Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., I FZ 234/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2024 r., I FZ 234/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. j. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Po 724/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. sp. j. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy za październik, listopad i grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. (sygn. akt I SA/Po 724/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę D. sp. j. z siedzibą w K. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: DIAS) z 13 lipca 2022 r. w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy za październik, listopad i grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r.

3 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że strona zarządzeniem z 26 września 2022 r. została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie uznano za doręczone pełnomocnikowi skarżącej za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 15 października 2022 r. (k.74 akt sądowych). Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w zakreślonym terminie strona nie uzupełniła braków formalnych skargi. Jednocześnie w dniu 14 listopada 2022 r. skarżąca uiściła wpis w wysokości 10.311 zł, zgodnie z wezwaniem do jego uiszczenia, doręczonym jej 9 listopada 2022 r.

4 W dniu 24 października 2022 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Postanowieniem z 22 listopada 2022 r. WSA w Poznaniu odmówił przywrócenia jej terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. (I FZ 68/23) oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.

5 W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 6 czerwca 2023 r. odrzucił skargę strony z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w postaci wskazania w terminie wartości przedmiotu zaskarżenia.

6 Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem błędnej wykładni art. 215 § 1 w zw. z art. 49 § 1 oraz art. 216 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że brak podania przez skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia w sytuacji, gdy wartość ta była sądowi znana. Skarżąca podała, że była to oznaczona kwota pieniężna umożliwiająca nadanie sprawie dalszego biegu. Jednocześnie w uzupełnieniu zażalenia, strona podniosła, że działanie Sądu pierwszej instancji było niekonsekwentne ponieważ:

7 - jeśli brak podania przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia rzeczywiście uniemożliwiałaby nadanie sprawie dalszego biegu, Sąd nie powinien wzywać do uiszczenia wpisu, lecz od razu skargę odrzucić,

8 - jeśli Sąd czekał z odrzuceniem skargi na rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu , to nie powinien był wzywać skarżącego do uiszczenia wpisu (skarżący wskazuje, że wniosek o przywrócenie terminu złożył z ostrożności procesowej),

9 - wzywając skarżącego zarządzeniem z 25 października 2022 r. Sąd przyznał, że sprawie mógł być nadany dalszy bieg pomimo niepodania przez skarżącego w sposób wyraźny wartości przedmiotu zaskarżenia.

10 Mając na uwadze powyższe, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Strona wniosła również o zastosowanie w niniejszej sprawie art. 195 § 2 P.p.s.a.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

13 Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji mógł nadać sprawie dalszy bieg, jako że wartość przedmiotu zaskarżenia była Sądowi z całokształtu sprawy znana.

14 W myśl art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Pismem takim jest skarga, od której pobiera się wpis stosunkowy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (art. 231 P.p.s.a.). Niedochowanie przez skarżącego wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi brak formalny, do uzupełnienia którego wzywa stronę przewodniczący wydziału i który strona zobowiązana jest usunąć w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

15 Przy ocenie zarzutów zażalenia, które wniosła w niniejszej sprawie skarżąca spółka zasadne jest powołanie postanowienia składu siedmiu sędziów NSA z 21 stycznia 2008 r., I GSK 2039/06 (publik, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"), zgodnie z którym: "niewskazanie w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego o uzupełnienie braku formalnego skargi w terminie określonym w art. 49 § 1 P.p.s.a., jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi określonym w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rygor ten dochodzi do skutku, jeżeli strona nie zastosowała się do tego wezwania. Należy jednak zaznaczyć, że określony w art. 215 § 1 P.p.s.a. wymóg wskazania przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia jest spełniony nie tylko przez wyraźne określenie kwoty tej wartości przy wnoszeniu skargi lub w odpowiedzi na wezwanie przewodniczącego do wskazania wartości, lecz także wówczas, gdy wartość ta wynika z treści skargi lub z treści odpowiedzi na powyższe wezwanie" (zob. także postanowienie NSA z 2 lipca 2008 r., I GSK 885/07, publik. CBOSA).

16 Powyższa oznacza, że ustalenie czy została podana wartość przedmiotu zaskarżenia wymaga każdorazowo oceny. Artykuł 215 § 1 P.p.s.a. nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego oraz w jaki sposób winna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Niemniej jednak wymaga, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Dodatkowo, skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 P.p.s.a.). W świetle tych wniosków obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia należy uznać za spełniony w sytuacji, gdy na podstawie dowolnej części skargi można ustalić tę kwotę.

17 Wezwanie kierowane przez przewodniczącego wydziału do strony w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. może dotyczyć tylko takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. Oznacza to, że w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji dysponuje informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia brak jest podstaw do przyjęcia, że niepodanie wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiało nadanie sprawie biegu. W takiej sytuacji nie zachodzą bowiem przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 31 stycznia 2008 r., li FSK 1723/07; z 18 marca 2016 r., II FZ 6/16; z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II FZ 816/16; z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 226/18; opubl. w CBOSA).

18 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wyjaśnić należało, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu, Sąd pierwszej instancji działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zaskarżonym postanowieniem skargę odrzucił.

19 Co prawda, skarżąca spółka w skardze nie wskazała wprost wartości przedmiotu zaskarżenia, niemniej jednak wynikała ona z treści skargi, gdyż na drugiej stronie skargi, strona wskazała, że zaskarża decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 13 lipca 2022 r. w przedmiocie określenia kwoty podatku do zwrotu na rachunek bankowy za październik, listopad i grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r. w całości. Wysokość tych kwot była Sądowi znana z urzędu w związku z treścią zaskarżonej w sprawie decyzji. Jednocześnie organ podatkowy, w odpowiedzi na skargę, którą Sąd dysponował zanim wystosował do skarżącego wezwania o wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia – wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia, której skarżący nie kwestionował (wps: 1.031.090,00 zł). W tej sytuacji brak wskazania w części wstępnej skargi kwoty określającej wartość przedmiotu zaskarżenia, gdy kwota ta wynikała z treści skargi a sąd dysponował kompletem akt administracyjnych zawierających decyzje wymiarową, z których ww. kwota wynikała nie uniemożliwiał, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia kwoty wpisu stosunkowego i nadania skardze dalszego biegu.

20 Mając jednak na względzie wyżej opisany przebieg podejmowanych czynności przez Sąd pierwszej instancji, należało zwrócić uwagę na swego rodzaju niekonsekwentność podjętych czynności przez Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji, rację należało przyznać skarżącej, że jeśli brak podania wartości przedmiotu zaskarżenia rzeczywiście uniemożliwiałby nadanie sprawie dalszego biegu, Sąd ten nie powinien był wzywać do uiszczenia wpisu od skargi, lecz od razu podjąć decyzję o jej odrzuceniu – co też uczynił dopiero po wystosowaniu wezwania do uiszczenia opłaty od skargi. Jeśli natomiast Sąd czekał z odrzuceniem skargi na rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu, to nie powinien był wzywać skarżącej do uiszczenia wpisu. W tej sytuacji, trudno przerzucić negatywne konsekwencje wadliwie podjętych czynności procesowych przez Sąd pierwszej instancji na stronę postępowania.

21 W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie nie wystąpiły przestanki do wzywania skarżącej spółki na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. do podania wartości przedmiotu zaskarżenia. Konsekwencją tego jest brak podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. z powodu niewykonania tego wezwania.

22 Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.