Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2017 r., I FZ 197/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2017 r., I FZ 197/17

Tekst

TEZY

1 Z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. s.c. M. P., Z. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 954/16 w sprawie ze skargi P. s.c. M. P., Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 23 września 2016 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

3 Decyzją z 23 lipca 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w R. dokonał względem P. s.c. M. P., Z. P. rozliczenia w podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r. w sposób odmienny od zadeklarowanego przez Spółkę.

4 Decyzją z 23 września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

5 Na decyzję DIS Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji. W treści skargi określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 0,00 zł. Uzasadniając przyjętą wartość Spółka wskazała, że korekta rozliczeń w sierpniu 2009 r. miała charakter czysto techniczny, gdyż była skutkiem zmian dokonanych we wcześniejszym okresie rozliczeniowym. W lipcu 2009 r. DUKS, zamiast nadwyżki zadeklarowanej przez Spółkę, określił wobec niej zaległość podatkową. Z kolei w sierpniu 2009 r., nie kwestionując żadnej transakcji, DUKS dokonał wyłącznie "przeliczenia" zobowiązania, czego efektem było określenie zaległości podatkowej.

6 Przewodniczący Wydziału WSA na mocy zarządzenia z 25 listopada 2016 r., I SA/Rz 954/16 określił wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę 34.917 zł, a następnie zarządzeniem z 30 listopada 2016 r. wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu. Wpis stosunkowy od skargi został ustalony w wysokości 1.048,00 zł na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

7 Spółka, działająca za pośrednictwem pełnomocnika - adwokata, złożyła na zarządzenie z 30 listopada 2016 r. zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie oraz o określenie wpisu w wysokości 100 zł, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

8 Zażalenie oparła na zarzutach rażącego naruszenia:

9 - art. 216 i art. 218 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", poprzez przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż podana w skardze pomimo niezakwestionowania w żaden sposób określenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanego przez Spółkę, w szczególności nieokreślenia wartości przedmiotu zaskarżenia w innej wysokości niż wskazana w skardze;

10 - art. 220 § 1 zd. 2 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i art. 231 Ppsa oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia, poprzez określenie wpisu i wezwanie do jego uiszczenia w wysokości nieznajdującej oparcia w obowiązujących przepisach.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

12 Zażalenie jest zasadne.

13 Analizę wniesionego środka odwoławczego należy rozpocząć od stwierdzenia, że pierwszy z postawionych w nim zarzutów dotyczył zaistniałych, zdaniem Spółki, uchybień proceduralnych, których dopuścił się WSA. Podnosząc naruszenie art. 216 i art. 218 Ppsa Spółka wskazała, że Przewodniczący nie zakwestionował, w prawnie przewidzianej formie, podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, a mimo to przyjął inną wartość, która następnie stanowiła punkt wyjścia do obliczenia wpisu stosunkowego od wniesionej skargi. Powyższy zarzut Spółka rozwinęła w uzasadnieniu zażalenia, w którym wskazała, że nie została poinformowana o tym, iż podana przez nią wartość została zakwestionowana. Spółka nawiązała przy tym do stanowiska wyrażonego w jednym z orzeczeń NSA (postanowienie z 6 maja 2014 r., I GZ 101/14, publ. CBOSA), w którym wskazano, że w sytuacji, gdy rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż wskazana w skardze, zarządzenie Przewodniczącego wydane w trybie art. 218 Ppsa powinno być opatrzone stosownym uzasadnieniem.

14 Podzielając, po części, zastrzeżenia żalącej się Spółki należy wskazać, że w procedurze sądowoadministracyjnej podanie wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny każdego pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty (art. 215 § 1 Ppsa). W niniejszej sprawie skarga Spółki była objęta wpisem stosunkowym (liczonym od wartości przedmiotu zaskarżenia), a zatem treść tego środka zaskarżenia musiała czynić zadość obowiązkowi wskazanemu w powołanym przepisie.

15 Zgodnie z art. 218 Ppsa Przewodniczący Wydziału może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. W niniejszej sprawie Przewodniczący nie zarządził tego dochodzenia od razu ustalając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 34.917 zł. Zważywszy natomiast na treść art. 16 § 3 Ppsa, powyższa czynność decyzyjna przyjęła formę zarządzenia przewodniczącego wydziału WSA.

16 Wbrew stanowisku Spółki, podana przez nią wartość przedmiotu zaskarżenia została zatem zakwestionowana, jednakże nie w trybie dochodzenia, o którym mowa w art. 218 Ppsa, lecz wyłącznie w wyniku jej sprawdzenia, o czym również stanowi ten przepis.

17 Nie mniej jednak w stanie faktycznym tej sprawy WSA dopuścił się uchybień proceduralnych, które spowodowały, że wniesione zażalenie okazało się zasadne. Wydając bowiem kolejne zarządzenie, wzywające do uiszczenia wpisu w kwocie 1.048 zł, Przewodniczący wydziału ograniczył się do wskazania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty, tj. § 1 pkt 2 rozporządzenia. Zdaniem NSA w składzie niniejszym, było to działanie niewystarczające, albowiem Spółka, na podstawie treści doręczonego jej zarządzenia, nie mogła poznać motywów, którymi kierował się wskazany powyżej organ procesowy.

18 Należy bowiem zauważyć, że Spółka w skardze nie dość, iż wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 0 zł to również przedstawiła argumentację, która, w jej ocenie, przemawiała za prawidłowością określonej przez nią kwoty. Przewodniczący Wydziału WSA winien zatem uzasadnić zarządzenie, wydane na podstawie art. 220 § 1 Ppsa, wzywające do uiszczenia wpisu w taki sposób, aby zarówno Spółka, jak i NSA w postępowaniu odwoławczym, mogły odnieść się merytorycznie do zaprezentowanego stanowiska. Innymi słowy, Przewodniczący Wydziału WSA powinien w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu wskazać jaką wartość przedmiotu zaskarżenia przyjął i jakie były tego powody. Samo wskazanie podstawy prawnej obliczenia wpisu nie wyjaśniało bowiem, dlaczego wartość przedmiotu zaskarżenia podana i uzasadniona w skardze została zakwestionowana. W ocenie NSA, było to tym bardziej istotne, że Spółce służyło, stosownie do art. 227 § 1 Ppsa, prawo do wniesienia zażalenia od tego zarządzenia, w którym, jak wynika z akt sprawy, nie kwestionowała sposobu obliczenia wpisu (stosownie do odpowiedniego przepisu rozporządzenia), lecz kwotę stanowiącą punkt wyjścia do tych obliczeń.

19 NSA w składzie orzekającym w tej sprawie wpadkowej stoi na stanowisku, że z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.

20 Z powyższych względów NSA uznał wniesione zażalenie za zasadne stwierdzając zarazem, że przed wskazaniem przez Przewodniczącego Wydziału WSA przyczyny zakwestionowania podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia przedwczesne byłoby badanie, czy wpis w niniejszej sprawie został ustalony w prawidłowej wysokości.

21 Z tych powodów NSA, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.

22 NSA nie mógł natomiast na tym etapie postępowania uwzględnić wniosku Spółki o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, gdyż taki wniosek, zgodnie z art. 209 Ppsa, jest rozstrzygany w orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniach, o których mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Będzie to zatem kwestia do rozstrzygnięcia w przyszłym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a nie w niniejszym postanowieniu, które odnosi się wyłącznie do kwestii incydentalnej, tj. kontroli legalności zarządzenia określającego wysokość wpisu i wzywającego stronę do jego uiszczenia.