Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r., I FZ 210/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r., I FZ 210/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Kuratora Sądowego – A. Z. ustanowionego dla E. Spółki z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1406/22 oddalające wniosek Kuratora Sądowego – A. Z. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1406/22 o orzeczenie o wynagrodzeniu kuratora w sprawie ze skargi E. Spółki z o.o. z siedzibą w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. E. Spółka z o.o. z siedzibą w G. (dalej: jako Skarżąca, Spółka), reprezentowana przez ustanowionego kuratora sądowego A.Z. (dalej: jako Kurator) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 października 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2018 r.

3 Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1406/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. W toku rozprawy Sąd poinformował Kuratora o braku podstaw do przyznania mu wynagrodzenia. Zdaniem Sądu powyższe wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 106/17.

4 Pismem z dnia 5 kwietnia 2023 r. ustanowiony dla Skarżącej Kurator wniósł o uzupełnienie wyroku z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1406/22 o orzeczenie o wynagrodzeniu Kuratora w postępowaniu według norm przepisanych powiększonego o podatek VAT.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1406/22 oddalił wniosek Kuratora. Sąd wyjaśnił, że w sprawie brak jest podstawy prawnej, w oparciu o którą wojewódzki sąd administracyjny mógłby przyznać wynagrodzenie kuratorowi, a w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 106/17 i przepisu art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynagrodzenie powinien ustanowić - sąd rejestrowy.

6 2. Na postanowienie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1406/22 Kurator sądowy złożył zażalenie, w którym wniósł o: "uchylenie zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie o kosztach kuratora w tym wynagrodzeniu w postępowaniu przed w/w Sądem wg norm przepisanych powiększonego o podatek VAT którego kurator jest płatnikiem jako licencjonowany doradca restrukturyzacyjny oraz wypłacenie wynagrodzenie kuratora z Skarbu Państwa", względnie "przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku". Uzasadniając środek zaskarżenia Kurator, odwołując się do postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Gd 928/19, wywiódł, że jego wynagrodzenie powinno być wypłacone przez Skarb Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

7 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

8 3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

9 3.2. W niniejszej sprawie sporne jest to, czy kuratorowi sądowemu, wynagrodzenie z tytułu reprezentowania Spółki w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku powinien przyznań ten Sąd, czy Sąd który ustanowił kuratora. W zaskarżonym postanowieniu opowiedziano się za tym, że to Sąd rejestrowy, który ustanowił kuratora jest właściwy do wypłaty wynagrodzenia kuratorowi i do tego stanowiska przychyla się Naczelny Sąd Administracyjny.

10 Kurator sądowy został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk Północ w Gdańsku VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego sygn. akt [....] z dnia 30 stycznia 2020 r. na wniosek organu podatkowego - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku, na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm. – dalej: k.c.) w zw. z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Umocowanie Kuratora zostało rozszerzone do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Tak przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, a okoliczności i podstawa prawna powołania Kuratora nie są kwestionowane w zażaleniu. Nadto, w świetle dostępnej tut. Sądowi "Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców KRS Spółki (nr ....)" Kurator został upoważniony w szczególności "do powołania organu upoważnionego do reprezentacji spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji", "do reprezentowania spółki także w postępowaniach należących do właściwości organów podatkowych".

11 Z powyższego wynika więc, po pierwsze, że Kurator został ustanowiony na wniosek organu podatkowego realizowany w związku z art. 138 § 3 Ordynacji podatkowej, czyli w sytuacji gdy osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów. Po drugie, że Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił (art. 42 § 1 k.c.); Kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu (art. 42 § 2 k.c.); jest zobowiązany do niezwłocznego podjęcia czynności zmierzających do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji (art. 42 § 3 k.c.); wykonuje ponadto – za zezwoleniem sądu rejestrowego – czynności zmierzające do nabycia i zbycia przedsiębiorstwa lub oddania przedsiębiorstwa do czasowego korzystania, a także nabycia i zbycia oraz obciążenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości (art. 42 § 4 k.c.).

12 Biorąc zatem pod uwagę zakres obowiązków Kuratora, wykraczających poza postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a także działanie Kuratora pod nadzorem sądu i dokonywanie określonych czynności tylko za zezwoleniem sądu, stwierdzić należało, że w takim przypadku zastosowanie powinien mieć przepis art. 179 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wskazano w nim bowiem, że wynagrodzenie kuratorowi przyznaje organ państwowy, który go ustanowił, czyli w rozpoznawanej sprawie sąd rejestrowy.

13 W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji trafnie powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 106/17, zgodnie z którą o wynagrodzeniu należnym kuratorowi ustanowionemu na wniosek organu podatkowego na podstawie art. 42 k.c. w związku z art. 138 § 3 Ordynacja podatkowa orzeka sąd rejestrowy, który go ustanowił i określił jego kompetencje. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi podstaw, aby od tego stanowiska uchwałodawczego na kanwie przypadku tej sprawy odstąpić. Zwłaszcza, przy dostrzeżeniu, że Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku VII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt [...] przyznał Kuratorowi sądowemu wynagrodzenie oraz zwrot wydatków (karta 51 akt sądowych). Przyznanie z kolei w niniejszej sprawie wynagrodzenia Kuratorowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku mogłoby doprowadzić do orzeczenia w przedmiocie w którym Sąd rejestrowy już rozstrzygał, bądź będzie rozstrzygał.

14 3.3. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) oddalił zażalenie.