Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2010 r., I FSK 445/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2010 r., I FSK 445/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Fita, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 275/08 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1998 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w B. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 275/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. B. (dalej "Skarżący" lub "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 maja 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1998 r.

3 Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że decyzją z dnia 22 lutego 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B., po wznowieniu postępowania, na wniosek Skarżącego odmówił uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 06 października 2003 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 11 lipca 2003 r., w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1998 r.

4 Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji łamanie przez organ podatkowy przepisów art. 76 § 1, art. 76 a § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8. poz. 60, dalej "O.p.") oraz art. 7 i art. 77 Konstytucji RP. Powołał też na poparcie swojego stanowiska protokół Najwyższej Izby Kontroli Departamentu Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, na podstawie którego według Skarżącego można uchylić decyzję za 1998 r. Wniósł również o uchylenie decyzji organów podatkowych na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 O.p. z powodu ujęcia w decyzji z 06 listopada 2003 r. oraz w odpowiedzi na skargę z 12 grudnia 2003 r. stwierdzeń, które w jego ocenie były fałszywe.

5 W opinii organu odwoławczego analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje, aby w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W szczególności przesłanką do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej za miesiące 1998 r. nie może być stwierdzenie przez podatnika istnienia bądź nie, nadpłaty w latach 1999-2000. Twierdzenie to nie spełnia żadnej z przesłanek powyższego artykułu. Nie jest to również okoliczność mogąca mieć jakikolwiek wpływ na decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1998 r. Organ podatkowy wydając zaskarżoną decyzję oparł rozstrzygnięcie na podstawie obowiązujących przepisów Ordynacji podatkowej. Natomiast odnosząc się do art. 77 Konstytucji RP stwierdzono, iż decyzja z 06 października 2003 r. nie została wydana niezgodnie z prawem. W odniesieniu do powołanego przez Skarżącego protokołu Najwyższej Izby Kontroli, organ podatkowy stwierdził, że odmienna ocena okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia wznowienia postępowania. Odmienność ocen tego samego stanu faktycznego nie jest nową okolicznością, a tym bardziej nowym dowodem uzasadniającym uchylenie wcześniej wydanej decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 240 § l pkt 5 O.p.). Odnosząc się zaś do zarzutu ujęcia w decyzji z 06 listopada 2003 r. oraz w odpowiedzi na skargę z 12 grudnia 2003 r. stwierdzeń o "składaniu deklaracji podatkowych za 1998 r.", organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącego. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

6 Na ostateczną decyzję organu podatkowego Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący wskazał na naruszenie: art. 7 i art. 77 Konstytucji RP oraz art. 120, art. 122, art. 240 § 1 pkt 1 i art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Skarżący uznał, iż decyzje wydane w 2003 r., zarówno przez Urząd Skarbowy w S. jak i Dyrektora Izby Skarbowej w B., nie uwzględniają wyników Najwyższej Izby Kontroli w H. H. S.A. Z protokołu kontroli wynika, że za 1998 r. podatnik rozliczył się prawidłowo. Wyniki kontroli dotyczą bezpośrednio W. B. i są dla podatnika korzystne. Z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym nie ma żadnej informacji o kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli w H. H. S.A., co przemawia za tym, że Dyrektor Izby Skarbowej nie miał wiedzy o tej okoliczności. W przeciwnym wypadku, gdyby go znał, a nie uwzględnił w postępowaniu podatkowym, działałby niezgodnie z prawem (naruszył art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 1 O.p.), nie zastosował się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i wprowadził w błąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (wyrok z dnia 27 lutego 2004 r., sygn. akt SA/Bk 404/03). Nieuwzględnienie tego dowodu przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. narusza art. 240 § 1 pkt 5. Ponadto, umieszczenie w dokumentach organów podatkowych (decyzja Urzędu Skarbowego w S. oraz decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 2003 r.) informacji o składanych przez niego deklaracjach podatkowych VAT-7 za 1998 jest nieprawdą. Te informacje miały wpływ na wyrok sądowy z 2004 r. Powoływanie się na dowody, których nie było i nie ma, jest fałszem i zgodnie z art. 240 § 1 pkt 1 daje podstawę do wznowienia postępowania.

