Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2014 r., I FZ 220/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2014 r., I FZ 220/14

Sentencja

1 I FZ 220/14 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1629/13 odmawiające przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Zaskarżonym postanowieniem z 22 kwietnia 2014 r., I SA/Wr 1629/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

3 2.1. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podano, że skarżąca we wniosku wskazała, iż obecnie ma na utrzymaniu całą rodzinę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Podała, że mieszka wspólnie z rodzicami i bratem. Rodzice chorują, brat uczęszcza do liceum. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku – nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.

4 Do rozpoznania przedmiotowego wniosku przyjęte zostały dane z dokumentów, które strona przedłożyła do spraw I SA/Wr 1624-1632/13 za pismem z dnia 14 lutego 2014 r. Wynika z nich, że z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała w 2012 r. przychód o wartości 1.312.420,80 zł i zysk w kwocie 36.732 zł. W czwartym kwartale 2013 r. wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła 254.365 zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą 4.486,27 zł. Kwota ta obejmuje opłaty za media, abonament telewizyjny i ratę kredytu hipotecznego, która wynosi 3.100 zł. Na rachunku bankowym za ostatnie pół roku nie odnotowano żadnych operacji.

5 2.2. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

6 2.3. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza.

7 3.1. Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącej przyznawania prawa pomocy w zakresie całkowitym

8 Jak zauważono w motywach tego orzeczenia, w obecnej chwili skarżąca prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Świadczą o tym nie tylko dane z zeznania podatkowego za 2012 r. (przychód powyżej 1.000.000 zł), ale również z deklaracji VAT-7, z której wynika, że kwartalna sprzedaż towarów i usług wynosi ponad 250.000 zł. Fakt, że jednocześnie dochód jest niewielki, pozostaje dla oceny możliwości płatniczych skarżącej bez większego znaczenia.

9 Zauważono ponadto, że skarżąca nie podała wydatków na wyżywienie czteroosobowej rodziny i zakup środków higieny, a więc pozycji związanych z podstawowymi potrzebami socjalnymi. Co za tym idzie, wartość miesięcznych wydatków powinna być znacznie wyższa niż podana kwota 4.486,27 zł. Potwierdza powyższe, że nawet jeśli skarżąca odnotowała stratę z działalności gospodarczej (nie podano w urzędowym formularzu żadnych wartości w zakresie dochodów), to fakt ten nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Wymierna jest tutaj natomiast wartość wynikająca z deklaracji VAT-7, gdyż wskazuje na wysokość obrotów z prowadzonej działalności.

10 Jeśli zaś chodzi o brak odnotowanych operacji na rachunku bankowym, to przy uwzględnieniu kwot z deklaracji VAT-7 uznać należy, że działalność gospodarcza strony jest prowadzona z pominięciem tego rachunku, którego wydruk został przedłożony.

11 W świetle powyższych danych sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca była w stanie poczynić oszczędności na opłacenie kosztów postępowania, przy czym dotyczy to obciążenia wynikającego ze wszystkich zawisłych w sądzie spraw (skarżąca obowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w kwocie łącznej 13.377 zł).

12 Mając powyższe na uwadze, sąd pierwszej instancji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

13 4.1. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.

14 Skarżąca podniosła, że obecna sytuacja materialno-bytowa jej oraz jej rodziny nie daje jej możliwości zdobycia środków finansowych na ponoszenie kosztów postępowania. Wskazała, że zysk netto z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł za 2012 r. 36.732 zł, a za 2013 r. 40.531 zł. Wskazała też, że dużym obciążeniem jest spłata kredytu hipotecznego, przy czym w koszcie tym partycypują dziadkowie płacąc 2.000 zł miesięcznie.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 5. Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

17 6. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się już oceną stanu majątkowego skarżącej w oparciu o ten sam stan faktyczny, co w sprawie niniejszej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2014 r. I FZ 252/14, 253/14, 254/14).

18 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający zażalenie w sprawie niniejszej w pełni podziela przedstawione tam wnioski.

19 7. Trafnie wyjaśnił przy tym sąd pierwszej instancji, że kwota dochodu wykazanego w zeznaniach podatkowych nie jest jedynym ani wyłącznie relewantnym źródłem wiedzy o rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy będącego przedsiębiorcą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., I FZ 302/13). Dochód w podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest bowiem wbrew przekonaniu skarżącej tą samą kategorią co zysk w ujęciu ekonomicznym i nie przedstawia per se jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Jak zasadnie zauważono w zaskarżonym postanowieniu, "istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów".

20 Nie sposób więc, jak tego chce skarżąca, skoncentrować się tylko na jednym z wyżej wskazanych elementów obrazujących jej aktywa. Nie można zwłaszcza tracić w tym kontekście z pola widzenia wysokich przychodów skarżącej (w 2012 r. 1.312.420,80 zł, a w 2013 r. 806.053,01 zł), jak i obrotów uzyskiwanych w działalności gospodarczej (w czwartym kwartale 2013 r. 254.365 zł). Jak zauważył sąd pierwszej instancji, świadczy to o prowadzeniu przedsiębiorstwa relatywnie dużych rozmiarów, co oznacza z kolei, że skarżąca powinna była wygospodarować środki na zabezpieczenie swoich interesów w postępowaniu sądowym.

21 8. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem pogląd, że przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, z bieżącej działalności lub zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., II GZ 42/13).

22 9. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje również okoliczność, że według oświadczenia skarżącej jej dziadkowie w istotnym zakresie (2.000 zł) partycypują w jej bieżących wydatkach (spłata kredytu hipotecznego), odciążając domowy budżet.

23 10. Prawidłowo zatem sąd pierwszej instancji skonstatował, biorąc pod uwagę także wysokość wpisów od skarg w innych sprawach skarżącej zawisłych przed sądem pierwszej instancji, że przedstawiony przez skarżącą stan majątkowy nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sama skarżąca w rozpoznawanym środku zaskarżenia akcentuje, że z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła zysk, zarówno w 2012 r., jak i w 2013 r. Skarżąca sama wskazuje też na osoby (członków rodziny), które w pierwszej kolejności powinny pomóc jej w ewentualnym poniesieniu ciężarów prowadzonego postępowania, przed przerzucaniem tego ciężaru na pozostałych podatników. Powyższe, a przede wszystkim prowadzenie działalności gospodarczej w rozmiarach wielokrotnie przewyższających wysokość przewidywanych kosztów postępowania (przede wszystkim wpisów sądowych), wyklucza zatem możliwość przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie może być bowiem o mowy o wykazaniu w powyższych okolicznościach, podstawowej przesłanki tj. niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – por. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

24 Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym pogląd, że zwolnienie od kosztów w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wobec osób żyjących w ubóstwie lub w tak trudnej sytuacji materialnej, że bez większych wątpliwości można przyjąć, że taka osoba nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012 r. s. 736). Natomiast z całą pewnością w przedmiotowej sprawie skarżąca tego stanu rzeczy nie wykazała.

25 11. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalił zażalenie skarżącej.