Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r., I FSK 667/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r., I FSK 667/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej N. P. z siedzibą w R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 15/13 odrzucającego skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej N. P. z siedzibą w R. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. i za styczeń 2011 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r., I SA/Rz 15/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej N. P. w R. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r.

3 Jak zauważono w motywach postanowienia, strona złożyła do [...] Urzędu Skarbowego w R. wnioski o zwrot podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. i za styczeń 2011 r. Organ pierwszej instancji postanowieniami z dnia 28 marca 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w tych sprawach i postanowienia te utrzymane zostały w mocy ww. postanowieniami Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 7 czerwca 2011 r.

4 Wyrokiem z dnia 22 września 2011 r. – po połączeniu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi na ww. postanowienia.

5 Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2012 r. I FSK 1991/11, uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 186 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej Ppsa. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd kasacyjny wskazał, że strona skarżąca nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług; stanowi oddział spółki jawnej K. S. Na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatnikiem jest spółka jawna, a nie jej oddział bądź zakład, nawet jeśli jest wpisany do Księgi Rejestrowej Niepublicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro strona jest oddziałem spółki jawnej, to w obrocie korzysta z podmiotowości tej spółki, a w rezultacie nie ma zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w rozumieniu art. 25 § 3 Ppsa. W związku z powyższym Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając istnienie przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 2 Ppsa i zobowiązując Sąd pierwszej instancji do oceny skargi w kontekście zastosowania art. 58 § 1 pkt 5 Ppsa.

6 Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając się związanym ww. orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 190 Ppsa, odrzucił zaskarżonym obecnie postanowieniem skargi strony, stosownie do ww. art. 58 § 1 pkt 5 ustawy, tj. w związku z okolicznością, że strona skarżąca nie posiada zdolności sądowej.

7 W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia (błędnie zatytułowanej zażalenie) wniesiono w szczególności o uchylenie zaskarżonego postanowienia, powołując zarzuty naruszenia art. 1 § 1-2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1, art. 134 § 1-2, art. 135, art. 145 pkt 1 lit. a i c, art. 170, art. 171, art. 178 i art. 190 Ppsa. W motywach skargi kasacyjnej zawarto obszerny wywód, w ramach którego strona skarżąca polemizuje w szczególności ze stanowiskiem zajętym w ww. wyroku NSA o sygn. I FSK 1991/11, wedle którego nie posiada ona podmiotowości prawnopodatkowej (na gruncie podatku od towarów i usług) i w związku z tym zdolności sądowej w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zwracając szczególną uwagę na związanie Sądu pierwszej instancji ww. wyrokiem NSA o sygn. I FSK 1991/11.

9 W kolejnym piśmie procesowym z dnia 18 marca 2013 r. strona skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

11 Trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji orzekał w warunkach związania ww. wyrokiem Sądu odwoławczego o sygn. I FSK 1991/11, co pociągało za sobą konieczność odpowiedniego sformułowania zarzutów kasacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem treści art. 190 Ppsa (s. 3 i n.). Zgodnie bowiem z tym przepisem, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

12 Należało w związku z powyższym wykazać, że wykładnia prawa dokonana przez NSA w ww. wyroku przestała być dla Sądu pierwszej instancji wiążąca z uwagi na zasadniczą zmianę stanu faktycznego lub prawnego sprawy albo też, że Sąd wojewódzki orzekł wbrew wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wszelkie bowiem zarzuty kasacyjne niebiorące pod uwagę postanowień ww. art. 190 Ppsa i zarazem sprowadzające się w sposób bezpośredni bądź pośredni do kwestii, które zostały już rozstrzygnięte ww. wyrokiem NSA o sygn. I FSK 1991/11, nie mogą zostać uznane za skuteczne; Sąd odwoławczy nie może poddać ich merytorycznej ocenie (por. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., II FSK 265/07, CBOSA).

13 W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek w środku odwoławczym powołano zarzut naruszenia omawianego przepisu, to argumentacja na jego poparcie wywiedziona nie koresponduje z treścią tego unormowania. Strona skarżąca nie wskazuje ani na zmianę stanu faktycznego lub prawnego sprawy, co czyniłoby wykładnię prawa dokonaną przez Sąd kasacyjny nieaktualną, ani na błąd Sądu pierwszej instancji polegający na nieuwzględnieniu stanowiska wyrażonego w ww. wyroku NSA o sygn. I FSK 1991/11.

14 Przeciwnie, strona dostrzega tę – niebudzącą w niniejszej sprawie wątpliwości – okoliczność, że Sąd pierwszej instancji przyjął wykładnię zgodną z wywiedzioną w ww. wyroku NSA o sygn. I FSK 1991/11, skoro kieruje swoją argumentację w istocie przeciwko temu ostatnio wymienionemu orzeczeniu. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej stanowi bowiem de facto polemikę z oceną prawną wywiedzioną w wyroku Sądu kasacyjnego; strona konsekwentnie (także w ww. piśmie procesowym z dnia 18 marca 2013 r.) usiłuje wykazać, że jest podatnikiem podatku od towarów i usług (art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług), a w rezultacie posiada zdolność sądową w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 25 § 3 Ppsa.

15 W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 190 Ppsa nie mógł odnieść pożądanego skutku. Zarazem z tych też względów omówienie pozostałych zarzutów należało uznać za bezprzedmiotowe, mając na względzie treść ww. przepisu w zw. z art. 183 § 1 Ppsa (związanie granicami skargi kasacyjnej).

16 Z tych powodów skargę kasacyjną należało oddalić, stosownie do art. 184 Ppsa.

17 Wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na to, że art. 203 i 204 Ppsa nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).