7 W odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze organ podatkowy podtrzymał stanowisko zajęte w decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że z treści wyniku kontroli przytoczonej przez Skarżącego w odwołaniu wynika, iż Najwyższa Izba Kontroli nie tyle dokonała odmiennych ustaleń w zakresie stanu faktycznego w porównaniu do ustaleń dokonanych przez organy podatkowe, ale dokonała odmiennej oceny prawnej tego stanu. Stwierdzono bowiem, iż przychody uzyskiwane przez Skarżącego należy uznać za przychody z działalności wykonywanej osobiście z art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z tego względu, ponieważ ustalenia te nie dotyczą stanu faktycznego, ale odnoszą się do oceny prawnej, bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 1 O.p. Ponadto, zdaniem Sądu trudno mówić o tym, że dokument w postaci protokołu kontroli dokonanej przez Najwyższą Izbę Kontroli w 2000 r. stanowił dowód mający wpływ na stan faktyczny w sprawie dotyczącej opodatkowania działalności Skarżącego w 1998 r. Dokument ten nie ma i nie mógł mieć żadnego wpływu na stan faktyczny zaistniały w 1998 r. Zdaniem Sądu za podstawę do wznowienia postępowania nie można uznać nowej, korzystnej interpretacji przepisów prawa, bowiem wykładnia przepisu prawa materialnego nie jest ani nową okolicznością faktyczną, ani nowym dowodem uzasadniającym wznowienie postępowania. Wskazał, że za nową okoliczność czy też dowód nie można uznać nowej interpretacji umowy i oceny jej skutków podatkowych przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli. Organy podatkowe oceną tą nie były związane. W dalszej kolejności Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, iż przesłanką do wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. za miesiące 1998 r. nie może być stwierdzenie przez podatnika istnienia bądź nie, nadpłaty w latach 1999-2000 oraz kwestia wzajemnego rozliczania nadpłat z zaległościami z 1998 r. Sąd I instancji uznał za niezasadny także zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Stwierdził, że zarówno decyzja jak też odpowiedź na skargę, nie były dowodami w postępowaniu podatkowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 Konstytucji Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy działał w granicach prawa i w zgodzie z prawem. Stąd też, zdaniem Sądu w odniesieniu do zaskarżonej decyzji i związanego z tym aktem działania organów podatkowych niezasadne jest roszczenie wynikające z art. 77 Konstytucji RP.

9 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

10 - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), poprzez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,

11 - art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedokonanie pełnej analizy prawnej i niekorzystanie ze wszystkich zgromadzonych dowodów,

12 - art. 145 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poprzez naruszenie prawa dającego podstawy do wznowienia postępowania.

13 W uzasadnieniu podniesionych zarzutów pełnomocnik Strony wskazał, że orzeczenie WSA narusza przepisy postępowania w sposób uzasadniający jego uchylenie. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że w opinii Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął dowód w postaci protokółu Najwyższej Izby Kontroli, przez co naruszył art. 141 § 4, polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także naruszył art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1, art. 194 § 1, art. 191 i art. 209 § 1 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszej kolejności pełnomocnik Strony wskazał, że Sąd I instancji nie sprawdził kwestionowanych przez Skarżącego dowodów w postaci deklaracji VAT-7, czy są one w aktach sprawy, nie zażądał od strony przeciwnej ich przedstawienia, przez co naruszył art. 134 § 1, "bo gdyby stwierdził, że materiał jest fałszywy, to na podstawie art. 135 § 1 pkt 1 lit. b), powinien uwzględnić skargę". W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 lit. b) p.p.s.a. Skarżący stanął na stanowisku, że brak w aktach sprawy protokołu Najwyższej Izby Kontroli jest złamaniem prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i Dyrektora Izby Skarbowej, a oświadczenie Dyrektora Izby Skarbowej, że go znał jest naruszeniem prawa, ponieważ go nie umieścił w aktach sprawy, przez co złamał art. 18 § 1 oraz art. 187 § 1, art. 194 § 1 i art. 191 O.p. Zdaniem Strony Sąd I instancji nie mając tego dowodu w aktach sprawy uznał protokół nie jako dowód w sprawie, ale jako nową interpretację umowy i oceny jej skutków podatkowych przeprowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli. Dalej pełnomocnik skarżącego dodał, że brak współdziałania Dyrektora Izby Skarbowej z Najwyższą Izbą Kontroli jest łamaniem prawa. Nieznajomość protokołu kontroli, lub jego ukrywanie narusza nie tylko przepisy ordynacji podatkowej, ale również art. 2 Konstytucji.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego skarga ta podlega oddaleniu.

