Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., I FZ 157/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., I FZ 157/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1206/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do sierpnia 2015 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić termin do wniesienia skargi.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1206/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił L. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w J. (dalej zwana "skarżącą spółką") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 29 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2014 r. do sierpnia 2015 r.

3 2. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka pismem z 9 stycznia 2017 r. wniosła skargę na powyższą decyzję. Następnie pełnomocnik skarżącej spółki pismem z 24 lutego 2017 r. wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia. Uzasadniając wniosek podał, że pracownik sekretariatu, która wcześniej wielokrotnie adresowała tego typu przesyłki otrzymała polecenie wysłania skargi jaka miała być złożona w imieniu skarżącej spółki na adres Izby Skarbowej w W. Tymczasem pracownica na skutek omyłki pisarskiej błędnie, zamiast na adres Izby Skarbowej w W., wysłała przedmiotową skargę na adres Sądu, nie zważając na sformułowanie zawarte w nagłówku skargi, które mówi że skarga jest wnoszona do Sądu za pośrednictwem tego organu. Pełnomocnik skarżącej spółki wyjaśnił ponadto, że 17 lutego 2017 r. uzyskał informację z pisma Sądu o tym, że skarga została przekazana do właściwego organu.

4 3. Sąd I instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu przyjął, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej spółki okoliczności, które były przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi na zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, nie stanowiły o braku jego winy. Stanowisko takie było tym bardziej, w ocenie sądu I instancji, uzasadnione ze względu na zawodowy charakter działalności pełnomocnika powodujący, że jego odpowiedzialność obejmowała działania tych wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód, w tym również pracownika sekretariatu przy pomocy którego złożył w niniejszej sprawie skargę.

5 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji zarzucając naruszenie:

6 - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej zwana w skrócie "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") w związku z art. 166 tej ustawy poprzez wydanie postanowienia z pominięciem istotnego dowodu znajdującego się a aktach sprawy w postaci "Procedury administracyjnej LTCA", podczas gdy przedstawiony dokument dowodził braku winy pełnomocnika skarżącej spółki i powinien stanowić przedmiot oceny sądu I instancji, który niniejszy dowód zupełnie pominął, przez co należy przyjąć, że postanowienie nie zostało wydane na podstawie całych akt sprawy;

7 - art. 141 § 4 w związku z art. 166 w związku z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez całkowite pominięcie w postanowieniu oceny podnoszonych przez pełnomocnika skarżącej spółki okoliczności braku winy, w tym dowodu w postaci "Procedury administracyjnej LTCA", przez co sąd I instancji błędnie uznał, że pełnomocnik skarżącej spółki nie dołożył należytej staranności w zapewnieniu nadzoru nad prawidłowością adresowania przesyłek;

8 - art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy z okoliczności niniejszej sprawy jak również przywołanych przez sąd I instancji oraz skarżącą spółkę orzeczeń wynika, że nie ponosi ona winy w niedokonaniu czynności w terminie;

9 - art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 166 w związku z art. 86 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uzasadnienie postanowienia w sposób wewnętrznie sprzeczny, gdyż sąd I instancji z jednej strony przyjął, że pełnomocnik nie musi adresować wszystkich kopert z drugiej jednak opisuje, że prawidłowy nadzór powinien de facto wiązać się ze sprawdzeniem każdej koperty a co pozbawia sensu zatrudniania pracowników administracyjnych.

10 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 5.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

12 5.2. Okolicznością bezsporną na gruncie tej sprawy pozostawało to, że zaskarżona do sądu I instancji decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z 29 grudnia 2016 r. została doręczona za pośrednictwem ePuap 11 stycznia 2017 r. i że skarga została nadana za pośrednictwem poczty 10 lutego 2017 r. a więc w ostatnim dniu terminu przewidzianego do wniesienia skargi. Jednakże, co było istotne, skarga została złożona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wpłynęła do tego Sądu 13 lutego 2017 r. Następnie została zarejestrowana pod numerem [...] i przekazana 15 lutego 2017 r. Dyrektorowi Izby Skarbowej w W.

