Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2017 r., I FZ 53/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2017 r., I FZ 53/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1661/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2016 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygnaturze akt I SA/Po 1661/16, działając na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę A. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. (dalej: organ podatkowy) z dnia 28 września 2016 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2016 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:

3 Pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: Przewodniczący Wydziału) z dnia 5 grudnia 2016 r. - wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi na wskazane na wstępie postanowienie organu podatkowego, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania spółki, tj. KRS-u. Odrębnym pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z tego samego dnia - wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.

4 Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącej z dniem 27 grudnia 2016 r. w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin siedmiodniowy do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braku formalnego skargi, zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a., upłynął z dniem 3 stycznia 2017 r. (środa). W zakreślonym powyżej terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi oraz nie uiściła wpisu od skargi. Sąd uznał zatem, że skoro wezwania zostały doręczone na wskazany w skardze adres skarżącej, a mimo to nie uczyniła ona zadość zawartym w nich żądaniom, to Sąd zobligowany był do zastosowania przepisów art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. i odrzucenia skargi.

5 Wniesionym w dniu 15 lutego 2017 r. zażaleniem spółka zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 21 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej odebrał we właściwej placówce pocztowej znajdującą się tam korespondencję kierowaną do spółki (m in. korespondencję z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczącą uiszczenia wpisu w równolegle prowadzonej przez ten Sąd sprawie ze skargi spółki - sygn. akt I SA/Po 1662/16). Nie wydano mu natomiast analogicznej korespondencji dotyczącej sprawy stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania zażaleniowego, pomimo że wg ustaleń Sądu pierwszej instancji, korespondencja taka oczekiwała na odbiór w placówce pocztowej od dnia 13 grudnia 2016 r. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, z uwagi na błąd pracowników operatora pocztowego trudno uznać doręczenie zastępcze za skuteczne. Na poparcie swego stanowiska w tym zakresie spółka przywołała przykłady orzeczeń Sądu Najwyższego.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, pomimo że z powodów nie wyartykułowanych w jego treści, przez co zaskarżone postanowienie należało uchylić.

8 Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest skuteczność doręczenia skarżącej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia skargi, stanowiące wykonanie dwóch zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 i 9 grudnia 2016 r. Sąd w zaskarżonym postanowieniu uznał, że do doręczenia tej przesyłki doszło w wyniku zastosowania fikcji prawnej doręczenia w rozumieniu art. 73 § 4 p.p.s.a. Spółka tymczasem kwestionuje prawidłowość doręczenia, co w konsekwencji miałoby skutkować błędnym odrzuceniem skargi z uwagi na nieuiszczenie wymaganej opłaty (wpisu) oraz nieuzupełnienie braku skargi w wyznaczonym terminie.

9 Przed przystąpieniem do rozpoznania zażalenia należy wyjaśnić, że stosownie do art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei w myśl art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Ponadto, w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1113, ze zm.), dalej: Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z art. 65 § 2 p.p.s.a.) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1222, ze zm.), dalej: rozporządzenie.

10 Zgodnie zaś z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 65 - 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu Prawa pocztowego albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy.

11 W myśl natomiast § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Analogiczny tryb postępowania stosuje się w przypadku powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, z tym że na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki doręczający zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia).

12 Podkreślenia wymaga jednocześnie, że z uwagi na doniosłe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, CBOSA).

13 Odnosząc powyższe uwagi do stanu rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że opisany powyżej tryb doręczania przesyłek sądowych nie został w tej sprawie zastosowany prawidłowo. Do takiego wniosku prowadzi bowiem analiza znajdującej się w aktach sprawy (k. 19), zwróconej przez operatora pocztowego, przesyłki zawierającej kierowane do spółki przez Sąd pierwszej instancji wezwania.

14 Wskazać bowiem należy, że w treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru zaznaczono punkt informujący o tym, że przesyłki nie doręczono w sposób określony w pkt 1, przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym umieszczono zawiadomienie w skrzynce oddawczej. Powyższej treści nie uzupełniono jednak o dookreślenie placówki pocztowej, w której przesyłka została pozostawiona, ani o datę jej pozostawienia w tej placówce (która jednocześnie jest datą pierwszego awizowania, wyznaczającą termin graniczny oczekiwania przesyłki na odbiór), ani też o podpis doręczającego. Jednocześnie na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki brak jest wymaganej przepisami prawa adnotacji "awizowano dnia". Wprawdzie umieszczono tam odcisk pieczęci o treści: "P. 61 13 12 2016 *AN*", opatrując go dodatkowo odręcznymi adnotacjami, których treść jest jednakże trudna do jednoznacznego odczytania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest wystarczających podstaw do stwierdzenia w sposób pozbawiony wszelkich wątpliwości, że wskazane adnotacje wypełniają dyspozycję przepisu § 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia. Dla porównania należy przy tym zaznaczyć, że informacja o powtórnym awizowaniu omawianej przesyłki, jak też o jej zwrocie z uwagi na niepodjęcie przez adresata, została odzwierciedlona na stronie adresowej tej przesyłki w sposób, którego prawidłowość w świetle § 8 ust. 2 pkt 2 i § 10 rozporządzenia nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego. Okoliczność nie może jednakże przesądzać o należytym zastosowaniu w sprawie trybu doręczenia przesyłek sądowych, gdyż warunkiem takiego uznania jest poprawne zrealizowanie kolejno wszystkich etapów tego procesu.

15 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych, działanie Sądu pierwszej instancji - polegające na uznaniu przedmiotowej przesyłki, w oparciu o art. 73 § 4 p.p.s.a., za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej (tj. z dniem 27 grudnia 2016 r.) - było nieuprawnoine. W rozpatrywanej sprawie nieprawidłowo zastosowano bowiem przepisy o doręczaniu przesyłek sądowych, co jest warunkiem przyjęcia fikcji prawnej doręczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie doszło zatem do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które to naruszenie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy (wywołało niekorzystne dla strony skutki procesowe).

16 Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

17 Realizacja zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 i 9 grudnia 2016 r. wymaga zatem powtórzenia podjętych w tym celu czynności, o ile do tego czasu sama strona nie usunie dostrzeżonych przez Sąd wad skargi.