Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2014 r., I FZ 31/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2014 r., I FZ 31/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 293/12 w zakresie odmowy zmiany prawomocnego postanowienia tegoż Sądu z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 stycznia 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 17 stycznia 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

3 W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w prawomocnym postanowieniu z 11 grudnia 2012 r. WSA w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uiścił wówczas wpis od skargi w kwocie 3.374 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z 22 maja 2013 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podobnie jak za pierwszym razem wskazał, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem 375 zł brutto, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, przy czym wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, nie posiada oszczędności. Jedyny jego majątek stanowi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30 milionów złotych.

4 Sąd pierwszej instancji zauważył, że zakres i treść ponownego wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód skarżącego, jak i składniki jego majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego, powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku. Ponadto WSA podkreślił, że skarżący w niniejszej sprawie po prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy uiścił samodzielnie wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem. Ponadto skarżący jest reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Te okoliczności dodatkowo świadczą zdaniem WSA o niewiarygodności skarżącego przy przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej oraz o tym, że skarżący mimo deklarowanych przez siebie niewielkich dochodów, jest w stanie znaleźć źródło tych wydatków.

5 W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący ponownie przedstawił swoją sytuację i nie zgodził się z oceną tej sytuacji dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Podniósł również, że matka jego dziecka zgodziła się na tymczasowe zawieszenie nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio.

9 W związku z tym, że w ponownym wniosku nie powołano żadnej nowej okoliczności, a zwłaszcza takiej, która mogłaby zmienić kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie nie było konieczności ponownego wzywania strony o udokumentowanie jej sytuacji w zakresie zmian. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Stwierdzone różnice w powoływanych przez wnioskodawcę okolicznościach mogą zostać uznane za nieistotne. Jednak jeśli analiza powtórnie złożonego wniosku nie pozwala na jednoznaczne konkluzje w tym zakresie (np. jeśli podane przez wnioskodawcę dane są niewystarczająco precyzyjne dla oceny ich znaczenia w kontekście możliwości zastosowania art. 165 p.p.s.a.) sąd powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 508/12, LEX nr 1239240). W niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakąkolwiek zmianę swojej sytuacji, nie było więc potrzeby wezwania strony o przedłożenie dodatkowej dokumentacji. W istocie bowiem dodatkowe źródła informacji o sytuacji strony byłyby przydatne, gdyby strona wskazała na zmianę okoliczności w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został już prawomocnie rozstrzygnięty.

10 W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak wykazania konkretnych okoliczności wiąże się z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decydowała, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Składając ponowny wniosek strona nie podała żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jej sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do poprzednio złożonego wniosku, a jednocześnie nie wskazała, aby jej sytuacja uległa zmianie od tamtego czasu. Również w zażaleniu skarżący nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotnie zmieniające jego sytuację. Jak więc trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, nie zaistniała więc przesłanka zmiany prawomocnego orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a.

11 Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.