13 5.3. Odnotować w tym miejscu należy, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r., na tle przepisu art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrwalony był pogląd, że wniesienie skargi bezpośrednio do sądu nie jest podstawą do jej odrzucenia, gdyż nie jest to "inna przyczyna niedopuszczalności skargi" w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ze względu na zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), a zwłaszcza na wynikający z niej wymóg reagowania każdego organu procesowego na skierowane do niego żądanie, także w przypadku swojej niewłaściwości, sąd administracyjny powinien przesłać skargę właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania jej biegu.

14 O zachowaniu ustawowego, trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, decydowała wówczas data wysłania skargi przez sąd do właściwego organu administracji publicznej, przy czym – z uwagi na doniosłe dla strony skutki procesowe (przesłanie skargi przez sąd właściwemu organowi po upływie terminu skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – czynności tej należało dokonać niezwłocznie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 651/08 oraz z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II FSK 1489/07, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

15 W obowiązującym natomiast od 1 czerwca 2017 r. stanie prawnym zasada powyższa uległa zmianie, gdyż do art. 53 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dodano § 4. W myśl tego przepisu, termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyłał skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi. Przepis ten jednak, z uwagi na przyjętą w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 935), zasadę prawa międzyczasowego, nie ma zastosowania do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Do tych spraw stosuje się bowiem przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym.

16 Powyższe przesądzało o tym, że sąd I instancji zasadnie ustalił, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin ten upływał bowiem w dniu 10 lutego 2017 r. i wprawdzie tego dnia przesyłka zawierająca skargę została nadana na adres Sądu za pośrednictwem poczty, ale przekazano ją właściwemu organowi 15 lutego 2017 r., więc już po jego upływie.

17 5.4. Przystępując w tych warunkach do oceny zarzutów podniesionych w zażaleniu należy co do zasady zgodzić się ze stanowiskiem sądu I instancji, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym i że obciążają go zaniedbania pracownika sekretariatu, przy pomocy którego dokonuje czynności procesowej.

18 W art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena uprawdopodobnienia braku winy podlega zawsze ocenie sądu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i przy tej ocenie należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).

19 Należy mieć na uwadze to, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W szczególności, w ramach tej oceny należy mieć na uwadze rodzaj błędu, który doprowadził do uchybienia terminu. Przy ocenie przesłanek podanych przez stronę dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze ocenę stopnia zawinienia pełnomocnika w zakresie zadań, do których został powołany ustawą, jak też realizacją konstytucyjnie chronionego prawa do sądu. Na znaczenie prawa do sądu w kształtowaniu rozumienia instytucji przywrócenia terminu wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 644/07 (dostępne w CBOSA) .

20 5.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, w której skarga do sądu administracyjnego została prawidłowo sporządzona, a tylko z powodu oczywistej omyłki pracownika kancelarii w zaadresowaniu przesyłki, skargę wysłano na adres sądu zamiast na adres organu, który wydał zaskarżoną decyzję, można przyjąć, że brak winy strony w uchybieniu terminu został uprawdopodobniony.

21 Skarżąca spółka, co należy podkreślić, powierzając pełnomocnikowi prowadzenie sprawy nie dokonała błędu w wyborze, ponieważ pełnomocnik wykonał wszystkie czynności prawidłowo. Z akt sprawy wynikało bowiem, że wszystkie czynności dokonywane przez pełnomocnika skarżącej spółki, które mógł skontrolować i na realizację których miał wpływ, zostały wykonane z zachowaniem standardów profesjonalizmu. W nagłówku skargi z 9 stycznia 2017 r. został prawidłowo oznaczony przez pełnomocnika zarówno adresat: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie [...]", jak też tryb wnoszenia skargi: "za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W. [..].". Bezspornym też pozostaje, że czynność adresowania koperty, jak też wysłania przesyłki pod wskazany adres, których sposób wykonania był precyzyjnie oznaczony w petitum skargi wykonywał pracownik kancelarii, a pełnomocnik nie brał w nich bezpośrednio udziału.

22 5.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi wiązałaby się dla strony z dolegliwym skutkiem w postaci odrzucenia skargi i pozbawieniem jej prawa do sądu zagwarantowanego Konstytucją (art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P). Biorąc pod uwagę fakt, że skarga została nadana w terminie, a na kopercie widnieje prawidłowe oznaczenie sądu i adresata w związku z tym popełniony przez pracownika kancelarii błąd należało potraktować jako oczywistą omyłkę pisarską, która uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi.

23 5.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.