Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r., I FZ 273/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r., I FZ 273/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. LTD z siedzibą w Bułgarii na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 137/18 odrzucające skargę D. LTD z siedzibą w Bułgarii na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 27 listopada 2017 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 137/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę D. LTD w Bułgarii na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 27 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów.

3 W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że pismem z dnia 3 grudnia 2017 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 5 lutego 2018 r., pismem z dnia 13 lutego 2018 r., pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

4 Powyższe zarządzenie doręczono w trybie doręczenia zastępczego (po dwukrotnym awizowaniu w dniach 23 lutego 2018 r. i 5 marca 2018 r.) na adres pełnomocnika podany w skardze. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie nie została przez adresata podjęta w terminie 14 dni od dnia pierwszego awiza. W związku z powyższym nastąpił zwrot przesyłki do WSA, co dokumentuje załączona do akt sprawy koperta adresowana do strony skarżącej (k. 20 akt sądowych). Przesyłkę pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 9 marca 2018 r.

5 Uzasadniając postanowienie o odrzuceniu skargi, WSA przypomniał, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., powinna między innymi czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te określa art. 46 P.p.s.a., według którego do pisma dołączyć należy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (§ 3). Wymóg ten znajduje potwierdzenie w art. 37 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Stosownie natomiast do art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty.

6 W rozpoznawanej sprawie, wobec niemożności doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wezwania do usunięcia braków formalnych w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., zostało ono pozostawione na okres 14 dni w placówce pocztowej. Jak wynika z druku zwrotnego potwierdzenia odbioru, zawiadomienie o złożeniu korespondencji skierowanej do pełnomocnika skarżącej, zgodnie z adnotacją dokonaną przez doręczyciela, nastąpiło w dniu 23 lutego 2018 r. Powtórne awizo zostało dokonane 5 marca 2018 r. Nieodebranie przez pełnomocnika skarżącej przesyłki w terminie 14 dni od dnia pierwszego awizo skutkowało, na mocy art. 73 P.p.s.a., dokonaniem doręczenia zastępczego korespondencji w ostatnim dniu tego terminu, tj. uznaniem skutku doręczenia wezwania pomimo faktycznego niepodjęcia przesyłki pocztowej przez adresata. Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Skoro pierwsze zawiadomienie o złożeniu wezwania wraz z informacją o możliwości jego odbioru we właściwej placówce pocztowej nastąpiło w dniu 23 lutego 2018 r., to od tej daty rozpoczął bieg 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i § 3 P.p.s.a. Ostatni dzień skutecznego doręczenia pisma nastąpił w dniu 9 marca 2018 r., zatem siedmiodniowy termin upłynął z dniem 16 marca 2018 r. W zakreślonym terminie braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. W tym stanie rzeczy WSA w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., skargę odrzucił.

7 Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie od powyższego postanowienia, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniu WSA zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 73 P.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, że doszło do skutecznych prób doręczenia pełnomocnikowi wezwania do usunięcia braków formalnych, co doprowadziło do przyjęcia, że przedmiotowe wezwanie doręczono w trybie zastępczym i że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie.

8 W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik spółki wskazał, że od kilku miesięcy awiza pozostawiane przez listonoszy w jego kancelarii nie zawierają numeru przesyłki, na co pełnomocnik zwracał już uwagę w urzędzie pocztowym. Wydawanie przesyłek następuje poprzez wskazanie adresu osoby odbierającej. We wskazanym okresie pełnomocnik odbierał listy, lecz przedmiotowe pismo zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych nie zostało mu wydane. Naruszenie zasad doręczenia wynikających z prawa pocztowego, w szczególności poprzez pominięcie rubryki przeznaczonej do wpisania numeru przesyłki i powodującej brak możliwości zindywidualizowania przesyłki, wyłącza możliwość uznania, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego wynikającego z art. 73 P.p.s.a. Skarżąca, po otrzymaniu numeru przesyłki z BOI w P., złożyła reklamację dotyczącą przesyłki. W załączeniu do zażalenia przedłożono zawiadomienia niezawierające numerów przesyłek.

9 Pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. pełnomocnik nadesłał opis pisma Poczty Polskiej z dnia 22 maja 2018 r., otrzymanego w odpowiedzi na złożoną reklamację. W piśmie tym Biuro Wsparcia Klientów Poczty Polskiej, w związku z sygnalizowaną sprawą, przeprosiło za zaistniałą sytuację i poinformowało, że przeprowadzono z pracownikiem rozmowę służbową przypominającą ogólnie obowiązujące zasady przy sporządzeniu zawiadomień na awizowane przesyłki.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie strony opiera się na usprawiedliwionych podstawach, przez co należało je uwzględnić. W opinii NSA na gruncie niniejszej sprawy odrzucenie skargi było bowiem przedwczesne.

12 Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych (vide wyrok NSA z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 2755/17, Lex nr 2501043), brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej.

13 Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pisma z dnia 22 maja 2018 r. wynika, że na wniosek pełnomocnika spółki przeprowadzono procedurę reklamacyjną, uniemożliwiającą skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania.

14 Aby sąd administracyjny mógł prawidłowo zastosować instytucję prawną doręczenia zastępczego muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki: 1) przesyłka musi zostać zaadresowana na wskazany przez stronę skarżącą adres; 2) przesyłka musi być dwukrotnie awizowana z jednoczesnym pozostawieniem zawiadomienia w skrzynce oddawczej lub drzwiach mieszkania, biura lub innego pomieszczenia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy; 3) przesyłka musi być przechowywana przez operatora pocztowego łącznie przez okres 14 dni.

15 Z akt sprawy wynika, że sąd I instancji skierował przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi na prawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach 23 lutego i 5 marca 2018 r. (k. 20 akt sądowych). Na potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, o czym w dniu 23 lutego 2018 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłka ta pozostawała w placówce pocztowej przez okres 14 dni, a następnie została zwrócona do WSA w Poznaniu. Biorąc jednak pod uwagę wskazane w zażaleniu okoliczności dotyczące braku możliwości odbioru przesyłki przez jej adresata ze względu na wadliwie wypełnione przez pracownika Poczty Polskiej awizo (brak zindywidualizowanego numeru przesyłki), należy przyjąć, że w sprawie zachodzą podstawy do obalenia domniemania faktycznego wynikającego z art. 73 P.p.s.a. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 550/14 (Lex nr 1460094), jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej.

16 Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wezwania do uzupełnienia braków skargi należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej spółki, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP) – por. postanowienie NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt I FZ 256/18 (CBOSA). Dodatkowo, jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., II OSK 1817/13; CBOSA).

17 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., wobec czego - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - należało orzec jak w sentencji.