Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., I FZ 11/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., I FZ 11/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 744/21 odrzucające skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 22 października 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 744/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 marca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, wyjaśniając, że z akt podatkowych wynika, że zaskarżona decyzja została wysłana do Ł. B. na adres [...], wskazany w pełnomocnictwie szczególnym oraz w pismach pełnomocnika - adw. Ł. B.. Przesyłka ta została nadana w Urzędzie Pocztowym W. w dniu 2 kwietnia 2021 r. Z adnotacji na przesyłce wynika, iż z powodu niemożności doręczenia pismo pozostawiono do dyspozycji adresata na okres 14 dni w placówce pocztowej K. 12 w dniu 8 kwietnia 2021 r., o czym zawiadomienie umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej. Po raz drugi przesyłka została awizowana w dniu 16 kwietnia 2021 r., po czym wobec nie podjęcia w terminie, w dniu 23 kwietnia 2021 r. została zwrócona nadawcy. Powyższe okoliczności wynikają także z treści zawiadomienia Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 sierpnia 2021 r., stanowiącego odpowiedź na skargę z dnia 30 lipca 2021 r. Tym samym w ocenie sądu zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 150 O.p. z dniem 22 kwietnia 2021 r., bowiem z tym dniem upływał czternastodniowy termin od daty pierwszego awizowania (art. 150 § 4 O.p.). Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał więc skarżącej spółce, przy uwzględnieniu treści art. 83 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), w dniu 24 maja 2021 r. Skarga została zaś nadana w urzędzie pocztowym 20 lipca 2021 r., to jest po upływie terminu. Wobec powyższego sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., skargę odrzucił.

3 Pełnomocnik spółki zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie:

4 - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie decyzji;

5 - art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny;

6 - art. 144 § 5 O.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że skuteczne było doręczenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 marca 2021 r. w formie tradycyjnej korespondencji doręczonej za pośrednictwem Poczty Polskiej, podczas gdy z przepisu tego wynika obowiązek doręczenia pism profesjonalnemu pełnomocnikowi w formie elektronicznej;

7 - art. 150 O.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, podczas gdy pełnomocnikowi nie pozostawiono awizo informującego o miejscu i czasie, w jakim należało odebrać przesyłkę, jak również przesyłka nie została wydana w dniu 22 kwietnia 2021 r.

8 W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.

11 W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia, nie zbadał jednak znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwa dla adw. Ł. B. (k. 17, tom I akt administracyjnych sprawy). Sąd stwierdził natomiast, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 150 § 4 O.p. W opinii NSA okoliczność prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 31 marca 2021 r. wymaga dokonania dodatkowych ustaleń przez sąd wojewódzki.

12 Przypomnienia wymaga, że art. 144 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, dalej w skrócie: O.p.) w brzmieniu ukształtowanym ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1649 z późn. zm.), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., ustanawia zasadę, wedle której doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Stosownie natomiast do art. 152a § 1 O.p. (który utracił moc 5 października 2021 r.) w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyłał na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające określone w tym przepisie informacje o możliwości i warunkach odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Z uregulowaniami tymi koreluje art. 138c § 1 O.p., który obliguje m.in. do tego, by pełnomocnictwo udzielone adwokatowi, radcy prawnemu lub doradcy podatkowemu zawierało jego adres elektroniczny. Zgodnie zaś z art. 144 § 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie wysyłki decyzji: Jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą.

13 Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie podkreśla, że przepisy regulujące dokonywanie doręczeń przez organy administracji publicznej, w tym organy administracji podatkowej, pełnomocnikowi strony, mają przede wszystkim charakter gwarancyjny (por. m.in. wyroki: z 29 maja 2018 r., sygn. II GSK 3336/17 i z 15 września 2020 r., sygn. II GSK 3929/17; postanowienie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III FZ 584/21). Niewątpliwym celem takiej regulacji jest ochrona interesów strony, która wskutek braku znajomości prawa potencjalnie może być narażona na konsekwencje niewłaściwego działania czy zaniechania. Wprowadzenie regulacji służącej podwyższeniu sprawności i uproszczeniu postępowania poprzez dokonywanie doręczeń profesjonalnym pełnomocnikom za pomocą środków komunikacji, nie zwalnia organów podatkowych z podstawowych obowiązków działania na podstawie prawa (art. 120 O.p.), w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1 i 2 O.p.), dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O. p.), a przy tym zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 § 1 O. p.).

14 Mając na względzie podniesiony przez pełnomocnika zarzut, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy weźmie pod uwagę rozważania doktryny i judykatury dotyczące interpretacji pojęcia "adresu elektronicznego" na gruncie omawianej regulacji i konsekwencje jego wskazania lub braku wskazania w pełnomocnictwie oraz podjęcia ewentualnych działań w tym zakresie przez organ podatkowy.

15 Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

16 Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu I instancji.