Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., I FZ 120/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., I FZ 120/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Op 451/12 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi B.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 10 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 451/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił B. W. przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

3 Sąd I instancji w pierwszej kolejności przypomniał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 153 zł od wniesionej skargi, strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

4 Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej P.p.s.a.).

5 Rozpoznając wniesiony przez skarżącą sprzeciw, postanowieniem z dnia 2 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. sprzeciw odrzucił, gdyż jego wniesienie nastąpiło z uchybieniem ustawowego, siedmiodniowego terminu, przewidzianego na złożenie tego środka zaskarżenia.

6 W związku z uprawomocnieniem się tego postanowienia, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 r. zobowiązał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 23 listopada 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi poprzez opłacenie wpisu w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

7 Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. skarżąca z uwagi na trudną sytuację materialną zwróciła się do o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty.

8 Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę B. W. ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w ustawowym terminie. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż siedmiodniowy termin określony w art. 220 § 1 P.p.s.a. dla obowiązku opłacenia skargi jest terminem ustawowym, nie może być skracany, ani przedłużany. Jego uchybienie powoduje w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. konieczność odrzucenia skargi. Skarżąca w wymaganym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 25 czerwca 2013 r. wpisu nie uiściła. Natomiast uiszczenie przez nią wpisu od skargi po upływie tego ustawowego terminu, a więc dopiero w dniu 8 lipca 2013 r., nie niweczy wynikającego z art. 220 § 3 P.p.s.a. skutku w postaci odrzucenia skargi.

9 Pismem nadanym w dniu 6 sierpnia 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie jest jej znana procedura sądowoadministracyjna, a od początku postępowania utrudnia jej się uzyskanie pomocy fachowego pełnomocnika w celu wypełnienia wniosków. Podała, iż w chwili otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu nie posiadała odpowiednich środków finansowych, w związku z czym zwróciła się do tut. Sądu o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty. Przyczyną natomiast uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, jak wskazała skarżąca, było przekonanie, iż złożony przez nią wniosek o rozłożenie wpisu na raty spowoduje wstrzymanie biegu tego terminu do czasu rozpoznania jej wniosku.

10 Sąd I instancji, oceniając złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu, wskazał, że powołane przez nią argumenty nie mogły wywrzeć oczekiwanego skutku. Sąd uznał bowiem, że nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu. Sąd wyjaśnił przy tym, że skarżąca była prawidłowo i w sposób jasny informowana o czynnościach, do jakich wykonania została zobowiązana w związku ze złożoną przez nią skargą. Ponadto występując ze skargą do sądu administracyjnego skarżąca winna liczyć się z odrębnością procedury i mając na względzie otrzymane wezwanie, zasięgnąć chociażby telefonicznej informacji co do skutków wniosku o rozłożenie na raty w sekretariacie Wydziału I lub w Wydziale Informacji Sądowej.

11 Za uwzględnieniem wniosku, zdaniem Sądu, nie przemawiały także argumenty skarżącej, że z powodu jej trudnej sytuacji materialnej konieczne było złożenie wniosku o rozłożenie wpisu na raty, co z kolei było przyczyną uchybienia terminu do wniesienia wpisu. Sytuacja materialna skarżącej była badana w toku postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy i w postanowieniu referendarza z dnia 19 marca 2013 r. nie dopatrzono się takiej sytuacji materialnej skarżącej, która uniemożliwiałaby pokrycie kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, iż skarżąca ostatecznie zdołała uiścić kwotę należnego wpisu, pożyczając w tym celu środki od innych osób. Skarżąca nie wskazała natomiast żadnych przeszkód, które uniemożliwiłyby jej uzyskanie tych pożyczek w takim czasie, by możliwe było dokonanie terminowej wpłaty kwoty wpisu. Zdaniem Sądu, skarżąca, w celu dochowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, winna była zadbać o to, by zgromadzić odpowiednią kwotę, zwłaszcza, że wiedzę o wysokości wpisu podjęła już w dniu 10 grudnia 2012 r., kiedy odebrała pierwsze wezwanie do uiszczenia wpisu. Co najmniej od tego czasu skarżąca winna była się liczyć z koniecznością uiszczenia wpisu, w razie gdyby wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie odniósł skutku.

12 W złożonym zażaleniu skarżąca wniosła m.in. o uchylenie powyższego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu zażalenia, podobnie jak we wniosku o przywrócenie terminu, wskazała, że nie posiada wiedzy prawniczej i nie jest jej znana procedura sądowoadministracyjna, a od początku postępowania utrudnia jej się uzyskanie pomocy fachowego pełnomocnika w celu wypełnienia wniosków. Podała, iż w chwili otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu nie posiadała odpowiednich środków finansowych, w związku z czym zwróciła się o rozłożenie na raty kwoty wpisu, ewentualnie w przypadku odmowy wniosła o wyznaczenie nowego terminu wpłaty. Przyczyną natomiast uchybienia terminu do uiszczenia wpisu, jak wskazała skarżąca, było przekonanie, że złożony przez nią wniosek o rozłożenie wpisu na raty spowoduje wstrzymanie biegu tego terminu do czasu rozpoznania jej wniosku. Ponadto zwróciła uwagę, że w chwili wezwania do uiszczenia wpisu nie dysponowała środkami finansowymi, które pozwoliłyby wypełnić zalecenie sądu. Wyjaśniła również, że bezskutecznie próbowała uzyskać niezbędne informacje drogą telefoniczną.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze treść złożonego zażalenia, należy na wstępie zaznaczyć, że przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. W toku niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia, w tym przypadku postanowienia z dnia 23 sierpnia 2013 r. nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym jest zatem ocena legalności zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zatem ustalenie, czy przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena wniosku strony o przywrócenie terminu była prawidłowa.

15 Dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia w tym zakresie istotne są przepisy art. 86 ust. 1 i nast. P.p.s.a., które regulują instytucję przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. We wniosku stronna powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).

16 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadną należało uznać argumentację Sądu I instancji zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Słusznie Sąd I instancji wyjaśniał, że nieznajomość przepisów prawa nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w dochowaniu terminu zwłaszcza w sytuacji, kiedy skarżąca była prawidłowo i w sposób jasny informowana o czynnościach, do jakich wykonania została zobowiązana w związku ze złożoną przez nią skargą (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08; czy wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 153/97; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dotyczyły to zarówno wezwania do uiszczenia wpisu, jak i procedury związanej z przyznaniem stronie prawa pomocy. Nie można zatem w tym zakresie przyjąć, że strona nie została pouczona przez sąd w stopniu, który pozwalałby jej odnaleźć się w wszczętym przez nią postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nieuzasadnione były również oczekiwania strony co do następstw prawnych złożonego przez nią wniosku o rozłożenia wpisu sądowego od skargi na raty, czy odroczenia jego płatności, skoro przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości, a zarazem strona nie została błędnie poinformowana przez Sąd I instancji o skutkach podjęcia takiej czynności.

17 Sąd I instancji ponadto zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącej była badana w toku postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu referendarza z dnia 19 marca 2013 r. nie dopatrzono się takiej sytuacji materialnej skarżącej, która uniemożliwiałaby pokrycie kosztów postępowania. A zatem w chwili wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu, jak i w momencie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu sytuacja finansowa skarżącej była oceniana z uwzględnieniem stanowiska referendarza z postanowienia z dnia 19 marca 2013 r., co przekładało się również na treść zaskarżonego postanowienia.

18 Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można było zatem uznać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.