Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2023 r., I FZ 68/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2023 r., I FZ 68/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. j. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 724/22 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. sp. j. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 lipca 2022 r., nr 3001-IOV-11.4103.23.2022 w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy za październik, listopad i grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 724/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącej D. sp. j. w K. (dalej: spółka) przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi.

3 W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 26 września 2022 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Powyższe wezwanie uznano za doręczone pełnomocnikowi za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 15 października 2022 r. (z terminem doręczenia 14 października 2022 r. o 23:59:59:999). W zakreślonym terminie brak formalny skargi nie został usunięty.

4 Pismem z dnia 24 października 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Reprezentujący stronę doradca podatkowy dokładnie opisał trudne warunki pogodowe w czasie jego zaplanowanej od dnia 14 października 2022 r. podróży służbowej, połączonej z rejsem po Morzu Egejskim, które były przyczyną niedochowania przez niego terminu. Podkreślił, że wobec braku dostępu do zasilania oraz internetu nie miał jakiejkolwiek możliwości na dokonanie czynności uzupełnienia braków skargi w terminie wyznaczonym przez Sąd. Z podróży powrócił do Polski po północy w dniu 22 października 2022 r. Do wniosku załączył wydruk rezerwacji biletów lotniczych, karty pokładowej oraz systemu nawigacji dla podróży.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie znalazł podstaw do zastosowania art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: Ppsa), wskazując na brak należytej staranności pełnomocnika.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, podnosząc, że nietrafne pozostaje zarzucanie pełnomocnikowi niestaranności w sytuacji, w której nie dokonał on odbioru pisma sądowego za pośrednictwem platformy ePUAP, a doręczenie nastąpiło po dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Pełnomocnik regularnie sprawdza bowiem system pocztowy i widzi oczekującą korespondencję, której treść jest dostępna również po upływie terminu doręczenia. Autor zażalenia zaakcentował ponadto, że świadczenie usług prawniczych w realiach życia gospodarczego jest możliwe niezależnie od miejsca ich wykonywania i wymaga spotkań z klientami podczas różnych aktywności (w trakcie rejsów, wyjazdów narciarskich, na polach golfowych).

7 W piśmie z dnia 22 grudnia 2022 r. skarżąca uzupełniła argumentację zażalenia, powołując się na wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd o niedopuszczalności czynienia stronie zarzutu, że czekała z dokonaniem czynności aż do ostatniego dnia terminu.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

10 Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 Ppsa przywrócenie terminu przez sąd na wniosek strony jest możliwe pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu.

11 Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona lub jej pełnomocnik dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa. Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 11 maja 2022 r., I GZ 134/22; 23 września 2014 r., II GZ 523/14 czy 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14 – treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query).

12 Na gruncie rozpatrywanej sprawy okoliczności mające - zdaniem pełnomocnika - uzasadniać opóźnienie w wykonaniu wezwania sądowego dotyczyły podróży służbowej do Aten (połączonej z rejsem po Morzu Egejskim), jaką doradca podatkowy odbył w terminie 14-21 października 2022 r. W trakcie rejsu jachtem miał miejsce sztorm, komplikujący przebieg podróży pełnomocnika i powodujący brak dostępu do zasilania oraz internetu.

13 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należało uznać za prawidłowe. Brak było bowiem podstaw do stwierdzenia, by nieterminowe działanie reprezentującego stronę doradcy podatkowego było usprawiedliwione w świetle przesłanek ustawowych przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 Ppsa.

14 W kwestionowanym przez stronę postanowieniu zasadnie położono nacisk na wymóg należytej dbałości w zabezpieczeniu interesów mocodawcy w przypadku realizacji przez pełnomocnika zaplanowanej podróży. Jakkolwiek świadczenie obsługi prawnej w dobie komunikacji elektronicznej (elektronicznych doręczeń), pozwala na realizację tego rodzaju usług również poza siedzibą kancelarii (biura), na co zwracano uwagę w treści zażalenia, to jednak nie zwalnia to pełnomocnika z obowiązku zapewnienia takiej organizacji pracy, która gwarantowałaby możliwość bieżącego odbioru korespondencji i udzielania terminowych odpowiedzi na wezwanie sądu. W konsekwencji pełnomocnik, który decyduje się wykonywać obowiązki zawodowe w trakcie zaplanowanej podróży zagranicznej połączonej z rejsem morskim powinien liczyć się z możliwymi zakłóceniami w dostępie do internetu i nie może racjonalnie zakładać, że komunikacja elektroniczna z sądem będzie przebiegała w takich samych warunkach, jak miałoby to miejsce w kancelarii. W takim przypadku pełnomocnik, biorąc pod uwagę charakter wyjazdu (rejs morski), a także długość jego nieobecności (w rozpatrywanej sprawie trwającej 7 dni), powinien wykazać minimum przezorności wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika, czego w niniejszej sprawie zaniechano. Nie sposób bowiem uznać za zapobiegliwe i staranne postępowania pełnomocnika, który rezygnując z odbioru korespondencji elektronicznej w okresie czternastu dni poprzedzających zaplanowaną podróż i - jak wynika z zażalenia - mając świadomość oczekującej na odbiór korespondencji, zakłada jednocześnie, że będzie w sposób niezakłócony świadczył pomoc prawną w trakcie rejsu na morzu, gdyż na jachcie "zwykle" jest zapewniony dostęp do internetu (zob. wyjaśnienia pełnomocnika s. 1 wniosku o przywrócenie terminu), zaś w przypadku pojawienia się nieprzewidzianych zdarzeń utrudniających podróż nie podejmuje nawet próby uzyskania pomocy osób trzecich. Biorąc pod uwagę całokształt ww. okoliczności, odmowę uwzględnienia żądania strony należało ocenić jako uzasadnioną.

15 Jednocześnie odnosząc się do argumentacji zawartej w uzupełnieniu zażalenia, zwrócenia uwagi wymagało, że z opisu zdarzeń przedstawionego we wniosku o przywrócenie terminu nie wynikało jednoznacznie, czy akcentowane przez pełnomocnika warunki atmosferyczne stanowiły przeszkodę wykluczającą możliwość podjęcia przez doradcę podatkowego odpowiednich działań aż do ostatniego dnia terminu (tj. do dnia 21 października 2022 r.), skoro pełnomocnik - mimo relacjonowanych trudności - był w stanie w tej dacie dotrzeć terminowo na lotnisko w Atenach w związku z wylotem powrotnym do Wrocławia.

16 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.