Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r., I FZ 504/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r., I FZ 504/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Roberta W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 października 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 122/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Roberta W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 7 stycznia 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 20.10.2008 r., sygn. akt I SA/Lu 122/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika (doradcę podatkowego) Roberta W. od wyroku tegoż Sądu z dnia 05.06.2008 r., w którym oddalono skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 07.01.2008 r. w przedmiocie zmiany rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2005 r.

3 W uzasadnieniu do tego postanowienia wskazano, że skarga kasacyjna została wniesiona z przekroczeniem 30-dniowego terminu określonego w art. 177 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "popsa". Zdaniem Sądu termin na wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie rozpoczął bieg w dniu 10.09.2008 r., tj. z dniem doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wyroku wraz z uzasadnieniem. Zatem środek odwoławczy strona mogła wnieść do dnia 10.10.2008 r. (piątek). Tymczasem skargę kasacyjną nowoumocowany pełnomocnik skarżącego złożył osobiście w Sądzie w dniu 13.10.2008 r. Podkreślono przy tym, że w sytuacji gdy strona postępowania działa przez pełnomocnika, to stosownie do art. 67 § 5 popsa doręczeń pism procesowych należy dokonywać temu pełnomocnikowi. Obowiązek ten istnieje nawet w sytuacji, gdy wniosek o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem złożył skarżący, oczekując doręczenia na swój adres.

4 W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia do tak skonstruowanego wniosku wynika, że żalący kwestionuje przedstawiony przez Sąd sposób wykładni art. 65 § 7 popsa. Według strony skarżącej z otrzymanego w dniu 11.10.2008 r. pisma sądowego z dołączonym wyrokiem oraz uzasadnieniem wynikało, że jest to doręczenie wyroku i uzasadnienia, od którego zgodnie z pouczeniem strona może w terminie 30 dniu wnieść skargę kasacyjną. Wprawdzie Sąd poinformował stronę, że wyrok wraz z uzasadnieniem doręczył również pełnomocnikowi, jednak tę czynność nie nazwano jako "doręczenie". W piśmie była również informacja o treści art. 67 § 5 popsa, aczkolwiek pełnomocnik skarżącego uznał, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla sprawy. Zdaniem żalącego strona została wprowadzona w błąd, czego konsekwencją było złożenie skargi kasacyjnej dopiero w dniu 13.10.2008 r.

5 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:

6 Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

7 W punkcie wyjścia zauważyć trzeba, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są ustalenia faktyczne. Kwestia doręczenia pism, z którymi ustawa łączy skutki procesowe, jest bowiem zagadnieniem szczególnie newralgicznym, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. Stąd też w tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek nie wyjaśnione wątpliwości.

8 Przenosząc powyższą uwagę na grunt rozpatrywanej sprawy, zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął, iż początek biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy strona jest w sprawie reprezentowana przez pełnomocnika, przypada na dzień doręczenia temu pełnomocnikowi wyroku wraz z uzasadnieniem, nawet gdy z żądaniem doręczenia wyroku i uzasadnienia wystąpił osobiście skarżący, oczekując doręczenia na jego adres. Pogląd ten jest trafny.

9 Dla jego wsparcia przypomnieć trzeba, że przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), a sama procedura doręczania pism musi być oceniania w świetle zasady oficjalności doręczeń oraz zasady formalizmu czynności procesowych sądu. Ustawodawca w tym zakresie wyłączył, co do zasady, jakąkolwiek dyspozytywność stron postępowania, określając jasno i precyzyjnie: jak, kiedy i komu należy dokonywać doręczenia oraz jakie z tym faktem wiążą się konsekwencje procesowe. Zgodnie z art. 34 popsa strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym może działać samodzielnie lub przez pełnomocnika (pełnomocników). Udzielenie pełnomocnictwa procesowego i dołączenie go do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej rodzi ten skutek, że wszystkie pisma procesowe doręcza się od tej chwili aż do czasu poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ustanowionemu pełnomocnikowi. Przesądza o tym treść art. 67 § 5 popsa. Zatem data doręczenia pełnomocnikowi wyroku wraz z uzasadnieniem rozpoczyna bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Jest to konsekwencja założenia, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Innymi słowy, działania i zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio jego mocodawcę.

10 Powyższych reguł nie zmienia fakt, że wyrok wraz z uzasadnieniem doręczono również skarżącemu na jego żądanie. Wbrew twierdzeniom żalącego przesłanie tego pisma do strony nie było doręczeniem procesowym pisma sądowego, a więc nie mogło wywołać skutków procesowych. Doręczenie dokonane na adres strony było bezskuteczne względem jej pełnomocnika a więc bezskuteczne procesowo (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.03.2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1907/05, LEX nr 204721).

11 Zaprezentowane poglądy znalazły z resztą odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego wydanym na gruncie art. 133 § 3 k.p.c., który to przepis ma identyczne brzmienie jak art. 67 § 5 popsa. W tym względzie wskazać trzeba na wyrok z dnia 17.06.1958 r., sygn. I CR 620/05 (publ. w RPEiS 1959, nr 1, s. 337), gdzie stwierdzono, że doręczenie dokonane stronie na jej wniosek, chociaż posiada ona pełnomocnika procesowego, wywołuje skutki prawne tylko wówczas, kiedy z jej wniosku wynika, że jednocześnie odwołuje ona udzielone pełnomocnictwo. Okoliczność taka nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Pierwszą czynnością nowego pełnomocnika było dopiero złożenie skargi kasacyjnej.

12 Na marginesie, odnosząc się do argumentacji o wprowadzeniu strony w błąd treścią przesłanego do niej pisma, którym doręczono jej wyrok wraz z uzasadnieniem, tut. Sąd zauważa, że kwestia czy strona w ten sposób została ewentualnie wprowadzona w błąd wykracza poza ramy niniejszego postępowania i będzie stanowić przedmiot badania w postępowaniu zapoczątkowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którego niniejsza sprawa nie dotyczy.

13 Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 popsa w zw. z art. 197 § 2 popsa orzekł jak w sentencji.