Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2016 r., I FSK 856/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2016 r., I FSK 856/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi G. Sp. z o. o. w P. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt I FSK 7/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej G. sp. z o. o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt I SA/Po 809/14 odrzucającego skargę G. sp. z o. o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. oddala skargę o wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

2 1. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.

3 1.1. Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Po 809/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi G. Sp. z o.o. w P. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 26 czerwca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. odrzucił skargę.

4 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 25 lipca 2014 r. Spółka, reprezentowana przez prezesa zarządu L.I., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 czerwca 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia 31 października 2013 r., określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do października i grudzień 2008 r.

5 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. KRS-u, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Próbę doręczenia stronie Skarżącej odpisu powyższego zarządzenia na wskazany w skardze adres podjęto dwukrotnie, tj. w dniach 11 września 2014 r. (pierwsze awizo) i 19 września 2014 r. (powtórne awizo). Pismo nie zostało przez Spółkę podjęte w terminie 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce oddawczej pierwszego awiza, w związku z czym w dniu 27 września 2014 r. nastąpił zwrot przesyłki do Sądu, co dokumentuje załączona do akt sprawy koperta adresowana do strony skarżącej (k. 34 akt sąd.). Do dnia 15 października 2014 r. – tj. dnia wydania postanowienia - brak formalny skargi nie został usunięty.

6 2. Skarga kasacyjna.

7 2.1. Spółka wniosła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 73 P.p.s.a. poprzez uznanie, że Spółka nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi z dnia 25 lipca 2014 r., a podstawą tego uznania była okoliczność, iż doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło skutecznie w trybie tzw. doręczenia zastępczego na podstawie art. 73 P.p.s.a., w sytuacji, gdy oba awiza przedmiotowego wezwania nigdy nie zostały złożone w oddawczej skrzynce pocztowej Spółki – a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

8 W odpowiedzi na zapytanie Sądu o wynik postępowania reklamacyjnego u operatora pocztowego pełnomocnik Spółki przesłał przy piśmie z 12 marca 2015 r. kopię pisma operatora z 27 listopada 2014 r. (k. 70 akt sąd.), z którego wynika, że według wyjaśnień listonosza, 11 września 2014 r. podjął on próbę doręczenia przedmiotowej przesyłki i z uwagi na niezastanie adresata ani innych osób uprawnionych do odbioru pisma pozostawił stosowne zawiadomienie w skrzynce pocztowej. Z kolei 19 września 2014 r. sporządzono powtórne zawiadomienie przekazane do doręczenia w tym samym dniu. Listonosz oświadczył, że otrzymane zawiadomienia doręcza na bieżąco. W dniu 27 września 2014 r. nastąpił zwrot przesyłki do Sądu. Spółka przedstawiła ponadto kopie swoich pism z 5 i 10 marca 2015 r., skierowanych do operatora i zawierających wnioski o podjęcie dalszych czynności wyjaśniających w sprawie doręczenia przedmiotowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi.

9 3. Rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji.

10 3.1. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie sygn. akt I FSK 7/15 oddalił skargę kasacyjną.

11 Wskazał, że z przedstawionych wyjaśnień operatora pocztowego (pismo z 27 listopada 2014 r.) wynika, że potwierdza on poprawność ustaleń wynikających z akt sprawy, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia, tj. że zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono Spółce w trybie art. 73 P.p.s.a., pozostawiając dwukrotnie (w dniach 11 i 19 września 2014 r.) informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do podważenia – wyłącznie w oparciu o oświadczenie strony o nieotrzymaniu awiza – domniemania wynikającego ze znajdującej się w aktach sprawy, prawidłowo opisanej, zwróconej do Sądu przesyłki z zarządzeniem w zakresie wskazanego braku formalnego. Na kopercie z przesyłką widnieją pieczęcie operatora pocztowego ze wskazaniem ww. dat awizacji pisma, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacja o umieszczeniu w skrzynce oddawczej adresata zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej (k. 34 akt sąd.). Dokument ten stanowi urzędowe poświadczenie próby doręczenia przesyłki pocztowej i pozostawienia informacji o jej złożeniu w placówce pocztowej. Konsekwencją powyższego było przyjęcie w ślad za Sądem pierwszej instancji, że doręczenie wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (KRS-u) nastąpiło 25 września 2014 r., zgodnie z art. 73 § 1 i 4 P.p.s.a., wobec czego termin do dokonania tej czynności procesowej upływał z dniem 2 października 2014 r.

12 We wskazanym terminie wspomniany brak formalny skargi nie został usunięty, z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stosownie do art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.

13 4. Skarga o wznowienie postępowania.

14 Spółka na podstawie art. 270 oraz art. 273 § 2 P.p.s.a. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. sygn. akt I FSK 7/15 żądając:

15 1) uchylenia wskazanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu późniejszego wykrycia okoliczności faktycznej, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy, a na którą Strona skarżąca nie mogła skutecznie się powołać w poprzednim postępowaniu;

16 2) rozpoznania sprawy, uchylenia ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd;

17 3) zasądzenie na rzecz strony Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego w obu instancjach oraz postępowania wznowieniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych.

