Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r., I FZ 136/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r., I FZ 136/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie z dnia 28 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 866/09, w przedmiocie odmowy zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2010 r. odmawiającego P. M. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 października 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. i 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 28 marca 2011 r., sygn. akt. I SA/Lu 866/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 14 maja 2010 r. o odmowie przyznania P. M. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

3 Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 14 grudnia 2010 r. skarżący P. M. wystąpił o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Był to kolejny wniosek w tym przedmiocie a poprzedni został oddalony prawomocnym postanowieniem z dnia 14 maja 2010 r. Występując po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy skarżący, podobnie jak uprzednio, oświadczył, że ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie mieszkania, leczenie i wyżywienie wyczerpują kwotę otrzymywanej renty, przy czym należy mieć na względzie, że z mieszkania korzysta również jego żona, w związku z czym winni ponosić wspólnie koszty jego utrzymania. Jednocześnie działalność gospodarcza, którą prowadzi, przynosi co miesiąc stratę w kwocie ponad 6000,00 zł., przy czym strata ta ma być – według strony – finansowana ze środków ze sprzedaży towarów, za nabycie których uiszcza cenę z odroczonym terminem płatności. Sąd nie kwestionując, że możliwość uiszczania należności za towary w odroczonym terminie może stanowić w części źródło finansowania działalności gospodarczej, uznał, że taki rodzaj finansowania nie jest w stanie pokryć pełnej straty. Oznaczało to, że skarżący musiał mieć inne, nieujawnione we wniosku źródła finansowania. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) strona obowiązana jest przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie wszelkie środki pieniężne poza środkami koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Do środków koniecznego utrzymania skarżącego nie można zaś zaliczyć przychodów z działalności gospodarczej przeznaczanych na zapłatę za nabycie towarów handlowych. Przeznaczenie części przychodów, o których mowa, na pokrycie kosztów sądowych spowodowałoby wprawdzie czasowe ograniczenie rozmiarów działalności gospodarczej skarżącego, lecz - w świetle jego wyjaśnień – nie zagraża uszczerbkiem w jego koniecznym utrzymaniu. Sąd zauważył również, że na rachunku bankowym, prowadzonym w X. Bank na nazwisko żony skarżącego, według stanu na dzień 10 stycznia 2011r. pozostawała kwota 5727,66 zł., przy czym z przedstawionych wyciągów z wynika, że na rachunek ten wpływa renta skarżącego. Jednocześnie zaś z dokumentów tych nie wynika, aby środki na nim gromadzone były wykorzystywane na bieżące utrzymanie skarżącego i jego żony. Jeszcze, więc w dacie sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, posiadali środki finansowe wystarczające na uiszczenie należnych kosztów sądowych, które to środki nie były środkami koniecznego ich utrzymania.

4 Reasumując Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie mógł uiścić kosztów sądowych, w tym w wpisu od skargi kasacyjnej, a tym samym, aby zachodziła zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 14 maja 2010 r. 2. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono naruszenie art. 165 u.p.p.s.a., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na błędnym uznaniu, że nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Nadto zarzucono sprzeczność dokonanych przez Sąd ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału odnośnie jego sytuacji materialnej, polegającą na uznaniu, że dysponuje środkami finansowymi przekraczającymi środki przeznaczone na pokrycie koniecznych kosztów utrzymania.

5 W zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

6 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a. zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał, obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wobec faktu, że jest to kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych a prawomocnym postanowieniem z dnia 14 maja 2010 r. poprzedni został oddalony, Sąd miał również obowiązek ustalić, czy sytuacja majątkowa i rodzina skarżącego uległa w tym okresie takiej zmianie, która zgodnie z treścią art. 165 u.p.p.s.a uzasadniałaby zmianę tego orzeczenie.

8 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. W zaskarżonym postanowieniu szczegółowo, wnikliwie i rzetelnie w oparciu o dostępne dokumenty rozważono wszelkie okoliczności, także te podnoszone przez skarżącego, pozwalające na ustalenie rzeczywistej aktualnej jego sytuacji. Rozważania te znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w logicznych i precyzyjnych wywodach zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia. Sąd uwzględnił przy tym zarówno kwestie związane z uzyskiwanymi przez skarżącego dochodami jak też z ponoszonymi wydatkami związanymi z koniecznymi kosztami utrzymania. Przedmiotem tych rozważań były również, wskazywane przez niego niekorzystne efekty prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał na środki zgromadzone na koncie w X. Banku, jako te zasoby, z których mogą zostać poniesione koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony, skoro środki te nie były wykorzystywane na bieżące ich utrzymanie. Bez znaczenia w tym wypadku pozostaje fakt, że konto to prowadzone jest na nazwisko żony. Bezsporne, bowiem jest, że na koncie tym gromadzone są również należności skarżącego np. z tytułu renty. Ustaleniom takim nie sprzeciwia się fakt istniejącej rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącym i jego żoną. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza, bowiem stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, jak choćby przepisu art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie, zaś z jego treścią oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił i możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W świetle powyższych okoliczności zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, aby bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny nie mógł uiścić kosztów sądowych w tym należnego wpisu od skargi kasacyjnej, a tym samym, aby w jego sytuacji zaszła zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę prawomocnego orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.