Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2008 r., I FSK 752/07

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2008 r., I FSK 752/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Kołaczek Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Stanik (spr.) sędzia del. Tomasz Kolanowski Protokolant Marcin Wacławik po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 627/06 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 17 lipca 2006 r., [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjna, 2. zasądza tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz Kancelarii Adwokackiej, adwokata P. S. kwotę 237,60 zł (dwieście trzydzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy) wraz z należnym podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 21.12.2006 r., sygn. I SA/Bd 627/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Lecha K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17.07.2006 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 12.04.2006 r., w której odmówiono skarżącemu rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług.

3 Powyższy wyrok Sąd wydał na podstawie stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe. W tych ramach Sąd wskazał, że we wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami skarżący podał, iż przedmiotowe zaległości wystąpiły z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego.

4 Skarżący wyjaśnił, że zachorował na zapalenie mięśnia sercowego. Następnie uległ wypadkowi i doznał zwichnięcia kręgów szyjnych. Ponadto skarżący cierpi na wstrząśnienie błędnika po dotkliwym pobiciu. Wszystkie te dolegliwości spowodowały konieczność ciągłego zakupu sporej ilości lekarstw. Dodatkowo żona skarżącego straciła pracę. Dochody z prowadzonej działalności zmniejszały się z uwagi na powstanie silnej konkurencji na rynku produktów spożywczych w postaci sieci supermarketów T. czy R. Powyższe okoliczności zdaniem skarżącego uzasadniały przyznanie mu ulgi podatkowej, albowiem nie był on w stanie jednorazowo uregulować narosłych zaległości wobec budżetu państwa.

5 Organy podatkowe nie uwzględniły argumentacji skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej zaakcentował, że instytucja rozłożenia na raty zaległości określona w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie pozostawiono do uznania organu podatkowego. Organ odwoławczy stwierdził, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą muszą mieć na uwadze ryzyko, jakie wiąże się z prowadzoną działalnością. Ponoszenie odpowiedzialności za sposób prowadzenia działalności gospodarczej lub ewentualnie decyzję o jej likwidacji, jest jednym z przejawów ryzyka gospodarczego, którego ujemne skutki stanowią konsekwencję podejmowanych przez podatnika decyzji i nie mogą wpływać na zapłatę wymaganych należności budżetu państwa. Ponadto organ przypomniał, że skarżący decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 27.08.2003 r. uzyskał częściowe rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Skarżący z przyznanego układu ratalnego wywiązał się tylko w części. W związku z tym faktem w ocenie organu przyznanie skarżącemu kolejnej pomocy, mimo jego ważnego interesu, było nieuzasadnione.

6 W skardze do Sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jego zdaniem organy przy wydawaniu decyzji nie uwzględniły jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej.

7 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa".

9 W punkcie wyjścia swoich rozważań Sąd zaakcentował wyjątkowość instytucji rozłożenia na raty zaległości podatkowej jako wyłomu od zasady równości podatników i sprawiedliwości podatkowej. Wyjaśnił również, że użyty w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zwrot "ważny interes podatnika" jest określeniem nieostrym i podlega indywidualnej ocenie w odniesieniu do każdego podatnika. Co więcej, nawet stwierdzenie tej przesłanki nie obliguje organów do udzielenia ulgi, albowiem decyzja w tym zakresie pozostawiona została do ich uznania.

10 W świetle powyższych uwag Sąd doszedł do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie przekroczyły przyznanego im uznania. Sąd wskazał, że zaległość skarżącego jest następstwem okoliczności, na które skarżący miał bezpośredni wpływ i które były zależne od sposobu jego postępowania. Zaległość powstała bowiem w wyniku prowadzenia w okresie od 2002 r. do września 2005 r. przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi. Obroty w tym okresie ulegały systematycznie zwiększeniu. Zaś charakter prowadzonej przez niego działalności wiązał się z natychmiastową płatnością przez nabywcę wraz z doliczonym do ceny podatkiem VAT. Oprócz zaległości w podatku VAT skarżący posiada również zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.

11 Kontynuując swój wywód, Sąd podkreślił, że organy miały prawo odmówić skarżącemu ulgi, gdyż ustaliły, że nie wywiązał się on z wcześniej ustalonego planu ratalnego dotyczącego innej zaległości podatkowej. Skarżący nie ujawnił również swoich aktualnych możliwości majątkowych. Nie podał bowiem wysokości otrzymywanego zasiłku rehabilitacyjnego. W związku z tym w ocenie Sądu rozstrzygnięcie organów podatkowych mieściło się w ramach uznania administracyjnego.