18 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

19 Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie.

20 5.1. Podstawą skargi o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15), jest art. 273 § 2 P.p.s.a. stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

21 5.2. Jak trafnie stwierdzono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r. (sygn. akt II OZ 250/10), przesłanka o której mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. dotyczy takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które:

22 - po pierwsze, istniały w poprzednim postępowaniu, tj. istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie,

23 - po drugie, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania,

24 - po trzecie, mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia Sądu,

25 i wreszcie,

26 - po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, a więc nie były one znane stronie.

27 Wymogi określone w art. 273 § 2 P.p.s.a. muszą być spełnione łącznie.

28 5.3. Rozważając kwestie objęte hipotezą art. 273 § 2 P.p.s.a. należy pamiętać o istocie wznowienia postępowania jako swoistej instytucji procesowej. Wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie Sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu.

29 5.4. Pogląd taki utrwalony jest zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 3 września 2004 r., OSK 446/04, (ONSAiWSA 2005/1/13; wyrok z dnia 5 maja 2005 r., OSK 1345/04, LEX nr 168046; wyrok z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04, LEX nr 176988), jak i w doktrynie (por. A. Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II ).

30 Podobny pogląd prezentuje Sąd Najwyższy na gruncie art. 403 § 2 k.p.c. – odpowiednik art. 273 § 2 P.p.s.a. w postępowaniu cywilnym (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNC 1969/12/208; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. I CO 1/68, OSNC 1969/2/36; orzeczenie z dnia 11 lipca 1959 r. III CO 13/59, OSN 1960, poz. 82; orzeczenie C. III 93/39, zamieszczone w opracowaniu J.J. Litauera i W. Święcickiego: Kodeks postępowania cywilnego 1947 r., s. 231)

31 5.5. Przechodząc do oceny trafności powołanej przez G. spółkę z o.o. podstawy wznowienia, tj. art. 273 § 2 P.p.s.a., stwierdzić należy, iż wskazany w skardze o wznowienie postępowania "nowy dowód" w postaci pisma operatora pocztowego z 2 kwietnia 2015 r. nie pozwala na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zgłoszono środek dowodowy, z którego strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

32 Powołane bowiem w skardze o wznowienie postępowania pismo operatora pocztowego z 2 kwietnia 2015 r. nie stanowi środka dowodowego, o jakim mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a., gdyż zostało ono sporządzone już po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15).

33 Tym samym, w odniesieniu do tego pisma z 2 kwietnia 2015 r. nie można mówić o późniejszym wykryciu środka dowodowego, który istniał w postępowaniu zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15), i który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła wówczas skorzystać.

34 5.6. W sprawie tej nie zachodzi też żadna okoliczność faktyczna, która mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

35 Wszystkie podniesione w skardze o wznowienie okoliczności były już bowiem podnoszone w skardze kasacyjnej rozstrzygniętej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15).

36 Jedynie na dodatkowy dowód ich zaistnienia, czyli twierdzenia o braku awizowania wezwania z sądu pierwszej instancji, wskazano pismo (jego treść) z 2 kwietnia 2015 r., sporządzone po prawomocnym orzeczeniu NSA z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15).

37 Jednak z treści tego pisma, wbrew stanowisku Strony skarżącej, nie wynika powyższa teza (braku awizowania wezwania z sądu pierwszej instancji).

38 Pismo to wskazuje, że z dokumentów będących w posiadaniu Poczty Polskiej S.A. oraz wyjaśnień listonosza wynika, że sporna przesyłka była awizowana w dniach 11 i 19 września 2014 r., a stosowne zawiadomienia pozostawiono w skrzynce oddawczej Spółki.

39 Końcowe stwierdzenie pisma, że jego autor "dopuszcza teoretyczną możliwość nieprawidłowości popełnionej przez listonosza polegającej na umieszczeniu zawiadomień w niewłaściwej skrzynce oddawczej bądź nie pozostawienie ich w ogóle" nie stanowi jakiegokolwiek dowodu, że fakty te rzeczywiście miały miejsce. Takie stwierdzenie nie jest też żadną okolicznością faktyczną, na której można się oprzeć w niniejszym postępowaniu.

40 5.7. Niezbitym bowiem dowodem w tej sprawie jest, że w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka, na której doręczyciel, zgodnie z wymogami art. 150 O.p., zaznaczył daty, w których informował w formie stosownych zawiadomień pozostawionych w skrzynce oddawczej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.

41 Tym samym spełnione zostały wymogi sformułowane w art. 150 O.p. pozwalające na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia określonej w przepisie § 4 art. 150 O.p. stanowiącym, że w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Domniemania tego Strona nie obaliła żadnym dowodem, ani w postępowaniu zakończonym prawomocnym orzeczeniem NSA z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 7/15), ani w niniejszym postępowaniu zainicjowanym skargą o wznowienie uprzedniego postępowania.

42 5.8. W tym stanie rzeczy – w sytuacji gdy w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła powołana przez stronę przyczyna z art. 273 § 2 P.p.s.a. - skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a.