyło możliwość przywrócenia Gminie terminu na zasadzie wynikającej z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. W sprawie należało uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez pełnomocnika Strony i ocenić, że nie dochował on należytej staranności przy dokonywaniu czynności polegającej na wniesieniu skargi w terminie. Sąd w uzasadnieniu postanowienia słusznie więc argumentował, że gdyby pełnomocnik Skarżącej sam dołożył należytej staranności w dbaniu o interesy strony Skarżącej, to dopilnowałby prawidłowego zaadresowania koperty. Zaniedbanie w tym zakresie naraziło go na konsekwencje samodzielnego działania osoby, której adresowanie koperty zawierającej skargę powierzył, co w konsekwencji obciążyło negatywnymi skutkami stronę Skarżącą. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 197 § 1 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.