Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 3219/10, odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 października 2010 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 3219/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania S. B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

3 2. Sąd pierwszej instancji przywołując art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

4 Sąd wskazał, że skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania; prowadzi działalność gospodarczą. W 2010 r. uzyskał on z tego tytułu przychód w wysokości 2.410.518 zł. W miesiącach od kwietnia do września 2011 r. dokonywał sprzedaży towarów na kwoty od ok. 8000 do ok. 43.000 zł. Wprawdzie z oświadczeń skarżącego wynikało, że równocześnie ponosi on znaczne koszty prowadzonej działalności i ponosi z tego tytułu straty (w 2009 r.), niemniej jednak skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Sąd wskazał przy tym, że za 2010 r. Skarżący uzyskał dochód w wysokości 425.579 zł. Skarżący ponosi również miesięczne koszty utrzymania w wysokości 886,47 zł, a małżonka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.800 zł.

5 W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez skarżącego wydatku rzędu 361 zł, tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Należało bowiem mieć na uwadze i to, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową. Osoba ta osiąga dochody w wysokości 1.800 zł.

6 3. Na powyższe postanowienie zostało wniesione zażalenie. W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

7 Zdaniem autora zażalenia, Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność poniesienia przez skarżącego bardzo wysokiej straty z działalności gospodarczej; wysokiego zadłużenia i prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego.

8 Autor zażalenia odnosząc się do obowiązku wzajemnej pomocy małżonków, podniósł, że brak jest instrumentów skutecznego domagania się od drugiego małżonka pomocy pieniężnej na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego.

9 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Nie można zgodzić się z autorem zażalenia aby Sąd pierwszej instancji naruszył art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wyjaśnić, że przewidziana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

12 W niniejszej sprawie strona domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do kwoty 361 zł; tyle bowiem wynosi wymagany wpis sądowy od złożonej przez stronę skargi kasacyjnej.

13 Oceniając sytuację majątkową wnioskującego należy zwrócić uwagę na przychody jakie uzyskał w ostatnich latach prowadzonej działalności. Z akt sprawy wynika, że w roku 2010 r. strona osiągnęła przychód w wysokości 2.410.518 zł. zaś w 2009 r. 1.689.525 zł. Wysokość przedstawionych przychodów wskazuje, że skarżący w minionych latach dysponował znacznymi środkami pieniężnymi. Oceny takiej nie zmienia wskazywanie przez żalącego na stratę w prowadzonej działalności gospodarczej. Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniono, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 437/08). Słusznie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu. Zestawiając przychody skarżącego z wysokością wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej nie można uznać aby nie był on w stanie go uiścić. Wprawdzie słusznie autor zażalenia zauważył, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do faktu zadłużeń strony, jednak zdaniem tut. Sądu okoliczność ta w obliczu jej nie udokumentowania, nie miała wpływu na wynik sprawy. Zwrócić bowiem należy uwagę, że zarządzeniem z dnia 17 października 2011 r. strona została wezwana o przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość ciążącego na skarżącym zadłużenia. Pomimo stosownego wezwania strona wymaganych dokumentów nie przedłożyła. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., a zatem że obiektywnie nie ma możliwości uzyskania środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

14 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.