17 W pierwszej kolejności należy podkreślić, że sposób redakcji rozpoznawanej skargi kasacyjnej może budzić wątpliwości w zakresie, spełnienia przez ten środek zaskarżenia wymogów formalnych. Zgodnie bowiem z art. 176 in fine p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że wymagania szczególne, określone w tym przepisie po wyrazie "oraz", są wymogami nieusuwalnymi, nie podlegającymi sanacji. W konsekwencji ich niedochowanie powoduje konieczność odrzucenia skargi kasacyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2004 r., OSK 570/04). Analizując środek odwoławczy w tym aspekcie wątpliwości zachodzą w zakresie wskazania przez autora skargi kasacyjnej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia oraz oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W petitum skargi kasacyjnej bowiem nie zawarto tych elementów. Dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zawarł zdanie: "W opinii skarżącego orzeczenie WSA narusza przepisy postępowania w sposób uzasadniający jego uchylenie". Dokonując interpretacji tego sformułowania, uwzględniono wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu, zgodnie z którą każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku. Wprawdzie nie oznaczono zakresu żądanego uchylenia, jednakże należy przyjąć, że przedmiotem zaskarżenia jest cały wyrok (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2004 r., FSK 409/04).

18 Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że rozpoznawany środek odwoławczy został oparty wyłącznie na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Autor środka odwoławczego podniósł bowiem zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie są trafne.

19 Najdalej idący zarzut dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przepisów postępowania sprowadzają się do uchybienia dyspozycji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wnoszący skargę kasacyjną musi więc wskazać, jakich konkretnie elementów brak, lub który z nich nie został w sposób należyty zastosowany oraz wykazać, jaki to miało wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej uzasadnieniem dla tego zarzutu jest przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującą procedurą zawartą w ustawie Ordynacja podatkowa, a w szczególności pominięcie dowodu w postaci protokołu NIK, przez co naruszono art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym.

20 Zarzut naruszenia przez sąd powyższego przepisu w podany przez skarżącego sposób jest chybiony. Sąd bowiem zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, jakie wskazuje ustawa. Daje to rękojmię, iż sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Umożliwia ono również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie, które uznać należy w całości za prawidłowe. W szczególności sąd pierwszej instancji odniósł się do ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego sprawy i w tym kontekście dokonał oceny przepisów postępowania, które stanowiły formalnoprawną podstawę jego kształtowania. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji ustosunkował się do dowodu w postaci protokołu Najwyższej Izby Kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny bowiem podzielił stanowisko organów podatkowych, że ten dowód nie jest podstawą do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Oceny tej jednak nie kwestionuje autor skargi kasacyjnej, albowiem w swym środku zaskarżenia nie podniósł zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi, stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., nie był władny dokonać kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

21 Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącego wskazał także na naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1 , art. 194 § 1 , art. 191 i art. 209 § 1 O.p. W skardze kasacyjnej brak jest jednak uzasadnienia tych zarzutów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał również wpływu tych uchybień na treść rozstrzygnięcia. Powołanie tych przepisów, bez skonkretyzowania, na czym polega naruszenie każdej z tych norm prawnych, uniemożliwia należyte ustosunkowanie się do tego zarzutu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2007 r., I FSK 815/06).

22 Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej, uzasadniając ten zarzut wskazuje na nie dokonanie pełnej analizy prawnej i nie korzystanie ze wszystkich zgromadzonych dowodów. W wskazanym wyżej przepisie wyrażona jest zasada niezwiązania sądu administracyjnego zarzutami, wnioskami i powołaną podstawę prawną. Unormowanie to zatem umożliwia sądowi pełną weryfikację legalności działalności organów administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2009 r., II FSK 562/08). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej przeprowadził taką kontrolę i stwierdził, że wydane przez organ rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

23 Całkowicie chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano na art. 145 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Niezbędną przesłanką pozwalającą sądowi uchylić zaskarżoną decyzję z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej przyczynę wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a., jest to aby powstanie tej okoliczności dało się zakwalifikować jako naruszenie prawa przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2045/04, Mon. Pod. 2006, nr 3, s. 45). Zatem uzasadniając zasadność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji tego przepisu należy wskazać, jakich naruszeń prawa przewidzianych w art. 240 § 1 O.p. dopuściły się organy podatkowe w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej skargą decyzją ostateczną, których nie dopatrzył się Wojewódzki Sąd Administracyjny. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie spełnia tego warunku. Autor środka odwoławczego, uzasadniając ten zarzut, podnosi szereg okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 6 października 2003 r. Czyli w istocie argumentacja sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, akceptującego ocenę organów podatkowych o braku podstaw do uchylenie decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania.

24 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

25 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).