Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2016 r., I FZ 381/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2016 r., I FZ 381/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. [...] s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 129/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. [...] s.c. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 22 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił J. [...] s.c. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.

3 Jak zauważono w uzasadnieniu orzeczenia, w czerwcu 2013 r. wspólnicy spółki zawiesili prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej. Jednakże z art. 864 Kodeksu cywilnego wynika, że za zobowiązania skarżącej odpowiadają solidarnie jej wspólnicy. Z uwagi na powyższe Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej wspólników polegające na wezwaniu ich w trybie art. 255 Ppsa do przedstawienia oświadczeń oraz dokumentów źródłowych dotyczących ich sytuacji finansowej. Wspólnicy nie wywiązali się jednak z nałożonego na nich w ww. trybie obowiązku.

4 K. J. oświadczył, że jest osobą bezrobotną, tak jak i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona. Wspólnik wyjaśnił, że utrzymuje się z oszczędności oraz pomocy rodziny, nie wskazując jednak konkretnych kwot uzyskiwanych z tytułu ww. pomocy, ani danych świadczących o tym, że udzielający pomocy jest w stanie faktycznie alimentować inne osoby. Podobne wysokość oszczędności nie jest Sądowi znana, gdyż jedynie ogólnie wspólnik powołał się na pokrywanie z nich potrzeb życiowych. Przedstawienie powyższych informacji jest tym bardziej istotne, gdy uwzględni się, że wspólnik utrzymuje się pozostając bez pracy.

5 Podobnie R. G. nie dopełnił starań, aby w sposób zupełny przedstawić swoją sytuację finansową. Za mało prawdopodobną Sąd uznał okoliczność, że utrzymuje się on jedynie z kwoty 75 euro stanowiącej dietę za działalność społeczną oraz z pomocy siostry w zakresie mieszkaniowym. Uzyskując tak niskie dochody nie korzysta bowiem jednocześnie z pomocy społecznej i utrzymuje rachunek bankowy, którego prowadzenie kosztuje miesięcznie 40 zł. Jak ponadto wynika z przedstawionych danych, wspólnik ten posiada majątek w postaci udziałów w trzech spółkach prawa handlowego, przy czym tylko jedna ze spółek jest w likwidacji. Wspólnik nie wyjaśnił jaka jest wartość posiadanych przez niego udziałów, nie wskazał również, aby nie miał prawa do rozporządzania nimi, czy też by udziały te zostały zajęte przez organ egzekucyjny.

6 Ponadto wspólnicy nie złożyli żadnych wyjaśnień, czy w okresie poprzedzającym wniesienie skargi posiadali jakikolwiek majątek, a jeżeli tak to jaki i jak nim zadysponowali.

7 W związku z powyższym Sąd odmówił przyznania prawa pomocy uwagi na uchylenie się wspólników od przedstawienia pełnej informacji pozwalającej ocenić zasadność przedmiotowego wniosku.

8 W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia podkreślono, że ubiegająca się o udzielenie pomocy spółka od ponad trzech lat nie prowadzi działalności gospodarczej na skutek działań zabezpieczających i egzekucyjnych organu kontroli skarbowej. Również wobec wspólników skarżącej spółki cywilnej prowadzone jest (bezskutecznie) postępowanie egzekucyjne. Mimo że doszło do zajęcia kont bankowych spółki (wspólników), nie wyegzekwowano żadnych kwot. Wskazuje to, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy odmowa przyznania prawa pomocy powoduje naruszenie prawa do sądu.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 W zażaleniu strona skarżąca w dalszym ciągu podkreśla swoją trudną sytuację majątkową nie bacząc na to, że twierdzenie to wymaga weryfikacji przez Sąd w postępowaniu wpadkowym dotyczącym przyznania prawa pomocy i że ochrona prawa do sądu, którą ma realizować wskazana instytucja, przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 Ppsa poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (post. NSA z 12 stycznia 2015 r., I FZ 474/14, CBOSA).

11 Strona akcentuje, że wnioskodawcą nie są wspólnicy, a spółka cywilna, która od ponad trzech lat nie prowadzi działalności gospodarczej. To trafne spostrzeżenie nie podważa jednak żądania przedstawienia sytuacji majątkowej samych wspólników, zważywszy na treść przywołanego wyżej art. 864 Kodeksu cywilnego, statuującego solidarną odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania.

12 Sytuacja majątkowa wspólników bezspornie nie została zaś przez nich wyjaśniona. W zaskarżonym postanowieniu szczegółowo wykazano nieścisłości oraz brak precyzji w oświadczeniach wspólników, a także braki w dokumentacji źródłowej. W szczególności zwrócono uwagę na brak dokładnego określenia kwot uzyskiwanych z pomocy rodziny oraz wartości posiadanych oszczędności (K. J.), czy też m.in. brak danych odnośnie do wartości posiadanych udziałów w spółkach prawa handlowego (R. G.); nie złożono także żadnych wyjaśnień odnośnie do aktywów wspólników z okresu poprzedzającego wniesienie skargi.

13 Wskazane zastrzeżenia Sądu odnośnie do rzetelności udzielonej informacji skwitowano w zażaleniu lakonicznym twierdzeniem, że zajęcie kont bankowych spółki (wspólników) nie doprowadziło do wyegzekwowania żadnych kwot. Wbrew przekonaniu strony nie może to być jedyna podstawa przyjęcia ustalenia o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, zwłaszcza gdy nie jest realizowane wezwanie do przedstawienia wyczerpujących wyjaśnień obrazujących stan finansów spółki i jej wspólników.

14 Za trafną należy w związku z powyższym uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że strona uchyliła się od przedłożenia dokumentów i oświadczeń umożliwiających poczynienie stosownych ustaleń w zakresie jej sytuacji materialnej, co stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy (por. np. post. NSA z 8 listopada 2006 r., II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007/4/79).

15 Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.