12 Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną Lecha K., w której wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" popsa w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej przez nie uwzględnienie skargi chociaż zaskarżona do Sądu decyzja została wydana bez dokładnej analizy sytuacji finansowej skarżącego.

13 W uzasadnieniu do tak skonstruowanego zarzutu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd analizując sytuację finansową skarżącego, nie uwzględnił dochodu z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego czym naruszył art. 122 Ordynacji podatkowej. Organ nie posiadał bowiem całokształtu wiedzy na temat aktualnej sytuacji życiowej skarżącego. Nie mógł więc należycie ocenić, czy zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu oczekiwanej ulgi.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

15 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 10.06.2008 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej podtrzymał stanowisk tej strony na niniejszą sprawę.

16 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:

17 Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest.

18 Wobec takiej oceny w punkcie wyjścia zauważyć trzeba, że skarżący w skardze tej powołał się na podstawę kasacyjną określoną w pkt 2 art. 174 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "popsa", tj. na zarzutach kwalifikowanego naruszenia prawa procesowego. W tych ramach zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisu 145 § 1 pkt 1 lit c popsa, który powiązał z przepisem art. 122 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) podnosząc, że postępowanie podatkowe nie doprowadziło do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, determinowanego przepisem art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w zakresie koniecznym dla jej rozstrzygnięcia.

19 Aczkolwiek taka konstrukcja przedmiotowego zarzutu jest poprawna to jednak w ocenie tut. Sądu nie jest on uzasadniony.

20 Z treści oraz uzasadnienia przedmiotowego zarzutu wnosić wszak należy, że w ocenie wnoszącego przedmiotową skargę kasacyjną Sąd I instancji bezzasadnie usanował popełnione na etapie postępowania podatkowego uchybienia w zakresie gromadzenia i oceny materiałów dowodowych. Skonkretyzowano je przy tym wskazując wyłącznie na przepis art. 122 Ordynacji podatkowej. Przepis ten formułuje zaś jedną z generalnych zasad postępowania podatkowego, tj. zasadę prawdy obiektywnej.

21 Regulacja tego rodzaju ma zatem charakter ogólny. Prawodawca konkretyzuje ją bowiem w szeregu szczegółowych postanowień, pośród których wymienić w szczególności można przepisy art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Taki stan rzeczy sprawia tym samym, że wytykając wady postępowania w roztrząsanym zakresie wymagać należy, ażeby wnoszący skargę kasacyjną dokonał konkretyzacji zarzutów w ramach konkretnych, naruszonych w toku postępowania dowodowego, regulacji uściślających wspomnianą wyżej klauzulę generalną.

22 Na wymóg taki zwrócił zresztą uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 08.07.2005 r., sygn. I FSK 7/05 stwierdzając na tle podobnego przypadku, że "wskazanie w drodze kasacyjnej na naruszenie przepisów formułujących generalne zasady postępowania podatkowego, tj. zasadę praworządności, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz swobodnej oceny dowodów winny podlegać konkretyzacji o konkretne, naruszone w toku postępowania regulacje, uściślające wspomniane wyżej klauzule generalne" (System Informacji Prawnej LEX – Lex nr

23 173004).

24 Tymczasem w niniejszej sprawie konkretyzacji takiej nie dokonano.

25 Niezależnie od powyższej wady na zaprezentowaną wcześniej ocenę przedmiotowego zarzutu wpływ ma także i ta okoliczność, że trudno zasadnie twierdzić, iż na etapie postępowania podatkowego zaniedbano zebrania i oceny niezbędnych dowodów. Wniosek ten potwierdza zresztą argumentacja naprowadzona w przedmiotowej skardze na poparcie tegoż zarzutu, które w istocie rzeczy stanowi polemikę z wnioskami organów. Polemika taka sama w sobie jeszcze nie otwiera jednak drogi do zakwestionowania rzeczonych wniosków, o ile nie ujawni rażących błędów w procesie dochodzenia do nich. Z takim zaś stanem rzeczy w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia – na co Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę w motywach zaskarżonego wyroku.

26 Stąd też ocena skuteczności przedmiotowego zarzutu nie mogła być inna od zaprezentowanej na wstępie niniejszego wywodu.

27 Kierując się zatem powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, orzekł z mocy art. 184 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 242 tej ustawy oraz § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), jak w wyroku.